چرا بازار سرمايه به اعداد بياعتناست؟
در حالي كه صورتهاي مالي سه ماهه شركتهاي بورسي، حكايت از عملكردي فراتر از انتظار و سودآوريهاي چشمگير دارد، تابلوي معاملات بورس تهران هنوز رنگي از اين خوشبيني به خود نميبيند.
در حالي كه صورتهاي مالي سه ماهه شركتهاي بورسي، حكايت از عملكردي فراتر از انتظار و سودآوريهاي چشمگير دارد، تابلوي معاملات بورس تهران هنوز رنگي از اين خوشبيني به خود نميبيند. اين گسست ميان «بنيادِ شركتها» و «رفتارِ معاملهگران»، محصولِ دورانِ عجيبي است كه در آن، ريسكهاي سيستماتيك و سايه جنگ، تحليلهاي سنتي را به حاشيه رانده و بازار را در وضعيتي «صفر و يكي» گرفتار كرده است. طي هفتههاي اخير، گزارشهاي سه ماهه بيش از ۶۰ تا ۷۰ درصد شركتهاي بورسي، اعداد قابل قبولي را نشان ميدهند. در شرايط عادي، چنين گزارشهايي بايد محرك اصلي صعود قيمتها و شكلگيري صفهاي خريدِ پايدار باشد. اما در بازار كنوني، تحليلگران بنيادي با پديدهاي مواجهند كه در مدلهاي كلاسيك ارزشگذاري جاي نميگيرد.دليل اين سردي بازار، پيچيدهتر از يك اصلاح قيمتي ساده است. وقتي بقاي يك واحد توليدي، مانند اتفاقي كه براي برخي مجتمعهاي پارس جنوبي رخ داد، با يك اطلاعيه ناگهاني در سايه محدوديتهاي انرژي يا تهديدهاي امنيتي متوقف ميشود، ديگر نسبت P/E يا نرخ رشد سودآوري معناي خود را از دست ميدهد. سرمايهگذار هوشمند ميداند كه اگر زيرساختهاي توليد آسيب ببيند، عملكرد درخشان گذشته تنها يك عددِ روي كاغذ باقي ميماند و ارزشِ بازار به سرعت به سمت «تعديل منفي»
حركت ميكند.
تكنيكال در حصار ترديد: از منظر تحليل تكنيكال، بازار سرمايه ايران در حال حاضر در يك «برزخِ معاملاتي» به سر ميبرد. بسياري از سهامداران با خوشبيني مفرط، تارگتهاي شاخصِ ۹ ميليون واحدي را زمزمه ميكنند، اما واقعيت نموداري بازار، داستاني متفاوت ميگويد. شاخص تا زماني كه در يك محدوده اصلاحي مشخص به «منطقه سفارش ها» (Order Block) نرسد و گارد صعودي خود را تثبيت نكند، توان جهشهاي بزرگ را ندارد.
توصيه معاملهگران استراتژيك در اين شرايط روشن است يا بايد منتظر شكسته شدنِ مقاومتهاي كليدي با حجم معاملات بالا باشيد تا ورود به بازار «تضمين شده» باشد يا بايد تا رسيدن شاخص به سطوح حمايتي معتبر صبر پيشه كنيد. در اين ميان، هر چه خارج از اين دو محدوده رخ ميدهد، تنها «نوسانگيري» است كه براي معاملهگران حرفهاي جذاب است، اما براي سرمايهگذاران خرد، تلهاي بزرگ محسوب ميشود. تله توييتها و بازي رواني ترامپ، ورود ترامپ به معادلات منطقه، بازار را وارد فاز «اخبار-محور» كرده است. توييتهاي اخير او درباره تعويق حمله و دعوت به توافق سريع، هر چند در كوتاهمدت مسكنِ بازار است، اما بايد با عينك شك و ترديد بررسي شود. در تحليل اين پيامها چند نكته كليدي وجود دارد:
۱. ابهام در توافق: آنچه ترامپ «فرصت براي توافق» مينامد، در ادبيات سياسي بخش اصلي نظام، چيزي جز «تسليم» نيست. با توجه به مواضع اخير، هيچوجه اشتراكي ميان خواستههاي امريكا (بازگشايي سريع تنگه هرمز و كنار گذاشتن برنامه هستهاي) و پيششرطهاي ايران (رفع كامل محاصره و عقبنشيني اسراييل) وجود ندارد.
۲. استراتژي فريب: تاريخِ تعاملات ترامپ نشان ميدهد كه او استادِ استفاده از جنگ رواني براي پيشبرد اهداف يا زمينهسازي براي حملات غافلگيرانه است. بنابراين خوشبيني به يك توييت، پيش از آنكه موضع رسمي نهادهاي نظامي و امنيتي ايران مشخص شود، يك «خطاي استراتژيك» است.
استراتژي «صفر و يكي» و هنرِ بقا
در شرايط فعلي، اقتصاد ما به حالت صفر و يك درآمده است يا سناريوي توافق و بازگشت به آرامش (يك) يا سناريوي درگيري و جنگ (صفر) . در چنين محيطي، نگاهِ مطلقا بدبينانه به جنگ يا خوشبيني افراطي به اخبار سياسي، هر دو براي سبد دارايي شما خطرناك هستند. سرمايهگذار موفق كسي است كه در اين روزهاي خاكستري، از «هيجانزدگي» فاصله بگيرد. بازار امروز تشنه نقدينگي است، اما اين نقدينگي هوشمند، تا زماني كه ريسكهاي سيستماتيك سايه خود را بر سرِ بازار حفظ كردهاند، از لاك دفاعي خارج نميشود. به جاي دنبال كردنِ «انشالا و ماشالا»هاي توييتري، بايد به مديريت سرمايه توجه كرد. در شرايط «صفر و يك»، داشتنِ درصدي از نقدينگي در پرتفوي، نه يك انتخاب، بلكه يك ضرورت براي بقاست. بازار به زودي تعيين تكليف خواهد شد يا با شكستن سدهاي پيش رو، موتور صعود روشن ميشود يا با ورود به اصلاحي عميقتر، فرصتهاي ورودِ جذابي فراهم ميشود. در هر دو حالت، «صبر» و «تحليل بر اساس واقعيتهاي ميداني» بيش از هر زمان ديگري در تاريخ بورس ايران، كليدِ موفقيت است. در ميانه اين توفان ژئوپليتيك، سرمايهگذاران بايد مراقب باشند كه سرمايه خود را صرفِ نوساناتِ كاذب نكنند، چراكه روزهاي متفاوتي براي بازار سرمايه ايران در راه است.
