بورس انرژي، ميزبان جديد جريان مالي صنعت برق
در ميزگردي تلويزيوني با موضوع بررسي الزامات و چشمانداز اجراي بند «ب» ماده ۴۳ قانون برنامه هفتم پيشرفت، مصطفي رجبيمشهدي، معاون برق و انرژي وزارت نيرو و محمد نظيفي، مديرعامل بورس انرژي ايران، آخرين وضعيت معاملات برق در بازار سرمايه تشريح كردند.
در ميزگردي تلويزيوني با موضوع بررسي الزامات و چشمانداز اجراي بند «ب» ماده ۴۳ قانون برنامه هفتم پيشرفت، مصطفي رجبيمشهدي، معاون برق و انرژي وزارت نيرو و محمد نظيفي، مديرعامل بورس انرژي ايران، آخرين وضعيت معاملات برق در بازار سرمايه تشريح كردند. مصطفي رجبيمشهدي، معاون برق و انرژي وزارت نيرو با اشاره به سابقه ورود صنعت برق به معاملات بازار گفت: صنعت برق از سال ۱۳۸۳ وارد اين حوزه شد و با تاسيس بازار عمدهفروشي برق، زمينه معاملهپذير شدن برق فراهم شد. پس از آن نيز هيات تنظيم بازار براي نظارت و تدوين مقررات اين حوزه شكل گرفت. رجبيمشهدي ادامه داد: با همكاري وزارت نيرو، سازمان بورس، بورس انرژي و فعالان صنعت برق، روند توسعه معاملات در بورس شتاب گرفته است. در سال گذشته سهم معاملات برق در بورس انرژي به حدود ۳۸ درصد رسيد كه در نخستين سال اجراي برنامه هفتم، رشد قابلتوجهي محسوب ميشود. او افزود: در سال جاري مشتركان داراي قدرت قراردادي ۱۵۰ كيلووات و بالاتر وارد اين فرآيند ميشوند و در سال آينده نيز مشتركان با قدرت قراردادي ۳۰ كيلووات و بالاتر به اين جمع اضافه خواهند شد.ورود اين ۲ گروه از مشتركان براي افزايش سهم معاملات بورس ضروري است، اما بهتنهايي براي عبور از سهم ۶۰ درصدي كافي نيست و اقدامات ديگري نيز بايد انجام شود.
توسعه تابلوهاي برق آزاد و سبز
رجبيمشهدي با اشاره به توسعه تابلوهاي برق آزاد و سبز اعلام كرد: در برنامه هفتم، توسعه ظرفيت نيروگاهها از طريق اين تابلوها مورد توجه قرار گرفته و استقبال مناسبي نيز از آن صورت گرفته است. او افزود: يكي از مشكلات تاريخي صنعت برق، انباشت مطالبات نيروگاهها بوده است. در گذشته دولت بهطور متوسط فقط ۵۰ تا ۶۰ درصد مطالبات نيروگاهها را به صورت سالانه پرداخت ميكرد و بخش باقيمانده از طريق اسناد خزانه يا سازوكارهاي ديگر تسويه ميشد. معاون برق و انرژي وزارت نيرو ادامه داد: اين تفاوت بهتدريج در صورتهاي مالي شركت توانير و شركت برق حرارتي انباشته شد. برآوردها نشان ميدهد رقم ناشي از قراردادهاي خريد تضميني گذشته در سال جاري به حدود ۳۹۰ هزار ميليارد تومان خواهد رسيد. او گفت: ايجاد سازوكارهايي براي افزايش نقدشوندگي درآمد سرمايهگذاران صنعت برق ضروري بود، بر همين اساس تابلوي برق سبز تاسيس شد و پس از آن نيز تابلو برق آزاد توسعه پيدا كرد.
رشد ۸۲ برابري معاملات در تابلوي برق آزاد
رجبيمشهدي با تشريح كاركرد تابلوهاي برق در بورس انرژي گفت: توليدكنندگان برق تجديدپذير ميتوانند برق خود را در تابلوي برق سبز به متقاضيان عرضه كنند و صنايع بزرگ انرژيبر نيز از مهمترين متقاضيان اين بازار هستند. او افزود: بر اساس قانون مانعزدايي از توسعه صنعت برق، صنايع بزرگ به احداث ۱۰ هزار مگاوات نيروگاه، شامل ۹ هزار مگاوات نيروگاه حرارتي و هزار مگاوات نيروگاه تجديدپذير، مكلف شدهاند كه تاكنون حدود يكسوم اين ظرفيت احداث شده است. رجبيمشهدي گفت: در تابلوي برق آزاد اكنون حدود ۳۲۰۰ مگاوات برق نيروگاههاي حرارتي عرضه ميشود. عرضه اين بخش در سال دوم فعاليت آن حدود ۸۲ برابر شده است. در تابلوي برق سبز نيز رشد عرضه بيش از ۲۰ برابر بوده كه نشاندهنده وجود تقاضا براي اين بازارهاست.
