بازارها در مسیر اصلاح
بازار ارز و طلاي ايران در معاملات ديروز سه‌شنبه يكي از پرنوسان‌ترين روزهاي هفته را پشت سر گذاشت؛ جايي كه قيمت سكه تمام با ريزش ۷ ميليون توماني از كانال ۲۲۲ ميليون تومان عقب نشست و دوباره به محدوده ۲۱۵ ميليون تومان بازگشت.
بازار ارز و طلاي ايران در معاملات ديروز سه‌شنبه يكي از پرنوسان‌ترين روزهاي هفته را پشت سر گذاشت؛ جايي كه قيمت سكه تمام با ريزش ۷ ميليون توماني از كانال ۲۲۲ ميليون تومان عقب نشست و دوباره به محدوده ۲۱۵ ميليون تومان بازگشت. همزمان قيمت طلا نيز تحت تاثير افت نرخ ارز و كاهش بهاي جهاني اونس، نزولي شد و هر گرم طلاي ۱۸ عيار از كانال ۲۲ ميليون تومان فاصله گرفت.
اين افت قيمت در حالي رخ داد كه بانك مركزي همزمان از اجراي نخستين مرحله سياست جديد ارزي خود خبر داد؛ طرحي كه بر اساس آن ۵۰۰ ميليون دلار اسكناس در اختيار شبكه بانكي قرار گرفت تا از طريق شعب منتخب و صرافي‌هاي بانكي به متقاضيان حقيقي و حقوقي عرضه شود. مجموعه اين تحولات باعث شد فضاي بازار از هيجان روزهاي گذشته فاصله بگيرد و معامله‌گران با احتياط بيشتري وارد معاملات شوند.
ريزش ۷ ميليوني سكه در يك روز
بازار طلا ديروز با كاهش محسوس قيمت‌ها آغاز شد. سكه تمام بهار آزادي طرح جديد كه روز دوشنبه تا محدوده ۲۲۲ ميليون تومان پيش رفته بود، با افت ۷ ميليون توماني به ۲۱۵ ميليون تومان رسيد. سكه طرح قديم نيز ۶ ميليون تومان كاهش يافت و از ۲۱۹ ميليون تومان به ۲۱۳ ميليون تومان رسيد. اين روند نزولي به ساير قطعات سكه نيز سرايت كرد. نيم‌سكه از ۱۱۳ ميليون تومان به ۱۱۰ ميليون تومان كاهش يافت و ربع‌سكه نيز با افت بيش از دو ميليون تومان، به ۵۸ ميليون و ۸۰۰ هزار تومان رسيد. سكه گرمي هم كه طي روزهاي اخير وارد كانال ۳۳ ميليون تومان شده بود، دوباره در محدوده ۳۱ ميليون تومان معامله شد. فعالان بازار معتقدند بخش مهمي از اين اصلاح قيمت، نتيجه تخليه هيجان خريدي است كه در روزهاي گذشته و همزمان با افزايش نرخ دلار شكل گرفته بود.
افت همزمان دلار و اونس جهاني
دو متغير اصلي بازار طلا نيز ديروز همزمان در مسير نزولي قرار گرفتند؛ نرخ ارز در بازار آزاد تعديل شد و بهاي جهاني اونس طلا نيز كاهش يافت. اونس جهاني با افت ۷ دلاري به ۴۶۳۹ دلار رسيد و همين موضوع باعث شد ارزش ذاتي طلا در بازار داخلي كاهش پيدا كند. در نتيجه هر گرم طلاي ۱۸ عيار نيز با عقب‌نشيني از كانال ۲۲ ميليون تومان، در سطح ۲۱ ميليون و ۷۶۹ هزار تومان قيمت‌گذاري شد. اين همزماني كاهش اونس و تعديل نرخ ارز، فشار مضاعفي بر قيمت سكه وارد كرد، چرا كه بازار سكه همواره از هر دو متغير تاثير مستقيم مي‌پذيرد.
