بورس تهران برخلاف جهان سبز شد
شاخص كل بورس تهران در معاملات دوشنبه دوم شهريور ۱۴۰۵، پس از عقبنشيني سنگين در دقايق ابتدايي بازار، تغيير مسير داد و با رشد نزديك به ۳۰ هزار واحدي در ارتفاع ۶ ميليون و ۹۹ هزار واحد ايستاد.
شاخص كل بورس تهران در معاملات دوشنبه دوم شهريور ۱۴۰۵، پس از عقبنشيني سنگين در دقايق ابتدايي بازار، تغيير مسير داد و با رشد نزديك به ۳۰ هزار واحدي در ارتفاع ۶ ميليون و ۹۹ هزار واحد ايستاد. همزمان با برتري تعداد نمادهاي مثبت و افزايش ارزش سفارشهاي خريد، بازارهاي جهاني زير فشار رشد بازده اوراق قرضه، نگرانيهاي تورمي، تحولات بازار نفت و افت سهام فناوري قرار گرفتند. معاملات بازار سهام در روز دوشنبه دوم شهريورماه، با وجود آغاز منفي و افزايش عرضهها، در نهايت با غلبه تقاضا و رشد شاخصهاي اصلي پايان يافت. بورس تهران در شروع معاملات با فشار فروش قابلتوجهي روبرو شد؛ بهطوريكه شاخص كل در دقايق ابتدايي حدود ۴۳ هزار واحد كاهش ارتفاع داد و تا محدوده ۶ ميليون و ۲۷ هزار واحد عقب نشست. با اين حال، اين روند نزولي پايدار نماند و ورود تقاضاي تازه به معاملات، زمينه بازگشت شاخص و جبران كامل افت ابتداي روز را فراهم كرد.
شاخص كل بورس در پايان معاملات با افزايش ۲۹ هزار و ۸۶۴ واحدي، معادل ۰.۴۹ درصد، در ارتفاع ۶ ميليون و ۹۹ هزار و ۸۸۳ واحد قرار گرفت. به اين ترتيب، فاصله ميان پايينترين سطح روزانه شاخص و رقم پاياني آن به بيش از ۷۲ هزار واحد رسيد.
تغيير جهت شاخص كل از محدوده منفي به مثبت را ميتوان مهمترين ويژگي معاملات روز دوشنبه دانست. در شرايطي كه عرضهها در ابتداي بازار بر روند معاملات مسلط شده بودند، افزايش تقاضا در ادامه جلسه معاملاتي موجب شد بخش مهمي از سهام معاملهشده از محدوده منفي فاصله بگيرند. شاخص كل نيز پس از بازپسگيري سطح ۶ ميليون و ۱۰۰ هزار واحد، در نهايت تنها اندكي پايينتر از اين مرز به كار خود پايان داد.
شاخص هموزن نيز روز دوشنبه عملكرد مثبتي ثبت كرد و حتي از نظر درصدي، بازدهي بيشتري نسبت به شاخص كل داشت. اين نماگر با رشد ۹ هزار و ۷۹۸ واحدي، معادل ۰.۵۷ درصد، به سطح يك ميليون و ۷۴۰ هزار و ۷۴ واحد رسيد. رشد بيشتر شاخص هموزن در مقايسه با شاخص كل نشان ميدهد افزايش قيمتها فقط در چند نماد بزرگ و شاخصساز متمركز نبوده و بخش گستردهتري از سهام بازار را دربر گرفته است. شاخص هموزن به دليل اختصاص وزن يكسان به شركتهاي حاضر در بازار، تصوير دقيقتري از وضعيت عمومي نمادهاي كوچك و متوسط ارايه ميكند. بر همين اساس، پيشتازي اين شاخص را ميتوان نشانهاي از توزيع نسبتاً فراگير تقاضا در ميان صنايع و گروههاي مختلف دانست.
