سواد سلامت و مراجعه به موقع موجب تشخيص و درمان سرطان پستان ميشود
سرطان پستان همچنان يكي از شايعترين سرطانها در ميان زنان در سراسر جهان و ايران است؛ بيمارياي كه اگرچه نام آن براي بسياري با نگراني و اضطراب همراه است، اما پيشرفتهاي علم پزشكي نشان داده است كه تشخيص زودهنگام ميتواند مسير درمان را بهطور چشمگيري تغيير دهد. متخصصان معتقدند بخش قابل توجهي از موارد سرطان پستان، در صورت شناسايي در مراحل اوليه، با موفقيت درمان ميشود و فرد ميتواند زندگي عادي خود را از سر بگيرد.
سرطان پستان همچنان يكي از شايعترين سرطانها در ميان زنان در سراسر جهان و ايران است؛ بيمارياي كه اگرچه نام آن براي بسياري با نگراني و اضطراب همراه است، اما پيشرفتهاي علم پزشكي نشان داده است كه تشخيص زودهنگام ميتواند مسير درمان را بهطور چشمگيري تغيير دهد. متخصصان معتقدند بخش قابل توجهي از موارد سرطان پستان، در صورت شناسايي در مراحل اوليه، با موفقيت درمان ميشود و فرد ميتواند زندگي عادي خود را از سر بگيرد. با اين حال، آنچه همچنان به عنوان يكي از مهمترين چالشها مطرح است، مراجعه ديرهنگام بيماران به مراكز درماني، آگاهي ناكافي از علائم اوليه بيماري و پايين بودن سواد سلامت در بخشي از جامعه است؛ عواملي كه موجب ميشود فرصت طلايي درمان در برخي موارد از دست برود. در سالهاي اخير، نظام سلامت كشور تلاش كرده است با توسعه برنامههاي آموزشي، گسترش خدمات غربالگري، آموزش خودمراقبتي و افزايش آگاهي عمومي، نقش مردم را در پيشگيري و تشخيص زودهنگام بيماريها پررنگتر كند. كارشناسان حوزه سلامت بر اين باورند كه ارتقاي سواد سلامت، تنها به معناي دسترسي به اطلاعات پزشكي نيست، بلكه به توانايي افراد در شناخت علائم هشداردهنده، تصميمگيري صحيح براي مراجعه به پزشك و پيگيري مستمر وضعيت سلامت خود نيز مربوط ميشود. در اين ميان، آموزش زنان درباره خودآزمايي پستان، آشنايي با عوامل خطر، توجه به سابقه خانوادگي و انجام معاينات دورهاي، از مهمترين ابزارهاي كاهش مرگومير ناشي از سرطان پستان به شمار ميرود. از سوي ديگر، تجربه كشورهاي مختلف نشان داده است كه موفقيت برنامههاي كنترل سرطان تنها با توسعه امكانات درماني حاصل نميشود، بلكه ايجاد زنجيرهاي منسجم از آموزش، خودمراقبتي، غربالگري، تشخيص و درمان، نقش تعيينكنندهاي در بهبود شاخصهاي سلامت دارد. بر همين اساس، مسوولان وزارت بهداشت نيز بر ضرورت پيوند ميان آموزش و نظام مراقبت سلامت تأكيد دارند تا آموزشهاي عمومي به اقدام عملي و مراجعه بهموقع افراد منجر شود. در همين راستا، وزير بهداشت با تأكيد بر اينكه انسان سالم، پايه توسعه پايدار هر جامعه است، افزايش سواد سلامت، آموزش خودمراقبتي و تشخيص زودهنگام سرطان پستان را از مهمترين راهكارهاي كاهش بار اين بيماري عنوان كرده و بر ايجاد شبكهاي منسجم براي آموزش و مراقبت سلامت در كشور تأكيد كرده است.
انسان سالم پايه توسعه پايدار است
وزير بهداشت با تأكيد بر اينكه انسان سالم پايه توسعه پايدار است، گفت: بسياري از سرطانها از جمله سرطان پستان، در صورت تشخيص بهموقع قابل درمان هستند و بايد با آموزش، افزايش سواد سلامت و تقويت خودمراقبتي، زمينه تشخيص زودهنگام بيماري را فراهم كنيم. ظفرقندي روز دوشنبه در نشست دورهاي مشاوران زنان و خانواده دستگاههاي اجرايي اظهار كرد: زيرساخت و پايه توسعه پايدار در هيچ كشوري بدون انسان سالم شكل نميگيرد و اگر نگاه ما ملي و آيندهنگر به ايران و فرزندان اين كشور است، پايه توسعه پايدار، انسان سالم است. انسان سالم بايد از نشاط و شادابي برخوردار باشد و لوازم يك زندگي معقول و قابل قبول براي او فراهم باشد، شرايط اجتماعي مناسبي داشته باشد و از آزاديهاي قانوني برخوردار باشد؛ همچنين نبايد مشكلات رواني هر روز افراد را تحت فشار قرار دهد. نكته مهم اين است كه بايد مسيري پيدا كنيم تا اين الزامات را براي مردم فراهم كنيم. اگر اتفاقي براي سلامت مردم رخ دهد، ما در قبال سلامت همه مردم مسوول هستيم؛ چه در بعد جسمي و چه در بعد روحي و رواني.
