صعود فراگير بورس
شاخصهاي بازار سهام در آخرين هفته مردادماه شرايط خوبي را تجربه كردند و شاهد ورود نقدينگي و افزايش اعتماد در اين بازار بوديم، اين موضوع درحالي است كه برخي كارشناسان عقيده دارند به واسطه افزايش ريسكهاي سياسي بهمرور شاهد خروج نقدينگي از بازار سرمايه خواهيم بود.
شاخصهاي بازار سهام در آخرين هفته مردادماه شرايط خوبي را تجربه كردند و شاهد ورود نقدينگي و افزايش اعتماد در اين بازار بوديم، اين موضوع درحالي است كه برخي كارشناسان عقيده دارند به واسطه افزايش ريسكهاي سياسي بهمرور شاهد خروج نقدينگي از بازار سرمايه خواهيم بود. به بيان سادهتر با افزايش ريسكها نقدينگي نيز از بورس خارج خواهد شد. معاملات آخرين هفته مردادماه، باوجود رفتوبرگشت جريان نقدينگي و نوسان محسوس عرضه و تقاضا، درنهايت با ثبت بازدهي مثبت به پايان رسيد. شاخص كل بيش از ۲۱۶ هزار واحد رشد كرد و شاخص هموزن نيز با افزايش بيش از ۸۲هزارواحدي، بازدهي بالاتري را نسبت به شاخص اصلي بازار به ثبت رساند؛ موضوعي كه از بهبود نسبي تقاضا در بخش بزرگتري از نمادهاي بازار، بهويژه سهام كوچك و متوسط، حكايت دارد. بازار سهام در ابتداي هفته با فشار عرضه و خروج پول حقيقي مواجه شد، اما از روز يكشنبه مسير معاملات تغيير كرد. تقويت سمت تقاضا در دو روز مياني هفته و ورود سنگين نقدينگي حقيقي در روز دوشنبه، فضاي معاملاتي بورس را به شكل قابل توجهي تحتتأثير قرارداد. هرچند در روز سهشنبه بار ديگر عرضهها افزايش يافت و بخشي از پول حقيقي از بازار خارج شد، اما در آخرين روز معاملاتي، فشار فروش اوليه نتوانست روند كلي بازار را تغيير دهد و شاخص كل در محدوده مثبت به كار خود پايان داد و دوباره روند نقدينگي در بازار تقويت شد.
صعود شاخصهاي بازار
شاخص كل بورس تهران در پايان معاملات سهشنبه هفته گذشته در سطح ۵ ميليون و ۷۳۶ هزار واحد قرار داشت. اين نماگر در پايان دادوستدهاي چهارشنبه ۲۸ مرداد به ۵ ميليون و ۹۵۲ هزار و ۴۸۸ واحد رسيد؛ درنهايت شاخص كل طي پنجروز معاملاتي، ۲۱۶ هزار و ۴۸۸ واحد افزايش يافت كه معادل بازدهي حدود ۳.۷۷ درصدي است.
در سوي ديگر، شاخص هموزن از محدوده يك ميليون و ۶۰۴ هزار واحد در پايان هفته قبل به يك ميليون و ۶۸۶ هزار و ۸۴۳ واحد در پايان هفته جاري رسيد. برايناساس، اين شاخص ۸۲ هزار و ۸۴۳ واحد افزايش يافت و رشد ۵.۱۶درصدي را ثبت كرد.يكي از مهمترين و بارزترين موضوعات اين هفته بالاترين بازدهي شاخص هم وزن نسبت به شاخص كل بود. نكته اساسي اينجاست كه شاخص هم وزن از اثرگذاري شركتها مستقل از اندازه و ارزش بازار آنها محاسبه ميشود و رشد بيشتر اين نماگر ميتواند نشانهاي از فراگيري نسبي تقاضا در ميان نمادهاي متوسط و كوچك بازار باشد. به بيان ساده، در هفته مذكور رشد بازار تنها به نمادهاي بزرگ ختم نشد و كليت بازار از رشد بهرهمند شدند.بررسي جريان پول حقيقي در طول هفته نوساني بود، اما در مجموع كفه ورود نقدينگي به بازار سنگيني كرد. در روز شنبه، حدود ۳ هزار و ۷۱۴ ميليارد تومان پول حقيقي از سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي خارج شد؛ رقمي كه نشان ميداد بازار نخستين روز هفته را بااحتياط و برتري نسبي فروشندگان آغاز كرده است.