ورود بانك مركزي براي آرام كردن بازار ارز
مهم‌ترين خبر اقتصادي ديروز اما نه در بازار طلا، بلكه در حوزه سياست ارزي منتشر شد. بانك مركزي در ادامه برنامه‌هاي جديد خود براي مديريت بازار ارز، نخستين مرحله عرضه گسترده اسكناس را آغاز كرد و ۵۰۰ ميليون دلار در اختيار بانك‌هاي متقاضي قرار داد. بر اساس اين تصميم، بانك‌هاي عامل موظف شدند نياز ارزي خود را تا ساعت ۱۳ ديروز به بانك مركزي اعلام كنند تا اسكناس مورد نياز از طريق شعب منتخب و صرافي‌هاي بانكي ميان متقاضيان توزيع شود. هدف اصلي اين اقدام، افزايش عرضه ارز در بازار رسمي و كاهش فشار تقاضا بر بازار آزاد عنوان شده است؛ سياستي كه مي‌تواند فاصله ميان نرخ‌هاي رسمي و غيررسمي را كاهش داده و از شكل‌گيري تقاضاي هيجاني جلوگيري كند. نكته مهم آن است كه بانك مركزي تاكيد كرده اين عرضه به ۵۰۰ ميليون دلار محدود نخواهد بود و در صورت افزايش تقاضاي واقعي، حجم فروش اسكناس نيز افزايش پيدا مي‌كند.
سقف خريد ارز براي مردم و شركت‌ها
همزمان با آغاز اين طرح، بانك مركزي جزييات جديدي از دسترسي اشخاص حقيقي و حقوقي به ارز منتشر كرد.
بر اساس مقررات جديد:
اشخاص حقيقي مي‌توانند تا سقف هزار دلار اسكناس از شعب منتخب بانك‌هاي ملت، تجارت و صادرات خريداري كنند. اشخاص حقوقي نيز امكان خريد تا سقف پنج هزار دلار اسكناس با نرخ توافقي را خواهند داشت.
اين اقدام بيش از آنكه يك سياست حمايتي براي سفرهاي خارجي باشد، با هدف پاسخگويي مستقيم به نيازهاي ارزي فعالان اقتصادي طراحي شده است؛ اقدامي كه مي‌تواند بخشي از تقاضاي شركت‌ها و تجار را از بازار غيررسمي به شبكه بانكي منتقل كند.
بازار رسمي همچنان با ثبات ماند
در حالي كه بازار آزاد روزهاي پرنوساني را تجربه مي‌كند، نرخ‌ها در مركز مبادله ارز و طلاي ايران تغيير محسوسي نداشت. حواله دلار در سطح ۱۵۷ هزار و ۴۸۱ تومان تثبيت شد و حواله يورو نيز ۱۸۳ هزار و ۶۹۶ تومان معامله شد. همچنين نرخ حواله درهم امارات ۴۲ هزار و ۸۸۱ تومان، يوآن چين ۲۳ هزار و ۴۲۶ تومان و روبل روسيه ۱۸۹۰ تومان اعلام شد. تفاوت رفتار بازار رسمي و بازار آزاد نشان مي‌دهد سياستگذار پولي همچنان تلاش دارد از طريق مديريت عرضه، نوسانات را كنترل كند؛ هرچند جهت‌گيري بازار آزاد بيش از گذشته تحت تاثير انتظارات رواني و تحولات سياسي قرار دارد.
آيا روند نزولي ادامه پيدا مي‌كند؟
كارشناسان بازار معتقدند كاهش ديروز را نبايد الزاما به معناي آغاز يك روند نزولي پايدار دانست. قيمت طلا و سكه همچنان به سه عامل اصلي وابسته است: نرخ دلار، قيمت جهاني اونس و سطح انتظارات سياسي. با اين حال، افزايش عرضه اسكناس از سوي بانك مركزي مي‌تواند در كوتاه‌مدت بخشي از تقاضاي سفته‌بازانه را كاهش دهد و فضاي آرام‌تري براي معاملات ايجاد كند. از سوي ديگر، افت اونس جهاني نيز فشار صعودي بر بازار داخلي را تا حدودي تعديل كرده است. در چنين شرايطي، بسياري از فعالان بازار معتقدند خريدهاي هيجاني بيش از هر زمان ديگري با ريسك همراه است، چراكه هرگونه تغيير در نرخ ارز يا قيمت جهاني طلا مي‌تواند به اصلاح دوباره قيمت‌ها منجر شود. معاملات ديروز سه‌شنبه نشان داد بازار ارز و طلا همچنان در مرحله‌اي حساس قرار دارد؛ مرحله‌اي كه تصميم‌هاي سياستگذار پولي و تحولات بيروني به سرعت بر قيمت‌ها اثر مي‌گذارد. ريزش ۷ ميليون توماني سكه، كاهش قيمت طلا و آغاز عرضه ۵۰۰ ميليون دلار اسكناس از سوي بانك مركزي، سه ضلع اصلي تحولات روز گذشته بودند. اكنون اولويت بازار نه كمبود ارز، بلكه مديريت انتظارات و هدايت تقاضا به مسير رسمي است؛ مسيري كه در صورت تداوم عرضه و حفظ ثبات، مي‌تواند از نوسان‌هاي هيجاني بازار در هفته‌هاي آينده بكاهد.