البته سبزپوشي شاخصها به معناي نبود فشار فروش نبود. معاملات روز دوشنبه با نوسان شديد همراه بود و بازگشت بازار پس از افت قابلملاحظه ابتداي روز، نشان داد كه همچنان ديدگاههاي متفاوتي درباره مسير آتي قيمتها وجود دارد. بخشي از معاملهگران در قيمتهاي منفي فروشنده بودند، اما افزايش جذابيت قيمتها در ادامه موجب فعالشدن خريداران و تغيير مسير بازار شد.
آمار مربوط به وضعيت نمادها نيز برتري نسبي تقاضا را تأييد ميكند. در پايان معاملات، ۴۹۹ نماد در محدوده مثبت قرار گرفتند و ۳۳۴ نماد با كاهش قيمت به كار خود پايان دادند. به اين ترتيب، تعداد نمادهاي مثبت ۱۶۵ مورد بيشتر از نمادهاي منفي بود.در بخش صفهاي معاملاتي نيز كفه ترازو به سود خريداران سنگيني كرد. در پايان بازار، ۲۷۱ نماد با صف خريد روبرو بودند؛ در مقابل، براي ۱۲۴ نماد صف فروش تشكيل شد. اين ارقام نشان ميدهد تعداد صفهاي خريد بيش از دو برابر صفهاي فروش بوده است. با وجود اين، وجود ۱۲۴ صف فروش بيانگر آن است كه بهبود تقاضا در همه بخشهاي بازار يكسان نبوده و برخي نمادها همچنان با عرضه سنگين دستوپنجه نرم كردهاند.
ارزش سفارشهاي خريد نيز به ۸ هزار و ۱۰ ميليارد تومان رسيد، در حالي كه ارزش سفارشهاي فروش ۲ هزار و ۱۱۱ ميليارد تومان ثبت شد. بنابراين، ارزش سفارشهاي خريد حدود ۳.۸ برابر سفارشهاي فروش بود. اين اختلاف قابلتوجه، تصويري روشنتر از تقويت تقاضا در دقايق پاياني و باقيماندن بخشي از نقدينگي در سمت خريد ارايه ميدهد.
با اين حال، براي ارزيابي پايداري روند صعودي، تنها بررسي تعداد صفها كافي نيست. تداوم حركت بازار به عواملي نظير ارزش معاملات خرد، ميزان ورود يا خروج پول حقيقي، كيفيت تقاضا، حجم معاملات نمادهاي بزرگ و واكنش بازار به متغيرهاي اقتصادي بستگي دارد. از اين منظر، معاملات روز دوشنبه را ميتوان نشانهاي از قدرت جذب عرضهها دانست، اما تأييد يك مسير پايدار نيازمند تكرار اين وضعيت در روزهاي بعد است.
صعود بازارهاي موازي
بهبود معاملات بورس تهران در شرايطي رقم خورد كه قيمتها در بازارهاي ارز و طلا نيز در سطوح بالايي قرار داشتند. براساس اطلاعات، قيمت دلار در بازار آزاد از ۲۰۰ هزار تومان عبور كرده است. قيمت سكه امامي نيز به حدود ۲۳۰ ميليون تومان رسيده و هر گرم طلا در محدوده ۲۲ ميليون تومان معامله ميشود.
افزايش قيمت ارز و طلا از چند مسير ميتواند بر بازار سهام اثر بگذارد. رشد نرخ ارز ممكن است انتظارات تورمي را تقويت كرده و توجه سرمايهگذاران را به داراييهاي سرمايهاي افزايش دهد. همچنين شركتهاي صادراتمحور و بنگاههايي كه درآمد ارزي دارند، ممكن است از منظر ارزش جايگزيني يا درآمدهاي ريالي مورد توجه قرار گيرند. در مقابل، افزايش هزينه مواد اوليه، رشد مخارج مالي و بالا رفتن بهاي تمامشده ميتواند فشار مضاعفي بر شركتهاي وارداتمحور يا صنايع وابسته به تجهيزات خارجي وارد كند.