در روز يكشنبه ورق معاملات برگشت و حدود ۳ هزار و ۲۰۷ ميليارد تومان پول حقيقي وارد بازار شد. اين روند در روز دوشنبهشدت گرفت؛ بهطوري كه ۵ هزار و ۱۳۴ ميليارد تومان نقدينگي حقيقي به بازار سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي وارد شد. اين سطح از ورود پول، مهمترين عامل تغيير فضاي معاملات و تقويت انتظارات مثبت در بازار طي هفته به شمار ميرفت.روز سهشنبه نيز بار ديگر يكهزار و ۳۵۶ ميليارد تومان خروج پول حقيقي ثبت شد، اما در روز چهارشنبهشدت خروج نقدينگي به شكل محسوسي كاهش يافت و به ۱۵۱ ميليارد تومان رسيد. بهطوركلي، مجموع خروج و ورود سرمايه نقدينگي حقيقي طي پنجروز معاملاتي، بهصورت خالص ۳ هزار و ۱۲۰ ميليارد تومان وارد شد.
اين آمار نشان ميدهد كه هرچند دو موج خروج پول در شنبه و سهشنبه شكل گرفت، اما قدرت ورود نقدينگي در روزهاي يكشنبه و بهويژه دوشنبه، توانست تراز هفتگي معاملات را مثبت نگه دارد. قويترين نشانههاي تقاضا در معاملات روز دوشنبه يعني ۲۶ مرداد مشاهده شد؛ روزي كه بازار از منظر تعداد نمادهاي مثبت، صفهاي خريد، ارزش سفارشها و ورود پول حقيقي، چهرهاي كاملاً متفاوت نسبت به ابتداي هفته داشت. در اين روز، ۷۶۲ نماد در محدوده مثبت معامله شدند و تنها ۶۷ نماد در محدوده منفي قرار گرفتند. همچنين ۵۳۳ نماد با صف خريد مواجه بودند، درحالي كه تعداد صفهاي فروش به ۱۴ نماد محدود شد. ارزش سفارشهاي خريد نيز به ۱۳ هزار و ۷۶۰ ميليارد تومان رسيد؛ در مقابل، ارزش سفارشهاي فروش تنها ۳۸۰ ميليارد تومان بود.فاصله معنادار ميان ارزش سفارشهاي خريدوفروش، همراه با برتري گسترده تعداد نمادهاي مثبت و صفهاي خريد، از شكلگيري موج پرقدرت تقاضا در بازار خبر ميداد. اين وضعيت با دادههاي جريان نقدينگي نيز همخواني داشت، زيرا در همين روز بيش از ۵.۱ همت پول حقيقي وارد بازار شد و شاخص كل نيز رشد ۲.۲۸درصدي را تجربه كرد.در واقع، دوشنبه را ميتوان روزي دانست كه تقاضاي انباشتهشده در بازار مجال بروز پيدا كرد و توانست بر فشار فروش روزهاي قبل غلبه كند. رفتار معاملهگران در اين روز، تصويري از افزايش ريسكپذيري و ميل بيشتر سرمايهگذاران به خريد سهام ارايه داد.در نقطه مقابل، روز شنبه ۲۴ مرداد را ميتوان پرعرضهترين روز هفته دانست. در اين روز، ۳.۷ همت پول حقيقي از بازار خارج شد و قدرت خريد حقيقيها نيز به منفي ۱.۴۲ رسيد؛ سطحي كه پايينترين ميزان قدرت خريد در كل هفته بود. ارزش سفارشهاي فروش در شنبه به ۲ هزار و ۶۱۵ ميليارد تومان رسيد كه بالاترين رقم ثبتشده در ميان پنجروز معاملاتي هفته محسوب ميشود. علاوه بر اين، ۱۸۷ نماد با صف فروش روبرو بودند كه اين متغير نيز برتري عرضهكنندگان در نخستين روز معاملاتي هفته را تأييد ميكند.
