بورس ميان احتياط و تقاضا
برخلاف هفته گذشته كه بازار سهام روند صعودي داشت، با شروع اين هفته نتوانست شرايط خوبي را تجربه كند و شاخص كل نوساني بود و برخلاف آن شاهد صعود شاخص كل هم وزن بوديم. وضعيت بازار نشان ميدهد كه سرمايهگذاران نسبت به سرمايهگذاري در بورس و معاملات آن محتاط شدهاند و بهنوعي بااحتياط بيشتر معاملات خود را پيش ميبرند. بازار سهام در معاملات روز گذشته، در شرايطي به كار خود پايان داد كه نشانههاي احتياط در رفتار معاملهگران بيشازپيش نمايان شد.
برخلاف هفته گذشته كه بازار سهام روند صعودي داشت، با شروع اين هفته نتوانست شرايط خوبي را تجربه كند و شاخص كل نوساني بود و برخلاف آن شاهد صعود شاخص كل هم وزن بوديم. وضعيت بازار نشان ميدهد كه سرمايهگذاران نسبت به سرمايهگذاري در بورس و معاملات آن محتاط شدهاند و بهنوعي بااحتياط بيشتر معاملات خود را پيش ميبرند. بازار سهام در معاملات روز گذشته، در شرايطي به كار خود پايان داد كه نشانههاي احتياط در رفتار معاملهگران بيشازپيش نمايان شد. پس از رشد پرشتاب شاخص كل در هفته گذشته و نزديكشدن اين نماگر به محدوده ۵ ميليون و ۷۴۰ هزار واحد، بخشي از فعالان بازار ترجيح دادند بهجاي افزايش ريسك، در موقعيت شناسايي سود قرار گيرند. همين موضوع سبب شد، جريان تقاضا در بسياري از نمادها بااحتياط بيشتري دنبال شود و در مقابل، عرضهها بهويژه در سهمهايي كه طي روزهاي گذشته رشد بيشتري را تجربه كرده بودند، افزايش يابد. محدوده ۵.۷ميليون واحدي از منظر رواني و رفتاري، سطح مهمي براي شاخص كل بهحساب ميآيد. معمولا در چنين شرايطي كه بازار پس از يك دوره صعود سريع به مرزهاي جديد ميرسد، بخشي از سرمايهگذاران كوتاهمدت تلاش ميكنند سود كسبشده را تثبيت كنند. اين رويكرد، لزوما به معناي تغيير قطعي روند بازار نيست، اما ميتواند در كوتاهمدت به افزايش نوسانات، كاهش شتاب تقاضا و پررنگشدن عرضه در نمادهاي بزرگ و شاخصسازي منجر شود. بااينحال، عامل تكنيكال تنها متغير اثرگذار بر فضاي معاملات طي روزهاي اخير نبوده است. نزديكشدن به پايان بازه ۶۰ روزهاي كه براي شكلگيري تفاهم ميان ايران و امريكا باهدف دستيابي به توافق نهايي مطرح شده، به يكي از مولفههاي مهم در شكلدهي به انتظارات سرمايهگذاران تبديل شده است. بازار سرمايه بهطور سنتي نسبت به اخبار و تحولات بيروني حساسيت بالايي دارد، زيرا اين رخدادها ميتوانند از مسير تغيير انتظارات تورمي، نوسانات بازار ارز، چشمانداز تجارت خارجي، هزينههاي تامين مالي و برآورد سودآوري شركتها بر ارزشگذاري سهام اثر بگذارند. به همين دليل، هرچه بازار به پايان اين بازه زماني نزديكتر ميشود، بخشي از سرمايهگذاران با محافظهكاري بيشتري معامله ميكنند. در چنين فضايي، معاملهگران كوتاهمدت معمولا تمايل دارند سهام نقد خود را افزايش دهند تا در برابر هرگونه تغيير ناگهاني در فضاي خبري، انعطاف بيشتري داشته باشند. در مقابل، سرمايهگذاران ميانمدت و بلندمدت، بيش از نوسانات روزانه، بر متغيرهاي بنيادي شركتها، نرخ فروش محصولات، وضعيت صادرات، چشمانداز سودآوري و نسبتهاي ارزندگي تمركز ميكنند. خروج پول حقيقي از بازار در معاملات روز گذشته نيز در همين شرايط قابلبررسي است. خروج نقدينگي حقيقي، در بسياري از مواقع نشانه افزايش احتياط و كاهش تمايل معاملهگران خرد به