آموزش و خودمراقبتي حلقه مهم پيشگيري از سرطان
دكتر ظفرقندي با اشاره به اقدامات وزارت بهداشت در زمينه آموزش و پيشگيري از سرطان اظهار كرد: ما اقدامات زيادي انجام ميدهيم و آموزشهاي مختلفي ارايه ميكنيم و كتابها و راهنماهايي براي پيشگيري و كنترل سرطان و آموزش خودمراقبتي تهيه شده است. امروز با استفاده از فناوري و همه ظرفيتهاي موجود بايد تلاش كنيم اين معضل را به مخاطبان منتقل كنيم و آگاهي عمومي را افزايش دهيم. وزير بهداشت با تأكيد بر اهميت تشخيص زودهنگام سرطان ادامه داد: بسياري از سرطانها از جمله سرطان پستان، در صورت تشخيص بهموقع قابل درمان هستند. در بسياري از موارد، خود فرد نخستين كسي است كه متوجه تغييرات بدن خود ميشود؛ براي مثال، يك زن ممكن است متوجه وجود تودهاي در پستان خود شود و اين موضوع را به پزشك اطلاع دهد.
تشخيص سرطان پستان در مراحل اوليه امكان درمان را افزايش ميدهد
دكتر ظفرقندي گفت: اگر يك زن آموزشهاي لازم را دريافت كرده باشد و بداند كه خودآزمايي و توجه به تغييرات بدن اهميت دارد، ميتواند در تشخيص زودهنگام بيماري نقش داشته باشد. وي افزود: همچنين بايد افراد نسبت به عوامل خطر آگاه باشند؛ براي مثال، داشتن سابقه سرطان پستان در بستگان درجه يك خانواده ميتواند اهميت داشته باشد و افرادي كه عوامل خطر بيشتري دارند بايد مراقبتهاي لازم را جديتر دنبال كنند. وزير بهداشت تأكيد كرد: اگر اين آموزشها و مراقبتها به درستي انجام شود و سرطان در مراحل اوليه تشخيص داده شود، امكان درمان افزايش پيدا ميكند.
شبكه منسجم آموزش، خودمراقبتي و مراقبت سلامت ايجاد شود
دكتر ظفرقندي با اشاره به تجربه خود در وزارت بهداشت گفت: كاري كه بايد در وزارت بهداشت انجام شود، ايجاد اتصال ميان آموزش، سواد سلامت و خودمراقبتي با مراقبتي است كه فرد براي پيگيري سلامت خود نياز دارد؛ اين موضوع بايد در قالب يك شبكه كامل در سطح كشور سازماندهي شود. او افزود: ما بايد تشكيلات و سازماندهي لازم را براي اين كار ايجاد كنيم تا آموزشهايي كه به مردم ارايه ميشود، به مراقبت و پيگيري واقعي منجر شود و فرد پس از دريافت آموزش، در مسير مراقبت سلامت قرار گيرد. وي با اشاره به تجربه برخي كشورها در اين زمينه گفت: در سفرهاي خارجي نيز تجربههاي مختلفي در حوزه مراقبت و پيشگيري از بيماريها ارايه ميشود و برخي كشورها از تجربيات و برنامههاي ما در اين حوزه استقبال كردهاند.
تجربه پوشش چند هزار زن در برنامه مراقبت و تشخيص زودهنگام
دكتر ظفرقندي با اشاره به تجربه اجراي يك برنامه مراقبتي در تهران اظهار كرد: در اين برنامه با آموزش و معرفي افراد، امكان مراجعه دورهاي زنان به مراكز درماني فراهم شد و چند هزار زن تحت پوشش اين برنامه قرار گرفتند. وي افزود: در جريان اجراي اين برنامه، سه مورد بيماري نيز از ميان افراد تحت پوشش شناسايي شد كه نشان ميدهد اگر آموزش، خودمراقبتي و مراجعه دورهاي در كنار يكديگر قرار گيرند، ميتوان بيماري را در مراحل زودتر شناسايي و براي درمان اقدام كرد.
