تهران در مسير كاهش آسيبپذيري يا تكرار وعدهها؟
تهران در شرايطي وارد مرحله تازهاي از برنامهريزي براي كاهش آسيبپذيري شهري شده كه جنگ اخير، بيش از گذشته ضرورت بازنگري در زيرساختهاي پايتخت را به رخ كشيده است؛ از ساختمانهاي آسيبديده گرفته تا مساله پناهگاهها، مراكز نظامي، تأمين كالاهاي اساسي و حتي منابع آب فضاي سبز
تهران در شرايطي وارد مرحله تازهاي از برنامهريزي براي كاهش آسيبپذيري شهري شده كه جنگ اخير، بيش از گذشته ضرورت بازنگري در زيرساختهاي پايتخت را به رخ كشيده است؛ از ساختمانهاي آسيبديده گرفته تا مساله پناهگاهها، مراكز نظامي، تأمين كالاهاي اساسي و حتي منابع آب فضاي سبز. در همين شرايط، معاون هماهنگي و امور مناطق شهرداري تهران از آغاز عمليات ساخت چند پناهگاه، تصويب مدل «پاركينگ ـ پناهگاه»، تلاش براي انتقال مراكز نظامي به خارج از شهر و ساماندهي دهها هزار واحد آسيبديده خبر داده است. لطفالله فروزنده در نشست خبري خود، تصويري از عملكرد مديريت شهري ارايه كرد كه در آن از رفع بيش از ۱۷ هزار معضل شهري، بهرهبرداري از بيش از ۹۰ درصد پروژهها و برنامهريزي براي افتتاح حدود ۶۰۰ پروژه تا پايان سال سخن گفته شد. با اين حال، بخش مهمتر سخنان او به موضوعاتي اختصاص داشت كه مستقيماً با امنيت، تابآوري و آينده تهران ارتباط دارد؛ موضوعاتي كه تحقق آنها بيش از آنكه با تعداد پروژههاي افتتاحشده سنجيده شود، به كيفيت اجرا، زمانبندي و ميزان اثرگذاري واقعي آنها وابسته است.
تهران و بازگشت مسالهاي به نام پناهگاه
شايد مهمترين بخش سخنان معاون شهردار تهران، اعلام آغاز عمليات اجرايي براي ساخت پناهگاه در پايتخت باشد؛ موضوعي كه پس از جنگ اخير، ديگر صرفاً يك بحث تئوريك يا مربوط به برنامههاي مديريت بحران نيست. او درباره آخرين اقدامات براي ساخت پناهگاه در تهران گفت: چندين مركز در سطح شهر تهران را در اين زمينه پيش بردهايم و كار اجرايي آنها آغاز شده است. اميدواريم در نيمه دوم امسال بتوانيم چند پناهگاه را به بهرهبرداري برسانيم. به گزارش ايسنا، فروزنده اعلام كرد: اصل موضوع احداث «پاركينگ ـ پناهگاه » در كميسيون ماده ۵ به تصويب رسيده و اقدامات اجرايي آن آغاز شده است. در چند مركز نيز ساخت پاركينگ با اين مدل را پيش بردهايم و اميدواريم در نيمه دوم سال چند مورد از اين پروژهها افتتاح شود. در ساخت پاركينگها و صدور مجوز نيز توجه ويژهاي به موضوع پناهگاه خواهد شد.