باوجود اين فشار فروش، شاخص كل تنها ۱۴۳ واحد افزايش يافت و بازار وارد فاز ريزش گسترده نشد. اين موضوع ميتواند نشان دهد كه عرضههاي ابتداي هفته بيشتر در بخشي از نمادها و صنايع متمركز بوده و هنوز به موجي فراگير و فرابازاري تبديل نشده بود. حفظ تعادل شاخص در چنين شرايطي، زمينه را براي بازگشت تقاضا در روزهاي بعد فراهم كرد.
نوسان ميان خريداران و فروشندگان
قدرت خريد حقيقيها نيز در طول هفته نوسان قابلتوجهي داشت. بالاترين سطح اين شاخص در روز دوشنبه با رقم ۱.۲۵ ثبت شد. در اين روز، سرانه خريد حقيقيها ۹۰.۴ ميليون تومان و سرانه فروش آنها ۷۲.۶ ميليون تومان بود؛ بنابراين خريداران از نظر ارزش معاملات به ازاي هر كد معاملاتي، برتري محسوسي نسبت به فروشندگان داشتند.
چهارشنبه نيز باقدرت خريد ۱.۱۰، دومين روز مطلوب هفته از منظر رفتار حقيقيها بود. در اين روز، سرانه خريد ۹۳ ميليون تومان و سرانه فروش ۸۴.۲ ميليون تومان گزارش شد. اين اختلاف هرچند بهاندازه دوشنبه نبود، اما از تداوم نسبي حضور خريداران در بازار حكايت داشت.
در مقابل، پايينترين قدرت خريد هفته به شنبه با رقم منفي ۱.۴۲ تعلق گرفت. سهشنبه نيز باقدرت خريد منفي ۱.۲۱، يكي ديگر از روزهاي ضعيف بازار از منظر برتري فروشندگان بود. مجموعه اين دادهها نشان ميدهد كه روند صعودي شاخصها به معناي يكدست بودن وضعيت تقاضا در تمام روزهاي هفته نبوده است؛ بلكه بازار در مقاطع مختلف ميان غلبه خريداران و فروشندگان جابهجا شد.
ارزش معاملات ۱۸۶ همت شد
ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي در پنجروز معاملاتي هفته به حدود ۱۸۶ هزار و ۲۶۸ ميليارد تومان رسيد. بهاينترتيب، ميانگين ارزش معاملات روزانه در سطح ۳۷ هزار و ۲۵۴ ميليارد تومان قرار گرفت.
بيشترين ارزش معاملات در روز سهشنبه ثبت شد؛ زماني كه ارزش دادوستدها به ۴۸ هزار و ۱۹ ميليارد تومان رسيد. افزايش ارزش معاملات در اين روز همزمان با تقويت عرضهها، خروج ۱.۳ همت پول حقيقي و افزايش تعداد نمادهاي منفي رخ داد. از اين منظر، رشد ارزش معاملات سهشنبه را نميتوان صرفاً به عنوان نشانه افزايش تقاضا تلقي كرد؛ بلكه بخشي از آن به افزايش حجم جابهجايي سهام ميان خريداران و فروشندگان در فضاي پر عرضه بازار مربوط بود.
