چرا قیمت تیرآهن نوسان دارد؟

تفاوت نوسان کوتاه‌مدت و روند بلندمدت

فعالان حرفه‌ای بازار میان دو مفهوم نوسان و روند تفاوت قائل می‌شوند:

1. در شرایطی امکان دارد که قیمت یک محصول در طول یک هفته چند بار افزایش و کاهش پیدا کند، اما این تغییرات لزوما به معنای تغییر مسیر بازار نخواهد بود، درواقع بخشی از افزایش یا کاهش قیمت‌ها، واکنشی کوتاه‌مدت به اخبار اقتصادی، تغییرات نرخ ارز یا جو روانی بازار است. این نوسانات ممکن است ظرف چند روز اصلاح شوند. به همین دلیل باید قبل از تصمیم‌گیری هیجانی براساس نرخ لحظه‌ای، به روند نگاه کرد تا با تصمیم‌گیری اشتباه، فرصت مناسب از دست نرود یا هزینه پروژه افزایش نیابد.

2. از سوی دیگر، بررسی نمودارهای چندماهه و مقایسه رفتار بازار در بازه‌های زمانی مختلف، دید دقیق‌تری از شرایط واقعی بازار به شما خواهد داد. این همان مفهوم روند بلندمدت است. بسیاری از پیمانکاران و خریداران عمده، علاوه بر قیمت لحظه‌ای تیرآهن، روند عرضه، وضعیت تقاضا و اخبار اقتصادی را نیز بررسی می‌کنند تا زمان مناسب خرید را تشخیص دهند.

روند بلندمدت نرخ تیرآهن، بیشتر تحت تاثیر عواملی مانند هزینه تولید، قیمت جهانی فولاد، سیاست‌های صادراتی، میزان عرضه و تقاضا و وضعیت کلی اقتصاد قرار دارد.

تاثیر توقف یا کاهش تولید کارخانه‌های اصلی

کاهش ظرفیت تولید یا توقف فعالیت کارخانه‌های بزرگ، یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار است. محدودیت در تامین انرژی، تعمیرات خطوط تولید یا کاهش عرضه مواد اولیه می‌تواند حجم محصولات موجود در بازار را کاهش دهد و زمینه را برای افزایش قیمت مقطعی یا بلندمدت صنایع خام فراهم کند. قیمت آهن و صنایع فولادی هم به سرعت نسبت به تغییرات عرضه و تقاضا واکنش نشان می‌دهد و نوسان آن می‌تواند بر هزینه نهایی پروژه‌های ساختمانی تاثیر قابل توجهی بگذارد.

در سال‌های اخیر محدودیت تامین برق و گاز صنایع فولادی، به‌ویژه در فصل تابستان و زمستان، بارها به کاهش تولید کارخانه‌های بزرگ و صنایع منجر شده است. هر زمان عرضه محصولات کاهش پیدا کند، بازار نسبت به کمبود احتمالی واکنش نشان می‌دهد و قیمت برخی مقاطع با سرعت بیشتری افزایش خواهد یافت.

البته میزان تاثیر این عامل بر قیمت تیرآهن به شرایط بازار نیز بستگی دارد. اگر همزمان تقاضا در سطح بالایی قرار داشته باشد، کاهش تولید اثر پررنگ‌تری بر قیمت‌ها خواهد گذاشت. اما در دوره‌های رکود، حتی کاهش عرضه نیز همیشه منجر به رشد شدید قیمت نمی‌شود و سایر عوامل اقتصادی نیز در این روند نقش دارند.

نقش معاملات بورس کالا در نوسان روزانه

بورس کالا یکی از مهم‌ترین مراجع کشف قیمت محصولات فولادی در ایران محسوب می‌شود. حجم عرضه، میزان تقاضا و رقابت خریداران در معاملات، سیگنال مهمی برای بازار آزاد به حساب می‌آید و بسیاری از فعالان بازار قیمت‌های روزانه خود را بر اساس نتایج این دسته از معاملات تنظیم می‌کنند.