گواهي صرفهجويي؛ ابزار جديد بازار برق
معاون برق و انرژي وزارت نيرو همچنين به عرضه گواهي صرفهجويي برق در بورس انرژي اشاره كرد و گفت: بازار گواهيهاي صرفهجويي بازاري نوپاست. شركت توانير عرضه گواهيهاي صرفهجويي برق را در بورس انرژي آغاز كرده است. او توضيح داد: افرادي كه با اقداماتي مانند تعويض موتور كولر يا اصلاح تجهيزات روشنايي، موجب صرفهجويي در مصرف برق ميشوند، ميتوانند گواهي صرفهجويي دريافت كرده و آن را در بورس عرضه كنند. رجبيمشهدي تاكيد كرد: توسعه اين ابزارها ميتواند امكان تامين برق پايدار براي مشتركان و صنايعي را كه نياز آنها بيش از سقف مصرف برق يارانهاي است، فراهم و در كنار تابلوهاي برق آزاد، سبز و عادي، به تحقق هدف تعيينشده در برنامه هفتم كمك كند.
صدور ۵۰ كد معاملاتي جديد در ۳ ماه
محمد نظيفي، مديرعامل بورس انرژي ايران نيز در اين ميزگرد با اشاره به ابلاغ آييننامه اجرايي بند «ب» ماده ۴۳ قانون برنامه هفتم در ارديبهشت ۱۴۰۵ گفت: پس از ابلاغ اين آييننامه، افزايش قابل توجه درخواست براي صدور كد معاملاتي در سمت خريد برق مشاهده شده است. او افزود: در كل سال گذشته حدود ۷۰ كد معاملاتي جديد صادر شد، اما در ۳ ماه نخست سال جاري نزديك به ۵۰ كد معاملاتي جديد در سمت خريداران برق صادر شده است.با اجراي كامل آييننامه، انتظار ميرود حدود ۷ هزار كد جديد به بازار اضافه شود. در حال حاضر حدود ۵۲۰۰ كد خريدار در بازار وجود دارد كه از اين تعداد حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ كد فعال هستند.
۳۵ هزار مگاوات ظرفيت عرضه در ۳ تابلوي برق
مديرعامل بورس انرژي ايران با اشاره به ظرفيت عرضه نيروگاهها در تابلوهاي مختلف گفت: در حال حاضر حدود ۳۲ هزار مگاوات ظرفيت در تابلوي عادي، حدود ۳۲۰۰ مگاوات در تابلوي برق آزاد و حدود ۶۰۰ مگاوات در تابلوي برق سبز عرضه ميشود. نظيفي افزود: بورس انرژي و بازار سرمايه با ماليسازي جريانهاي اقتصادي ميتوانند كمك كنند تا برق صرفا به شكل خام ميان توليدكننده و مصرفكننده مبادله نشود و جريان مالي مرتبط با آن نيز در قالب ابزارهاي مالي مختلف مورد استفاده قرار گيرد. او ادامه داد: ورود جريانهاي اقتصادي صنعت انرژي به بازارهاي مالي ميتواند موجب جلب سرمايهگذاران، افزايش مشاركت نهادهاي مالي و استفاده از ابزارهايي مانند توثيق و اهرم مالي شود و در نهايت به پوشش ناترازي موجود در صنعت انرژي و جريانهاي مالي آن كمك كند.
هدف ۶۰ درصدي زودتر از پايان برنامه محقق ميشود
نظيفي با اشاره به ظرفيتهاي بورس انرژي گفت: بورس انرژي زيرساخت لازم براي معاملات فيزيكي، مشتقه، گواهي صرفهجويي، سپرده، اوراق بهادار و سلف را در اختيار دارد و از نظر فني و مقرراتي براي ميزباني از ۶۰ درصد معاملات برق آمادگي كامل دارد. او افزود: با توجه به روند افزايش صدور كدهاي معاملاتي و ورود خردهفروشان به سمت خريد، به نظر ميرسد هدفگذاري بند «ب» ماده ۴۳ حتي زودتر از پايان برنامه هفتم قابل تحقق باشد.
