نقشه راه سرمايهگذاري در بازار بحرانزده
در حالي كه سايه سنگين ريسكهاي سيستماتيك و تنشهاي منطقهاي بر اتمسفر معاملات تالار شيشهاي سنگيني ميكند، بررسي متغيرهاي بنيادي نشاندهنده ارزندگي تاريخي بسياري از نمادهاي بورسي است.ا حسان باقري، كارشناس بازار سرمايه به تشريح دقيق سناريوهاي پيشروي بازار سرمايه پرداخته است.
در حالي كه سايه سنگين ريسكهاي سيستماتيك و تنشهاي منطقهاي بر اتمسفر معاملات تالار شيشهاي سنگيني ميكند، بررسي متغيرهاي بنيادي نشاندهنده ارزندگي تاريخي بسياري از نمادهاي بورسي است.ا حسان باقري، كارشناس بازار سرمايه به تشريح دقيق سناريوهاي پيشروي بازار سرمايه پرداخته است. وي معتقد است هرچند تحولات ژئوپليتيك ترمز بازار را كشيده، اما اين وضعيت يك فرصت طلايي براي خريدهاي تدريجي و تشكيل پرتفوي ميانمدت را فراهم آورده است؛ فرصتي كه با كاهش تنشها، ممكن است به سرعت از دسترس سرمايهگذاران خارج شود.بازار سرمايه ايران در ماههاي اخير بيش از آنكه از متغيرهاي خرد اقتصادي يا گزارشهاي مالي شركتها اثر بپذيرد، تحت تأثير متغيرهاي كلان سياسي و ريسكهاي سيستماتيك بيروني قرار داشته است. حسان باقري با تأكيد بر اين موضوع، كليد قفل كنوني معاملات را در كاهش تنشهاي منطقهاي ميدانه.به گفته وي، مهمترين عامل اثرگذار بر بازار در شرايط فعلي، ميزان ريسك ناشي از تنشها و تحولات ژئوپليتيك است. در واقع، ابهامزدايي از فضاي سياسي و ايجاد يك ثبات نسبي در اقتصاد كلان، پيششرط اصلي بازگشت اعتماد به تالار شيشهاي است. با فروكش كردن اين موج از ريسكهاي غيرسيستماتيك، ريسك كل بازار كاهش يافته و اين امر مستقيماً خود را در رشد حجم و ارزش معاملات خرد نشان خواهد داد.تحليلگران معتقدند نقدينگي سرگردان در كشور همواره به دنبال پناهگاهي امن است و در صورت برقراري آرامش نسبي، بورس به دليل عقبماندگي از ساير بازارهاي موازي، مقصدي جذاب براي اين منابع خواهد بود.
تفاوت معنادار قيمت با ارزش ذاتي
يكي از پارادايمهاي مهمي كه اين مدير ارشد سرمايهگذاري به آن اشاره ميكند، شكاف عميق ميان ارزش ذاتي شركتها و قيمت معاملاتي آنها در تابلو است. بررسيها نشان ميدهد نسبت قيمت به سود (P/E) كل بازار و بسياري از تكنمادهاي بزرگ و بنيادي، به محدودههايي رسيده است كه از منظر تاريخي بسيار ارزنده ارزيابي ميشود.باقري در اين خصوص تصريح ميكند: شرايط فعلي بازار بيش از آنكه ناشي از ضعف بنيادي شركتها يا كاهش سودآوري آنها باشد، ناشي از رفتارهاي احتياطي شديد معاملهگران و هراس از اخبار ناخوشايند است. واقعيتهاي آماري نشان ميدهند بسياري از شركتهاي بزرگ بورسي از نظر ارزش داراييها، ظرفيت سودآوري و جريان نقدي در وضعيت بسيار مطلوبي قرار دارند.تجربه تاريخي بورس تهران نشان داده است كه بازار سرمايه همواره به ريسكها واكنش سريع و بيشازحد (Overreaction) نشان ميدهد، اما به همان سرعت نيز پس از رفع ابهامات، قيمتها مسير برگشت به سمت ارزش ذاتي را طي ميكنند. در اين فاز برگشتي، بازار معمولاً فرصت ورود در قيمتهاي كف را به جاماندگان نخواهد داد.
پناهگاههاي ريالي بورس
در دوران نااطميناني و تشديد تحريمها يا تنشهاي منطقهاي، استراتژي چيدمان پرتفوي اهميت دوچنداني پيدا ميكند. باقري معتقد است در شرايط تورمي و زماني كه ابهامات بالا است، شركتهايي با محوريت بازار داخلي و درآمدهاي ريالي، جذابيت بيشتري براي سرمايهگذاران دارند.دليل اين امر ساده است؛ سودآوري و زنجيره تأمين اين صنايع وابستگي بسيار كمتري به مقاصد صادراتي، قيمتهاي جهاني، هزينههاي حملونقل بينالمللي و چالشهاي برگشت ارز حاصل از صادرات دارد.