رشد اسمي بازار صندوقها
همزمان با تحولات بازار سهام، آخرين گزارش كانون نهادهاي سرمايهگذاري از وضعيت صندوقهاي سرمايهگذاري در پايان خرداد ۱۴۰۵ نيز از بزرگتر شدن قابلتوجه صنعت مديريت دارايي در مقياس اسمي حكايت دارد. براساس اين گزارش، دارايي تحت مديريت صندوقها از ۱۶۰۱ هزار ميليارد تومان در تير ۱۴۰۴ به ۲۸۶۴ هزار ميليارد تومان در خرداد ۱۴۰۵ رسيده است؛ رشدي اسمي معادل حدود ۷۹درصد. بيشترين رشد ماهانه اسمي دارايي صندوقها در آذرماه با ۱۰.۷درصد ثبت شده و مهر و دي نيز به ترتيب رشدهاي ۹.۹ و ۸درصدي را تجربه كردهاند. در خردادماه نيز ارزش داراييهاي تحت مديريت با رشد ۶.۸درصدي، معادل حدود ۱۸۴ هزار ميليارد تومان افزايشيافته است. دارايي حقيقي تحت مديريت صندوقها از تير تا آذر حدود ۱۶درصد افزايش يافت و در آذر به بالاترين سطح خود رسيد، اما از ديماه وارد مسير نزولي شد. طي چهار ماه متوالي منتهي به ارديبهشت نيز رشد حقيقي منفي بود. در فاصله آذر تا خرداد، باوجود افزايش اسمي حدود ۲۸درصدي داراييها، ارزش حقيقي آنها حدود ۱۴درصد كاهش يافت. رشد حقيقي در خرداد پس از چند ماه افت، به مثبت ۰.۹درصد رسيد، اما همچنان سطح حقيقي داراييهاي تحت مديريت پايينتر از اوج آذرماه قرار داشت؛ بنابراين، مقايسه رشد اسمي ۷۹درصدي باثبات نسبي ارزش حقيقي در كل دوره نشان ميدهد بخش عمده بزرگشدن بازار صندوقها ناشي از افزايش سطح عمومي قيمتها بوده و توسعه واقعي اين صنعت، بهمراتب محدودتر از آن چيزي است كه در آمارهاي اسمي ديده ميشود. در پايان خرداد ۱۴۰۵، مجموعاً ۵۰۹ صندوق سرمايهگذاري باارزش دارايي تحت مديريت ۲۸۶۳.۶ همت فعال بودند. از اين تعداد، ۲۷۱ صندوق قابلمعامله معادل ۵۳.۲درصد از كل صندوقها بودند كه با در اختيار داشتن ۱۷۱۲ همت دارايي، ۶۰ درصد از كل ارزش بازار صندوقها را مديريت ميكردند. در مقابل، ۲۳۸ صندوق صدور و ابطالي با سهم ۴۶.۸ درصدي از تعداد صندوقها، حدود ۱۱۵۱ همت يا ۴۰درصد از داراييهاي بازار را در اختيار داشتند. متوسط دارايي هر صندوق قابلمعامله حدود ۶.۳ همت و براي صندوقهاي صدور و ابطالي حدود ۴.۸ همت برآورد شده است؛ بنابراين اندازه متوسط صندوقهاي قابلمعامله نزديك به ۳۰درصد بزرگتر از صندوقهاي صدور و ابطالي است. از نظر تركيب داراييها نيز صندوقهاي درآمد ثابت با ۱۴۹۴.۲ همت و سهم ۵۲.۲درصدي، بيش از نيمي از كل بازار را دراختيار دارند. پس از آن، صندوقهاي كالايي با ۵۸۵.۷ همت و سهم ۲۰.۵درصدي، صندوقهاي اختصاصي بازارگرداني با ۴۰۲.۶ همت و سهم ۱۴.۱درصدي و صندوقهاي سهامي با ۳۳۶.۱ همت و سهم ۱۱.۷درصدي قرار گرفتهاند. در مجموع، اين چهار گروه ۹۸.۵درصد از كل داراييهاي تحت مديريت را تشكيل ميدهند؛ موضوعي كه از تمركز بالاي صنعت صندوقها بر ابزارهاي درآمد ثابت، كالايي و خدمات بازارگرداني حكايت دارد. در مقابل، صندوقهاي مختلط، املاك و مستغلات، پروژهاي، خصوصي، جسورانه و ساير ابزارهاي تخصصي، باوجود تنوع ساختاري، همچنان سهم محدودي از كل داراييهاي بازار دارند.