پذيرش ريسك در مقاطع حساس بازار است؛ هرچند اين متغير بهتنهايي نميتواند مبناي قضاوت درباره تغيير روند كلي بورس باشد. تداوم يا توقف اين جريان در روزهاي آينده، همراه با بررسي ارزش معاملات خرد و رفتار حقوقيها، ميتواند تصوير روشنتري از وضعيت تقاضا در بازار ارايه دهد. نكته مهم آن است كه نوسان شاخصها در شرايط كنوني، بيش از آنكه صرفا از تغييرات در متغيرهاي داخلي شركتها ناشي شود، به فضاي انتظاري بازار ارتباط دارد. سرمايهگذاران اكنون ميان دو نيروي متضاد قرار گرفتهاند؛ از يكسو رشد اخير بازار، برخي فعالان را به شناسايي سود ترغيب كرده و ازسويديگر، احتمال تغيير در متغيرهاي اثرگذار بر اقتصاد و بازار سرمايه، معاملهگران را نسبت به جهت بعدي قيمتها محتاطتر ساخته است. در چنين شرايطي، كيفيت معاملات اهميت بيشتري نسبت بهصرف تغييرات روزانه شاخص پيدا ميكند. اگر كاهش قيمتها با افت شديد ارزش معاملات و خروج مداوم پول حقيقي همراه شود، ميتوان آن را نشانهاي از تضعيف تقاضا و افزايش محافظهكاري در بازار دانست. اما اگر اصلاح شاخص با حفظ ارزش معاملات و بازگشت تدريجي نقدينگي به صنايع و نمادهاي ارزنده همراه باشد، اين روند ميتواند بيشتر در قالب يك استراحت طبيعي پس از رشد اخير تفسير شود.
بازار از دريچه معاملات
طي دومين روز كاري هفته يعني يكشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، پس از شروعي منفي و تحتفشار عرضه، بهتدريج مسير خود را تغيير داد و با افزايش تقاضا به محدوده مثبت بازگشت. رشد همزمان شاخصهاي كل و هموزن، سبزپوشي ۷۲۵ نماد و ورود بيش از ۳.۲ همت پول حقيقي، از مهمترين نشانههاي تغيير فضاي معاملاتي بازار در پايان روز بود. بازار سهام طي روز يكشنبه در شرايطي آغاز به كاركرد كه در دقايق ابتدايي، فشار فروش بر تابلو معاملات غلبه داشت و شاخص كل بورس تهران تا محدوده ۵ ميليون و ۶۹۷ هزار واحد عقبنشيني كرد. بااينحال، اين روند دوام چنداني نداشت و باگذشت زمان، تقاضا بهويژه در بخش قابل توجهي از نمادهاي كوچك و متوسط بازار تقويت شد. همين تغيير آرايش عرضه و تقاضا سبب شد شاخص كل نهتنها افت ابتداي روز را جبران كند، بلكه با قرارگرفتن در محدوده مثبت، معاملات را با رشد به پايان برساند. برايناساس، شاخص كل بورس تهران در پايان معاملات روز اخير با افزايش ۲۹ هزار و ۶۰۶ واحدي، معادل رشد ۰.۵۲ درصدي، در سطح ۵ ميليون و ۷۶۶ هزار و ۲۵۵ واحد ايستاد. بازار روز اخير در واقع يك حركت پايينبهبالا را تجربه كرد. شاخص كل پس از مواجهه با فروشندگان در ابتداي معاملات، توانست از محدودههاي پايينتر فاصله بگيرد و بهتدريج خريداران بيشتري را وارد جريان دادوستد كند. چنين الگويي معمولا نشان ميدهد كه در سطوح پايينتر، بخشي از سرمايهگذاران بازار را از منظر ارزندگي جذاب ارزيابي كردهاند و حاضر به جمعآوري عرضهها شدهاند. البته تداوم اين روند به حفظ تقاضا، ثبات ارزش معاملات و كاهش فشار فروش در روزهاي پيشرو وابسته خواهد بود. در اين ميان، شاخص هموزن عملكردي بهتر از شاخص كل به نمايش گذاشت؛ موضوعي كه ميتواند نشانهاي از فراگيرتر شدن جريان تقاضا در بازار باشد. شاخص هموزن با رشد ۲۱ هزار و ۶۱۹ واحدي، معادل ۱.