از سوي ديگر، بازدهي بازارهاي موازي بهطور مستقيم بر تصميم صاحبان نقدينگي اثر ميگذارد. هرچه نوسانات ارز، طلا و سكه بيشتر شود، مقايسه بازده مورد انتظار اين بازارها با سهام اهميت بيشتري پيدا ميكند. بنابراين، تقويت تقاضا در بورس در روزي كه بازارهاي موازي در قيمتهاي بالا قرار دارند، ميتواند نشاندهنده تلاش بخشي از معاملهگران براي بازتنظيم سبد داراييها باشد.
آغاز ضعيف معاملات آتي والاستريت
در بازارهاي جهاني، فضاي معاملات متفاوت بود. قراردادهاي آتي سهام امريكا در ابتداي روز دوشنبه اندكي كاهش يافتند؛ روندي كه بيش از همه تحت تأثير افت سهام فناوري و ادامه فشار ناشي از افزايش بازده اوراق خزانهداري قرار داشت. قراردادهاي آتي ميانگين صنعتي داوجونز ۱۱ واحد كاهش يافتند. معاملات آتي شاخصهاي 500 S&P و نزدك ۱۰۰ نيز بهترتيب افت ۰.۱ و ۰.۵ درصدي را تجربه كردند. كاهش بيشتر قراردادهاي نزدك نشان ميدهد سهام فناوري، به دليل حساسيت بيشتر به نرخ بهره و هزينه تأمين مالي، در مركز فشار فروش قرار گرفتهاند.
واحدهاي صندوق قابل معامله Technology Select Sector SPDR با نماد XLK در معاملات پيش از گشايش بازار نزديك به يك درصد كاهش يافتند. در ميان شركتهاي فناوري، سهام Coherent حدود پنج درصد و Lumentum نزديك به ۴.۵ درصد افت كرد. سهام Sandisk نيز چهار درصد پايين آمد و Corning و Seagate هركدام حدود سه درصد كاهش قيمت داشتند.
اين عملكرد پس از هفتهاي منفي براي شاخصهاي اصلي والاستريت رقم خورد. داوجونز در هفته گذشته ۰.۸ درصد كاهش يافت و دومين عقبنشيني هفتگي متوالي خود را ثبت كرد. شاخص 500 S&P نيز ۱.۴ درصد و نزدك دو درصد افت كردند و به روند صعودي سههفتهاي خود پايان دادند.
افت بازارهاي آسيايي
بازارهاي سهام آسيا نيز عمدتاً با فشار فروش مواجه شدند. شاخص نيكي ۲۲۵ ژاپن با كاهش ۰.۷۴ درصدي بسته شد و كاسپي كره جنوبي افت سنگين ۳.۱۲ درصدي را ثبت كرد. شاخص CSI 300 چين نيز ۱.۲۱ درصد پايين آمد. در اين ميان، شاخص S&P/ASX 200 استراليا برخلاف مسير عمومي بازارهاي منطقه، ۰.۴۹ درصد افزايش يافت.
سهام شركتهاي بزرگ فناوري آسيايي از عوامل موثر بر افت بازارها بودند. سهام عليبابا پس از آغاز فروش ۱۰.۲ ميليارد دلاري سهام با هدف تأمين هزينههاي مرتبط با هوش مصنوعي زير فشار قرار گرفت. سهام سامسونگ نيز پس از آن كاهش يافت كه برنامه بازگشت سرمايه به سهامداران اين شركت پايينتر از انتظار فعالان بازار ارزيابي شد.
بازده اوراق در بالاترين سطوح چندساله
افزايش بازده اوراق قرضه به يكي از مهمترين متغيرهاي اثرگذار بر بازارهاي مالي تبديل شده است. بازده اوراق ۳۰ساله خزانهداري امريكا در هفته گذشته از ۵.۳ درصد عبور كرد و به سطحي رسيد كه در نزديك به دو دهه گذشته مشاهده نشده بود. نرخ بازده اوراق در ژاپن، فرانسه و آلمان نيز به بالاترين سطوح چندساله رسيد.
