كالابرگ و تامين نيازها
خوشبختانه در ايام جنگ، وضعيت كالاها خوب بود و كمبود چنداني در سطح جامعه احساس نشد.
خوشبختانه در ايام جنگ، وضعيت كالاها خوب بود و كمبود چنداني در سطح جامعه احساس نشد. چند علت براي اين موضوع وجود داشت كه بايد به آنها توجه كنيم. يك علت اين بود كه به هر حال دولت ايران پيشبيني ميكرد ممكن است اتفاقاتي بيفتد و جنگي رخ دهد؛ بنابراين انبارها يا موجودي كالاهاي اساسي را به اندازه كافي پر كرده بود تا مشكلات حداقل در سطح جامعه ايجاد و كمبود چنداني در كالاها احساس نشود. عامل ديگر كه موجب شد برخي كمبودها احساس نشود، افزايش شديد قيمتها در بعضي كالاها بود. افزايش قيمتها موجب عرضه بيشتر كالا و از سوي ديگر، افزايش قيمتها باعث كاهش تقاضا شد. وقتي تقاضا كمتر باشد، كالا در انبارها و فروشگاهها همچنان باقي ميماند. بنابراين افزايش قيمت هم يك عامل ديگر در اين زمينه بود.
اما يك عامل شايد مهم ديگر، اختلاف قيمت كالاهاي وارداتي و قيمت كالاها در داخل كشور بود كه موجب شد واردكنندگان، هم در گذشته و هماكنون تا جايي كه ميتوانند از ارزهاي ترجيحي و بعد از آن از ارز مركز مبادله استفاده كنند و كالا وارد كنند. همين كه قيمت ارز مركز مبادله با قيمت بازار آزاد متفاوت است، براي واردكنندگان رغبت ايجاد ميكند كه كالاهاي بيشتري وارد كنند؛ به هر حال قيمت فروش كالا ممكن است به سمت قيمت بازار آزاد برود، ولي قيمت خريد و هزينه تامين ارز واردكننده با نرخ ترجيحي يا مركز مبادله انجام ميشود. بنابراين بخشي از اين فاصله موجب ميشود واردكنندگان سود بيشتري ببرند.
اساسا در كشور ما سود واردات به شدت بالاست و واردكنندگان هميشه تمايل دارند فعاليت وارداتي خود را ادامه دهند و هر چه بيشتر كالا وارد كنند تا سود بيشتري به دست بياورند. هر چند در توليد كشور با ركود قابل توجهي مواجه هستيم، اما افزايش قيمت موجب شد يكسري كالاها با عرضه بيشتري مواجه شوند؛ براي مثال در فروردين و ارديبهشت سال گذشته، بسياري از عرضهكنندگان آب معدني كسب و كار خود را تعطيل كرده بودند اما در جنگ، تقاضاي آب معدني افزايش يافت و به يكباره ۵۰ درصد قيمت آن رشد كرد؛ وقتي قيمت بالا رفت، عرضه آن هم افزايش داشت. در حالي كه در جنگ خرداد سال قبل قيمت آب معدني حدود ۵۰ درصد افزايش داشت، در جنگ رمضان هم تقريبا ۷۰ تا ۸۰ درصد قيمت آب بالا رفت. بنابراين ميتوان گفت بسياري از كالاها به همين شكل گران شدهاند و از آنجا كه در سيستم توزيع، كنترل و نظارت چنداني وجود ندارد، ميتوان گفت كه وقتي قيمتها بالا ميرود، عرضهكنندگان داخلي هم عرضه خود را افزايش ميدهند. البته بايد گفت كه عموم مردم با وجود جنگ اقدام به انبار كالا و ذخيرهسازي آن نكردند، زيرا از كمبود كالا نگراني نداشتند يا اگر هم نگراني داشتند، به آن اهميت چنداني ندادند؛ اين هم يك عامل بسيار مهم بود كه موجب شد در فروشگاهها و انبارها همچنان با كالاي قابل توجهي روبهرو باشيم.