صنايع پيشرو با محوريت بازار داخلي
صنعت داروسازي: تقاضاي پايدار، انعطاف در قيمتگذاري به دليل ماهيت استراتژيك كالا و وابستگي پايين به بازارهاي صادراتي.صنعت سيمان: برخورداري از بازار مصرف داخلي قوي به دليل پروژههاي عمراني و ساختوساز، همراه با هزينه حمل بالا كه آن را از رقابت خارجي مصون ميسازد.صنايع غذايي و كشاورزي: چسبندگي شديد تقاضا به نيازهاي اساسي جامعه كه باعث ميشود درآمد اين شركتها حتي در ركودهاي عميق اقتصادي نيز با چالش جدي مواجه نشود.اين گروهها نه تنها ثبات و جريان نقدي پايداري را به سبد سرمايهگذاران تزريق ميكنند، بلكه به عنوان يك سپر تورمي عمل كرده و ريسك سقوطهاي ناگهاني را به حداقل ميرسانند.
نگاهي به متغيرهاي جهاني
در سوي ديگر بازار، صنايع كاموديتيمحور و صادراتي قرار دارند. گروه معدني و فلزي و همچنين شركتهاي پالايشي، موتورهاي اصلي سودآوري بازار سرمايه به شمار ميروند. حسان باقري با نگاهي واقعبينانه به اين صنايع ميگويد: سهام پالايشي و معدني در قيمتهاي فعلي از جذابيت بنيادي مناسبي برخوردارند. با اين حال، سرمايهگذاري در اين بخش بايد با در نظر گرفتن متغيرهاي ريسك پيش برود. براي مثال، صنعت پالايش پتانسيل بالايي براي رشد دارد، اما تحقق اين پتانسيل نيازمند فروكش كردن تحولات ژئوپليتيك و ثبات در زنجيره تأمين و صادرات است.گزارشهاي عملكرد سه ماهه اول شركتها نيز مويد اين است كه بسياري از شركتهاي فلزي، معدني و پالايشي توانستهاند با وجود قطعي برق و چالشهاي انرژي، سطوح سودآوري خود را حفظ كنند. سرمايهگذاران بايد با تحليل حاشيه سود، ساختار بدهي و برنامههاي توسعه هر شركت، به صورت كاملاً گزينشي (Stock Picking) اقدام به خريد اين دست سهام كنند.بخش عمدهاي از آسيبهاي وارده به بدنه بازار سرمايه در سالهاي اخير، ناشي از خروج يا رفتارهاي تودهوار و هيجاني سرمايهگذاران خرد بوده است. مدير سرمايهگذاري هلدينگ اميد معتقد است بورس در شرايط فعلي قطعاً يكي از بهترين گزينهها براي سرمايهگذاران خرد است، به شرط آنكه قواعد بازي در بحران را رعايت كنند.وي چند اصل كليدي را براي حضور سرمايهگذاران خرد برميشمارد: نخست خريد تدريجي و پلهاي (DCA) وارد كردن تمام نقدينگي در يك نقطه و در يك روز، بزرگترين اشتباه است. با توجه به نوسانات بالا، خريدها بايد در بازههاي زماني مختلف و در چند مرحله انجام شود تا متوسط قيمت خريد تعديل گردد.تنوعبخشي پرتفوي؛ تمركز روي يك تكسهم يا يك صنعت خاص در شرايط بحران خطرناك است. پرتفوي بهينه بايد تركيبي از صنايع ريالي دفاعي (مانند دارو و غذا)، فلزات اساسي و در صورت بهبود شرايط، صنايع پالايشي باشد. استفاده از ابزارهاي غيرمستقيم؛ سرمايهگذاراني كه تخصص يا زمان كافي براي پايش روزانه بازار را ندارند، بايد به سمت صندوقهاي سرمايهگذاري هدايت شوند. تنوعبخشي به داراييها از طريق صندوقهاي درآمد ثابت (براي بخش كمريسك پرتفوي)، صندوقهاي سهامي، مختلط و صندوقهاي كالايي (مثل صندوقهاي طلا) بهترين راهكار مديريت ريسك است.
چشمانداز آينده
در نهايت، برايند اظهارات مدير سرمايهگذاري گروه مديريت سرمايهگذاري اميد نشان ميدهد كه بازار سرمايه در يك نقطه عطف تاريخي ايستاده است. هرچند هراس از آينده مانع حركت نقدينگي به سمت سهام ميشود، اما واقعيتهاي بنيادي اقتصاد ايران، به ويژه نرخ تورم و رشد نقدينگي، دير يا زود خود را در قيمت داراييها منعكس خواهد كرد. باقري گزارش خود را با يك هشدار مهم به پايان ميبرد: سرمايهگذاراني كه با ديد ميانمدت و بلندمدت وارد بازار ميشوند، اكنون بهترين فرصت را براي شكار سهام ارزنده در قيمتهاي بسيار پايين دارند. زماني كه ريسكهاي سياسي برطرف شوند و جو عمومي بازار تغيير كند، سرعت رشد قيمتها چنان بالا خواهد بود كه فرصت تشكيل پرتفوي در اين قيمتهاي جذاب ديگر تكرار نخواهد شد. از اين رو، اجتناب از رفتارهاي هيجاني و تمركز بر تحليلهاي بنيادي، رمز عبور موفقيتآميز از شرايط فعلي بورس تهران است.