رشد بازده اوراق معمولاً جذابيت نسبي سهام، بهويژه شركتهاي رشدي و فناوري، را كاهش ميدهد. با افزايش نرخهاي بلندمدت، نرخ تنزيل جريانهاي نقدي آينده نيز بالا ميرود و ارزشگذاري سهام تحت فشار قرار ميگيرد. از سوي ديگر، هزينه استقراض شركتها و دولتها افزايش مييابد و نگراني درباره شرايط مالي و مسير تورم تشديد ميشود. اسكات بسنت، وزير خزانهداري امريكا، اقداماتي براي كمك به ثبات بخش بلندمدت منحني بازده اعلام كرده است؛ با اين حال، اثر آرامكننده اين اقدامات كوتاهمدت ارزيابي شد. ديويد زرووس، استراتژيست ارشد بازار در جفريز، تصميم خزانهداري براي افزايش بازخريدهاي تاكتيكي اوراق بلندمدت را نوعي «عمليات پيچشي» تحت هدايت خزانهداري توصيف كرد. به گفته او، اين سياست براي مقابله با تغييرات شرايط كوتاهمدت بازار طراحي شده و نبايد آن را شكلي از تسهيل كمي دانست. زرووس در عين حال معتقد است اين بازخريدها، اگرچه ذخاير جديد ايجاد نميكنند و فاقد كانال مستقيم چاپ پول هستند، ميتوانند براي انبساط مالي فضا ايجاد كرده و برخي آثار تورمي مشابه تسهيل كمي داشته باشند.
نفت، تورم و هفته حساس بازارها
بازار نفت نيز در كانون توجه معاملهگران قرار دارد. قراردادهاي آتي نفت خام برنت پس از شش جلسه افزايش متوالي، در مسير توقف اين روند و ثبت كاهش قرار گرفتند. همزمان، دلار نيز بخشي از روند نزولي اخير خود را متوقف كرد. فعالان بازار در انتظار جزييات اقدامات اقتصادي تازه واشنگتن عليه ايران هستند؛ موضوعي كه ميتواند بر عرضه نفت، قيمت انرژي و انتظارات تورمي اثرگذار باشد.
تداوم قيمتهاي بالاي نفت ميتواند فشار تورمي را افزايش داده و مسير كاهش نرخ بهره را دشوارتر كند. از اين رو، معاملهگران علاوه بر تحولات بازار انرژي، دادههاي اقتصادي و پيامهاي بانك مركزي امريكا را نيز با حساسيت دنبال خواهند كرد.
در اين هفته، شاخص قيمت هزينههاي مصرف شخصي ماه ژوئيه، به عنوان يكي از معيارهاي مهم سنجش تورم مورد توجه فدرال رزرو، منتشر ميشود. همچنين گردهمايي سالانه جكسون هول در وايومينگ برگزار خواهد شد و سخنراني كوين وارش مورد توجه سرمايهگذاران قرار خواهد گرفت.
گزارش عملكرد شركتهاي فعال در حوزه هوش مصنوعي نيز اهميت بالايي دارد. انويديا و مارول تكنولوژي قرار است بهترتيب در روزهاي چهارشنبه و پنجشنبه گزارشهاي مالي خود را منتشر كنند. اين گزارشها پس از آن ارايه ميشوند كه بلومبرگ نيوز به نقل از منابع خود اعلام كرد انويديا به مشتريانش اطلاع داده است قيمت سرورهاي مجهز به تراشههاي Vera Rubin و Blackwell بيش از ۱۵ درصد افزايش خواهد يافت.
در مجموع، بورس تهران دوشنبهاي پرنوسان اما مثبت را پشت سر گذاشت. جذب فشار فروش اوليه، رشد همزمان شاخص كل و هموزن، برتري نمادهاي مثبت و فاصله معنادار ارزش سفارشهاي خريد و فروش، مهمترين نشانههاي افزايش قدرت تقاضا بودند. با اين حال، همزماني ركوردهاي بازار ارز و طلا با افزايش نااطميناني در بازارهاي جهاني، رشد بازده اوراق و نوسان نفت نشان ميدهد مسير پيشروي بازار سهام همچنان بهشدت تحت تأثير متغيرهاي اقتصادي داخلي و تحولات بينالمللي خواهد بود.