بورس انرژي آماده افزايش سهم معاملات برق
نظيفي در پاسخ به پرسشي درباره آمادگي زيرساختهاي بورس انرژي براي ميزباني از معاملات برق گفت: بورس انرژي از نظر فني و مقرراتي آمادگي كامل براي ميزباني از ۶۰ درصد معاملات برق را دارد و مساله اصلي، افزايش سهم بازارهاي موجود و ورود بازيگران جديد است. او افزود: در تابلوي عادي، در گذشته عمدتا شركتهاي توزيع در سمت خريد فعال بودند، اما امسال خردهفروشان نيز فعاليت خود را آغاز كردهاند و ميتوانند بخشي از نياز جديد بازار را پوشش دهند.
رشد تعداد نيروگاههاي عرضهكننده برق در بورس
رجبيمشهدي هم درباره تعداد نيروگاههاي حاضر در بورس انرژي گفت: در تابلوي عادي، تعداد نيروگاههاي عرضهكننده برق از ۸۵ نيروگاه در سال گذشته به ۹۷ نيروگاه رسيده و حدود ۱۴ درصد رشد داشته است.با تصميم اخير هيات تنظيم بازار برق درباره ورود نيروگاههاي بيشتر به معاملات بورس، انتظار ميرود تعداد نيروگاههاي فعال در اين بازار از ۱۰۰ نيروگاه نيز عبور كند. معاون برق و انرژي وزارت نيرو ادامه داد: در تابلوي برق آزاد، تعداد نيروگاههاي عرضهكننده از ۳ نيروگاه در سال گذشته به ۲۴۷ نيروگاه رسيده و ظرفيت عرضه نيز از حدود ۲۶ مگاوات به حدود ۳۲۰۰ مگاوات افزايش يافته؛ بنابراين ظرفيت عرضه در اين تابلو حدود ۱۲۳ برابر شده است.در تابلوي برق سبز نيز تعداد نيروگاههاي عرضهكننده از ۲۴ نيروگاه به ۴۷۹ نيروگاه افزايش يافته و ظرفيت عرضه از ۸۵ مگاوات به حدود ۶۳۰ مگاوات رسيده است. رجبيمشهدي تاكيد كرد: روند معاملات برق در بورس انرژي رو به رشد است، اما براي رسيدن به هدف بيش از ۶۰ درصدي برنامه هفتم همچنان مسير دشوارتري پيش رو داريم، زيرا هرچه مشتركان كوچكتر وارد بازار شوند، ضرورت توسعه و تقويت بخش خردهفروشي نيز بيشتر خواهد شد.
اميد به شكلگيري هاب صادرات برق در بورس انرژي
نظيفي در بخش ديگري از اين ميزگرد با اشاره به ظرفيت صادرات برق گفت: امسال شاهد عرضه برق وارداتي در تابلوهاي بورس انرژي بودهايم و با توجه به نياز كشورهاي همسايه، اميدواريم با مديريت توانير و وزارت نيرو، عرضه برق صادراتي نيز در بورس انرژي انجام شود. او افزود: بخش عمده ارزش معاملات بورس انرژي در حال حاضر به رينگ بينالملل در حوزه هيدروكربنها اختصاص دارد و بورس از نظر فرآيندهاي كاري، مقررات، دستورالعملها و زيرساختهاي معاملاتي، ظرفيت لازم براي ميزباني معاملات برق صادراتي را نيز در اختيار دارد.
توسعه تجديدپذيرها نيازمند تقويت شبكه انتقال است
نظيفي گفت: در حوزه توسعه تجديدپذيرها فضاي مثبت و رو به رشدي براي سرمايهگذاري وجود دارد و با توجه به افزايش مصرف و رشد تقاضا، انتظار ميرود كمبود تقاضا در تابلوهاي بورس انرژي ايجاد نشود. او افزود: يكي از موضوعاتي كه بايد مورد توجه جدي قرار گيرد، ظرفيت شبكه انتقال و توزيع براي پاسخگويي به توسعه گسترده نيروگاههاي تجديدپذير در نقاط مختلف كشور است.ابزارهايي مانند گواهي ظرفيت بورس انرژي ميتوانند مباني لازم براي تامين مالي توسعه شبكه را، چه به صورت مستقيم و چه از طريق فروش سلف فراهم كنند. او همچنين بر استفاده از ظرفيت بازار برق صادراتي تاكيد كرد و افزود: صادرات برق ميتواند حداقل درآمد ارزي و بازده مناسبي براي طرحهاي اقتصادي در حوزه نيروگاههاي سيكل تركيبي، تجديدپذير و ساير نيروگاههاي حرارتي ايجاد كند.