پادگانها؛ فرصتي براي بازآرايي تهران
موضوع ديگري كه ميتواند در آينده كالبدي تهران اثرگذار باشد، تلاش براي خروج پادگانها و مراكز نظامي از محدوده شهري است. سالهاست بحث آزادسازي اين اراضي مطرح است و برخي از اين پهنهها ميتوانند در صورت تعيين تكليف، به فضاي عمومي، سبز، خدماتي يا زيرساختي تبديل شوند.فروزنده در اين زمينه گفت: شهردار تهران در اين زمينه نامهاي به شوراي عالي امنيت ملي ارسال كرده است تا مراكز نظامي و انتظامي به خارج از شهر منتقل شوند. جلسات در اين زمينه در حال برگزاري است و در حال تفاهم هستيم تا در صورت امكان اين مراكز از داخل شهر خارج شوند. همچنين رويكرد ما اين است كه پادگانها و مراكز نظامي را تا جايي كه امكان دارد به خارج از شهر منتقل كنيم. اين اظهارات نشان ميدهد كه شهرداري تلاش دارد مساله خروج پادگانها را از سطح مديريت شهري به سطح تصميمگيري ملي برساند؛ اقدامي كه از نظر ساختاري منطقي است، چرا كه تعيين تكليف مراكز نظامي صرفاً با تصميم شهرداري امكانپذير نيست. معاون شهردار تهران در مورد پادگان ۰۶ نيز گفت: تفاهمات لازم با ارتش انجام شده و زيرساختها در حال آمادهسازي است. در ساصد نيز اقدامات در حال انجام است. پروژههاي بام ري و دهكده محيط زيست در منطقه ۲۰ نيز در حال آمادهسازي هستند. پروژه ۰۶ نيز حدود ۴۵ روز ديگر براي حضور مردم آماده خواهد شد. اگر اين وعده در زمان اعلامشده محقق شود، ميتوان آن را يكي از نمونههاي ملموس تبديل يك پهنه نظامي به فضاي قابل استفاده عمومي دانست. با اين حال، تجربه پروژههاي شهري نشان داده كه فاصله ميان «تفاهم»، «آمادهسازي زيرساخت» و «بهرهبرداري واقعي» گاهي قابل توجه است.
۱۷ هزار معضل شهري عدد بزرگ، اما قابل سنجش؟
فروزنده در بخش ديگري از نشست خبري، عملكرد مديريت شهري را با يك عدد قابل توجه توضيح داد و گفت: تاكنون حدود ۱۷ هزار و ۲۹۲ معضل شهري رفع شده و يكهزار و ۱۶۵ مصوبه در ستاد و صف داشتهايم. او همچنين درباره شيوه مديريت مسائل شهري اظهار كرد: نظارت ستادي يكي از رويكردهاي ما در اين دوره بوده است. جلسات مستمر شهرداران را به صورت هفتگي برگزار ميكنيم و نشستهاي ويژهاي نيز براي پيگيري گرهها و مسائل محلهها داريم. به گفته معاون شهردار تهران، اين روش باعث شده است كه «بروكراسي تا حد زيادي دور زده شود و كارها با سرعت بيشتري دنبال خواهد شد.» فروزنده همچنين تأكيد كرد: «دستورات شهردار تهران را تا پايينترين رده پيگيري ميكنيم.»
ساختمانهاي آسيبديده از ساماندهي تا بازسازي
جنگ اخير، بخش قابل توجهي از ساختمانهاي تهران را نيز تحت تأثير قرار داد. فروزنده اعلام كرد: بيش از ۵۰ هزار واحد ساختمان آسيبديده در جريان جنگ ساماندهي شد» او درباره آخرين وضعيت اين ساختمانها نيز گفت: ساماندهي واحدهاي داراي خسارت جزئي و متوسط به پايان رسيده است و براي مقاومسازي نيز با مالكان به توافق رسيدهايم تا بازسازي اين واحدها آغاز شود. بازسازي برخي ساختمانها نيز شروع شده است. فروزنده همچنين از مالكان خواست هرچه سريعتر با سازندگان به تفاهم برسند و افزود: بايد تلاش كنيم پروژههاي مقاومسازي هرچه سريعتر به نتيجه برسد. معاون شهردار تهران پروژه جاجرود در منطقه ۴ را نيز نمونهاي از اقدامات انجامشده دانست و گفت: پروژه جاجرود در منطقه ۴ نيز به خوبي آغاز شده و پيشرفت مناسبي داشته است كه نشاندهنده يك كار جهادي است. با اين حال، در اين بخش نيز سرعت اجرا اهميت حياتي دارد. مقاومسازي زماني معنا پيدا ميكند كه پيش از حادثه بعدي انجام شود، نه پس از آن. بنابراين ميزان پيشرفت واقعي پروژهها و كيفيت عمليات بايد در كنار تعداد واحدهاي ساماندهيشده مورد توجه قرار گيرد.