هر زمان که رقابت برای خرید در بورس افزایش یابد یا حجم عرضه کمتر از انتظار باشد، احتمال رشد قیمت در بازار آزاد نیز بیشتر می‌شود. به همین دلیل، معامله‌گران علاوه بر قیمت‌های اعلامی کارخانه‌ها، وضعیت عرضه‌های بورس کالا را نیز به صورت روزانه دنبال می‌کنند.

انتشار نتایج معاملات بورس کالا در بعضی از روزها منجر به افزایش یا کاهش انتظارات بازار می‌شود. این موضوع حتی پیش از انجام معاملات در بازار آزاد نیز بر قیمت‌های پیشنهادی فروشندگان اثر می‌گذارد.

واکنش بازار به نوسان نرخ ارز

نرخ ارز از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر بازار آهن است. افزایش قیمت ارز، علاوه بر بالا بردن هزینه تامین مواد اولیه صنایع و تجهیزات و قطعات مورد نیاز تولید، بر قیمت‌گذاری مقاطع فولادی و روند تغییرات قیمت تیرآهن ذوب آهن و سایر کارخانه‌ها نیز اثر می‌گذارد.

البته باید بگوییم که واکنش بازار نسبت به نوسانات نرخ ارز همیشه پس از افزایش نرخ ارز شکل نمی‌گیرد. گاه تنها انتشار اخبار مرتبط با بازار ارز رفتار خریداران و فروشندگان را تغییر می‌دهد و حتی پیش از تغییر واقعی هزینه‌های تولید، قیمت‌ها در بازار دستخوش نوسان می‌شوند.

در این شرایط بخشی از خریداران، خرید خود را جلو می‌اندازند یا برای مدتی دست نگه دارند. همین تغییر رفتار، گاهی خود به عاملی برای افزایش نوسانات بازار تبدیل می‌شود.

البته کارشناسان معتقدند نباید قیمت آهن را تنها بر اساس نرخ ارز تحلیل کرد. در بسیاری از مقاطع زمانی، همزمانی چند عامل مانند تغییرات بازارهای جهانی، سیاست‌های صادراتی یا وضعیت عرضه داخلی، نقش پررنگ‌تری نسبت به دلار در تعیین قیمت‌ها داشته است.

تاثیر رکود یا رونق پروژه‌های ساختمانی بزرگ

میزان اجرای پروژه‌های عمرانی، مسکن و زیرساختی ارتباط مستقیمی با تقاضای آهن‌آلات دارد. هر زمان پروژه‌های ساختمانی بزرگ با سرعت بیشتری اجرا شوند، مصرف مقاطع فولادی افزایش می‌یابد و این موضوع عاملی پشتیبان برای افزایش قیمت‌ها در بازار آهن آلات باشد.

در مقابل، کاهش ساخت‌وساز یا رکود در پروژه‌های عمرانی منجر به افت تقاضا و ایجاد ثبات یا کاهش قیمت در بازار می‌شود. به همین دلیل، تحلیل بازار آهن تنها با بررسی نمودار قیمت امکان‌پذیر نیست و باید همزمان وضعیت بخش ساختمان، صنایع مصرف‌کننده فولاد و سایر شاخص‌های اقتصادی را هم مورد توجه قرار داد.

در نهایت، بررسی روند بازار نشان می‌دهد قیمت آهن‌آلات تحت تاثیر یک عامل مشخص تغییر نمی‌کند و مجموعه‌ای از متغیرهای داخلی و خارجی در این روند نقش دارند. از این رو، رصد همزمان نرخ ارز، وضعیت بورس کالا، میزان تولید کارخانه‌ها و شرایط بازار ساخت‌وساز، می‌تواند تصویر دقیق‌تری از وضعیت بازار در اختیار خریداران و فعالان صنعت فولاد قرار دهد.