۳۵ درصد، به سطح يك ميليون و ۶۲۸ هزار و ۵۹ واحد رسيد. رشد درصدي بيشتر اين شاخص نسبت به شاخص كل نشان ميدهد كه نمادهاي كوچك و متوسط بازار در كانون توجه خريداران قرار داشتند و افزايش تقاضا صرفا به چند سهم بزرگ و شاخصسازي محدود نشده است. برتري نمادهاي مثبت در پايان معاملات نيز اين برداشت را تقويت ميكند. در جريان دادوستدهاي، ۷۲۵ نماد در محدوده مثبت به كار خود پايان دادند و تنها ۱۰۴ نماد با بازدهي منفي بسته شدند. به بيان ديگر، بخش عمدهاي از نمادهاي معاملهشده در بازار سهام روز مثبتي را پشت سر گذاشتند؛ آماري كه از بهبود محسوس فضاي عمومي بازار در مقايسه با ساعات ابتدايي معاملات حكايت دارد. در پايان بازار، ۴۹۴ نماد با صف خريد همراه بودند، درحالي كه تنها ۲۰ نماد در صف فروش قرار داشتند. علاوه بر اين، ارزش سفارشهاي خريد به ۹ هزار و ۶۹۰ ميليارد تومان رسيد؛ رقمي كه فاصله معناداري باارزش ۵۳۱ ميلياردتوماني سفارشهاي فروش داشت. اين اختلاف نشان ميدهد كه در دقايق پاياني معاملات، تمايل به خريد سهام بهمراتب بيشتر از عرضه بوده و خريداران دست بالاتر را در بازار داشتهاند. بر اساس آمارهاي منتشر شده سهامداران حقيقي در مجموع ۳ هزار و ۲۰۷ ميليارد تومان پول به بازار سهام وارد كردند. ورود پول حقيقي معمولا يكي از متغيرهاي موردتوجه فعالان بازار است، زيرا ميتواند نشاندهنده افزايش ريسكپذيري سرمايهگذاران خرد و تقويت نگاه مثبت نسبت به چشمانداز كوتاهمدت بازار باشد. همزمان صندوقهاي درآمد ثابت نيز با خروج يك هزار و ۸۳۳ ميليارد تومان نقدينگي مواجه شدند. خروج پول از اين صندوقها، در كنار ورود خالص نقدينگي به بازار سهام، ميتواند نشانهاي از جابهجايي بخشي از منابع از ابزارهاي كمريسك به سمت داراييهاي داراي ريسك و بازدهي بالقوه بيشتر باشد. بااينحال، براي نتيجهگيري قطعي درباره تغيير پايدار مسير نقدينگي، بايد تداوم اين روند در معاملات روزهاي آينده نيز مورد ارزيابي قرار گيرد. البته تمامي نماگرهاي مربوط به رفتار حقيقيها مثبت نبود. سرانه خريد حقيقيها ۹۹.۲ ميليون تومان و سرانه فروش آنها ۱۰۵.۴ ميليون تومان ثبت شد؛ در نتيجه قدرت خريد حقيقيها در سطح منفي ۱.۰۶ قرار گرفت. اين داده نشان ميدهد كه از منظر متوسط ارزش هر معامله، فروشندگان حقيقي هنوز اندكي دست بالاتر را داشتند. باوجود اين، ورود خالص بيش از ۳.۲ همت پول حقيقي، رشد شاخصها و برتري گسترده نمادهاي مثبت نشان ميدهد فشار فروش موجود نتوانسته مسير كلي بازار را تغيير دهد. ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي نيز به ۳۸ هزار و ۸۹۰ ميليارد تومان رسيد و حجم معاملات ۸۳.۷ ميليارد سهم ثبت شد. ارزش معاملات در محدودهاي نزديك بهروز گذشته باقي ماند و باتوجهبه سطوح معاملاتي روزهاي اخير، رقم قابلقبولي به شمار ميرود. حفظ گردش معاملات در محدوده نزديك به ۳۹ همت، در كنار ورود پول حقيقي و افزايش تعداد نمادهاي سبزپوش ميتواند به عنوان نشانهاي از حضور فعال نقدينگي در بازار تلقي شود. بورس تهران طي روزهاي اخير از شروع منفي عبور كرد بهتدريج اين روند بهبود يافت و به روند مثبت رسيد. اين موضوع درحالي است كه اخبار منفي و نوساني همچنان در بازار در جريان است و برخي سرمايهگذاران به دنبال حفظ و سيو سود هستند. اكنون بايد ديد آيا اين تغيير فضا در روزهاي آينده نيز تداوم مييابد يا بازار پس از يك روز مثبت، بار ديگر تحتتاثير عرضهها و احتياط معاملهگران قرار خواهد گرفت.