كالاهاي اساسي حلقه مغفول تابآوري تهران
يكي ديگر از نكات قابل توجه اظهارات فروزنده، ورود شهرداري به موضوع تأمين كالاهاي اساسي بود. او گفت: آمادگي داريم مسائل مربوط به كالاهاي اساسي را در تهران حل كنيم. شهردار تهران اين موضوع را به رييسجمهور نيز اطلاع داده تا در زمينه ذخيرهسازي و عرضه كالا اقدامات مهمي انجام دهيم و آسيبپذيري تهران در اين حوزه را كاهش دهيم. اين بخش از برنامه، نشان ميدهد كه تابآوري شهري ديگر صرفاً به ساختوساز و مديريت بحران محدود نيست و زنجيره تأمين غذا و كالا نيز به بخشي از امنيت شهري تبديل شده است.
آب خاكستري براي چيتگر و سرخهحصار
در حوزه محيط زيست نيز فروزنده از راهاندازي تصفيهخانهها و استفاده از آب خاكستري خبر داد و گفت: تصفيهخانههايي را راهاندازي كردهايم و تفاهمات خوبي در اين زمينه انجام شده است. در سرخهحصار و چيتگر با موضوع آفات و كمبود آب مواجه بوديم كه با تفاهم انجامشده با وزارت نيرو، استفاده از آب خاكستري براي حل اين مشكل در نظر گرفته شده است. در شرايطي كه تهران با بحران آب روبروست، استفاده از منابع غيرمتعارف براي آبياري فضاي سبز ميتواند اقدامي ضروري باشد؛ البته به شرط آنكه استانداردهاي تصفيه و سلامت محيط زيست بهصورت جدي رعايت شود.
۶۰۰ پروژه تا پايان سال؛ آزمون شهرداري
در بخش پاياني، معاون شهردار تهران از افتتاح تعداد قابل توجهي پروژه خبر داد و گفت: حدود ۶۰ هكتار فضاي سبز و گردشگري در بام ري داريم كه بزودي افتتاح ميشود. تا پايان سال نيز هر هفته پروژههايي براي افتتاح خواهيم داشت و در مجموع حدود ۶۰۰ پروژه بزرگ و كوچك تا پايان سال به بهرهبرداري خواهد رسيد. فروزنده پيشتر نيز با اشاره به شرايط دشوار تهران گفته بود: با وجود شرايط ناشي از جنگ، كودتا و جنگ رمضان، توانستيم بيش از ۹۰ درصد پروژههاي خود را به بهرهبرداري برسانيم. با همان قوت كار را دنبال ميكنيم و پروژهها را نيز اولويتبندي كردهايم. در نهايت، كارنامهاي كه معاون شهردار ارايه كرده، مجموعهاي از پروژههاي عمراني، وعدههاي زيرساختي و برنامههاي مرتبط با تابآوري تهران است. از يك سو، آغاز ساخت پناهگاه، طرح پاركينگ ـ پناهگاه، مقاومسازي ساختمانها و تلاش براي خروج پادگانها ميتواند نشانه تغيير نگاه مديريت شهري به مساله ايمني و تابآوري باشد؛ اما از سوي ديگر، حجم بالاي وعدهها و آمارها زماني ارزش واقعي پيدا ميكند كه شهروندان بتوانند نتيجه آنها را در زندگي روزمره خود ببينند.
