جنگ و نفتِ سرگردان در خليج فارس!
بازار جهاني نفت در ماههاي اخير با شوكي روبهرو شده كه آثار آن تنها در نمودار قيمتها يا گزارشهاي روزانه عرضه و تقاضا قابل مشاهده نيست. بحران امنيتي در خليج فارس و اختلال در تردد نفتكشها از تنگه هرمز، شكافي عميق ميان «توليد نفت» و «رسيدن نفت به بازار مصرف» ايجاد كرده است؛ شكافي كه بر اساس اعلام مديرعامل آرامكو، حجم آن در طول پنج ماه به حدود ۲.۶ ميليارد بشكه رسيده است.
بازار جهاني نفت در ماههاي اخير با شوكي روبهرو شده كه آثار آن تنها در نمودار قيمتها يا گزارشهاي روزانه عرضه و تقاضا قابل مشاهده نيست. بحران امنيتي در خليج فارس و اختلال در تردد نفتكشها از تنگه هرمز، شكافي عميق ميان «توليد نفت» و «رسيدن نفت به بازار مصرف» ايجاد كرده است؛ شكافي كه بر اساس اعلام مديرعامل آرامكو، حجم آن در طول پنج ماه به حدود ۲.۶ ميليارد بشكه رسيده است. اين رقم در نگاه نخست تنها يك عدد بزرگ به نظر ميرسد، اما در واقع تصويري از يكي از كمسابقهترين اختلالهاي زنجيره تأمين انرژي در سالهاي اخير ارايه ميكند. نفت ممكن است در ميدان توليد شود، در مخازن ذخيرهسازي قرار داشته باشد و حتي براي صادرات آماده باشد، اما تا زماني كه امكان انتقال ايمن و مستمر آن به پالايشگاهها و بازارهاي مصرف فراهم نشود، از منظر بازار جهاني عملاً عرضهشده محسوب نميشود. بر اساس برآوردهاي منتشرشده، جريان نفت عبوري از تنگه هرمز در سال ۲۰۲۴ بهطور متوسط حدود ۲۰ ميليون بشكه در روز بوده است؛ رقمي معادل نزديك به يكپنجم مصرف جهاني فرآوردههاي نفتي و مايعات نفتي. بنابراين، هرگونه اختلال در اين مسير نهتنها كشورهاي ساحلي خليج فارس، بلكه پالايشگاهها، شركتهاي حملونقل، صنايع پتروشيمي و مصرفكنندگان بزرگ انرژي در سراسر جهان را تحت تأثير قرار ميدهد.
گلدمنساكس در گزارشي با تاكيد بر اينكه بازار فيزيكي طلاي سياه همچنان با كمبود عرضه روبهروست، برآورد كرد كه صادرات نفت خليج فارس با كاهشي چشمگير، به حدود ۳۶ درصد سطح عرضه در پيش از آغاز جنگ آمريكا عليه ايران رسيده است.به گزارش ايرنا از رويترز، اين بانك چندمليتي مستقر در نيويورك معتقد است كه در بازه زماني «تاييد توافق هستهاي احتمالي، بين آمريكا و ايران يا تشديد قابل توجه درگيري ميان دو كشور» نفت احتمالا در محدوده ۸۰ تا ۹۰ دلار براي هر بشكه نوسان خواهد كرد.گلدمن ساكس همچنين ارزش منصفانه نفت برنت در بازار نقدي (لحظهاي) را حدود ۸۰ دلار به ازاي هر بشكه برآورد كرده و بر اين باور است كه بهرغم تداوم ابهامات درباره عرضه نفت خاورميانه، بازار تنها مقدار محدودي از صرف ريسك (ريسك ژئوپليتيكي) را در قيمتها لحاظ كرده است.همزمان با ادعاي دونالد ترامپ، رييسجمهوري آمريكا مبني بر ازسرگيري مذاكرات با ايران به منظور بازگشايي تنگه هرمز و پايان دادن به جنگ پنجماهه ميان دو كشور كه فضاي بازار را با ابهام مواجه كرده است، نفت خام برنت در محدوده ۸۵ دلار معامله شد.پافشاري مكرر ترامپ بر تكرار ادعاهايش در حالي مطرح ميشود كه اسماعيل بقايي، سخنگوي وزارت امور خارجه ديروز در نشست خبري تاكيد كرد «مادامي كه شرارت آمريكا ادامه پيدا كند، مادامي كه محاصره دريايي ايران اعلام شده باشد، مادامي كه تجاوز نظامي آمريكا عليه ايران و منافع آن ادامه داشته باشد و مادامي كه همه مواردي كه آمريكا در اين مدت نقض كرده، همچنان ادامه داشته باشد، قاعدتا در وضعيت تنگه هرمز تغيير خاصي اتفاق نخواهد افتاد. لذا تمركز مذاكرات با عمان بر اين موضوع خواهد بود و موضوعاتي كه مربوط به ايران و آمريكا ميشود، بايد در مراحل بعدي بررسي شود تا ببينيم اوضاع و احوال به چه سمتوسويي خواهد رفت.»به نوشته رويترز، هرچند پس از ادعاي ترامپ مبني بر لغو حملات برنامهريزيشده عليه ايران و انتشار گزارشهايي مبني بر پيشرفت مذاكرات مديريت عبور و مرور كشتيها در تنگه هرمز، قيمت برنت به بازه پايين تا ميانه كانال ۸۰ دلار عقبنشيني كرد، اما گلدمنساكس تاكيد كرده كه بازار فيزيكي طلاي سياه همچنان با كمبود عرضه روبهرو و تحت فشار است.برآورد اين بانك حاكي از آن است كه ذخاير قابل رصد نفت جهان طي دو هفته گذشته روزانه ۶.۳ ميليون بشكه تنزل يافته كه از افت صادرات نفت از خليج فارس و درياي سرخ، كاهش صادرات روسيه و افزايش واردات نفت توسط كشورهاي آسيايي نشات گرفته است.افزون بر اين، گلدمن ساكس تخمين ميزند كه صادرات نفت كشورهاي خليج فارس، بر پايه ميانگين متحرك هفتروزه، به حدود ۳۶ درصدِ سطح پيش از آغاز جنگ كاهش يافته است؛ در حالي كه اين رقم در اوايل ماه جولاي نزديك به ۸۰ درصد بود.اين بانك همچنين اعلام كرد كه ظرفيت نفتكشهاي بارگيريشده در درياي سرخ از زمان اعلام محاصره توسط حوثيها (انصارالله يمن)، ۲۲ درصد كاهش يافته است. (يمن پيشتر در پاسخ به محاصره فرودگاه صنعا توسط عربستان و در چهارچوب اصل «محاصره در برابر محاصره»، محاصره دريايي عليه رياض را اعلام كرد.) همچنين طبق برآورد گلدمن ساكس، صادرات نفت عربستان سعودي نيز نسبت به مدت مشابه سال گذشته روزانه ۲.۴ ميليون بشكه كاهش يافته است. اين بانك در بخش ديگري از اين گزارش، به كاهش اخير عرضه نفت خام روسيه اشاره كرد. طبق برآورد گلدمن ساكس، صادرات نفت خام و ميعانات گازي روسيه طي ۲ هفته گذشته روزانه ۱.۳ ميليون بشكه كاهش يافته است.
