صعود اجباري بورس

بازار سهام در اولين روز كاري هفته با وجود ادامه‌دار بودن تنش‌هاي سياسي رخت سبز بر تن كرد و شرايط بهتر براي سرمايه‌گذاران خود رقم زد؛ اين موضوع درحالي است كه همچنان شاهد نوسان در بازارهاي موازي هستيم و هر يك به نوعي با خروج نقدينگي مواجه هستند.

بورس تهران در مقايسه با روزهاي معاملاتي روز مثبتي را پشت سر گذاشت و شاهد افزايش صفوف خريد بوديم؛ بسياري از كارشناسان عقيده دارند كه علت اين موضوع ناشي از ارزندگي بازار و پايين بودن قيمت برخي از سهام است. به بيان ساده‌تر سرمايه‌گذاران بورسي، سهام را با قيمت پايين خريداري مي‌كنند و در كوتاه‌مدت و ميان مدت به سودهاي خوبي دست پيدا مي‌كنند.

تالار شيشه‌اي معاملات پس از پشت سر گذاشتن روزهاي مثبت اكنون درحال تجربه روزهاي نوساني است، نوساني كه ناشي از ريسك‌هاست. اين ريسك‌ها نيز تجربه جنگ و تنش‌هاي نظامي و ژئوپليتيك بوده و به نظر مي‌رسد تا زماني كه اين شرايط ترميم نيابد همچنان شاهد اين وضعيت در بازارها خصوصا بازار سرمايه باشيم.

بازار سرمايه به واسطه جنگ رمضان حدود 80 روز تعطيل بود و اين تعطيلي باعث شد كه تالار شيشه‌اي معاملات نسبت به ساير بازارها عقب ماند. همين عقب‌ماندگي باعث شد كه در آغاز بازگشايي بازار پس از تعطيلات شاهد صعود بازار و ركورد شكني شاخص بوديم، اين ركوردشكني تا چند هفته پيش ادامه داشت اما به واسطه تغيير شرايط و افزايش ريسك شاهد تغيير وضعيت بازار و سرخ پوشي بازار بوديم. برخي از كارشناسان اين سرخ پوشي را ناشي از استراحت بازار پس از صعودها دانسته و برخي ديگر اين وضعيت را ناشي از ريسك‌ها مي‌دانند. حال بررسي‌ها نشان مي‌دهد كه با توجه به شرايط بازار اگر سايه ريسك‌ها از روي بورس برداشته شود به مرور شاهد صعود دوباره بورس خواهيم بود.

با وجود سبزپوشي شاخص، بازار روندي نوساني را پشت سر گذاشت. بازار هرچند در ظاهر با رشد شاخص كل به كار خود پايان داد، اما بررسي دقيق‌تر اجزاي معاملات نشان مي‌دهد اين سبزپوشي بيش از آنكه ناشي از بهبود فراگير وضعيت سهام باشد، تحت تاثير بازگشايي يك نماد شاخص‌ساز بوده است. در واقع، جريان معاملات طي روز شنبه نشان داد بخش مهمي از بازار همچنان با ترديد معامله‌گران، غلبه عرضه در نمادهاي بزرگ و در عين حال تحرك بهتر در سهم‌هاي كوچك‌تر مواجه است.

در شروع معاملات روز اخير، بازار سهام با تقاضايي نسبي كار خود را شروع كرد و نماگر اصلي بورس در دقايق ابتدايي در مسير صعودي قرار گرفت. اما اين روند دوام چنداني نداشت و با افزايش تدريجي فشار فروش، شاخص كل از سقف‌هاي ابتدايي عقب نشست و حتي براي مدتي وارد محدوده منفي شد. با اين حال در پايان معاملات، شاخص كل بورس تهران با رشد ۱۰ هزار و ۴۳۷ واحدي معادل ۰.۲۱ درصد، در ارتفاع ۴ ميليون و ۸۹۴ هزار و ۴۳۷ واحد آرام گرفت.

در مقابل، شاخص كل هم‌وزن روز به‌مراتب بهتري را تجربه كرد. اين شاخص با افزايش ۷ هزار و ۸۵۵ واحدي معادل ۰.۵۸ درصد، به سطح يك ميليون و ۳۶۳ هزار و ۹۱۹ واحد رسيد. رشد بيشتر شاخص هم‌وزن نسبت به شاخص كل، بار ديگر اين گزاره را تقويت كرد كه در معاملات روز شنبه، اقبال فعالان بازار بيشتر متوجه نمادهاي كوچك‌تر بوده و سهم‌هاي بزرگ و شاخص‌ساز نتوانسته‌اند به شكل يكدست در مسير صعودي حركت كنند.

يكي از مهم‌ترين نكات معاملات روز اخير، نقش تعيين‌كننده بازگشايي نمادهاي متوقف، به‌ويژه نماد «شپنا» در شكل‌گيري چهره نهايي شاخص كل بود.

بر اساس آمارهاي معاملاتي بازار، بازگشايي نماد پالايش نفت اصفهان به تنهايي بيش از ۱۹ هزار واحد اثر مثبت بر شاخص كل برجاي گذاشت؛ اثري كه عملا بخش عمده رشد ثبت‌شده نماگر اصلي بازار را توضيح مي‌دهد. به بيان ساده‌تر، اگر اثر مثبت اين نماد از محاسبات شاخص كل كنار گذاشته شود، نتيجه نهايي معاملات چيز ديگري را نشان مي‌دهد و شاخص كل نه‌تنها سبزپوش نمي‌ماند، بلكه رخت سرخ بر تن مي‌كند.

بر همين اساس، رشد روز گذشته شاخص كل را نمي‌توان نشانه‌اي كامل از بهبود عمومي فضاي بازار دانست. سبز شدن شاخص كل بيش از هر چيز، حاصل يك رخداد خاص در ساختار معاملات يعني بازگشايي «شپنا» بود. همين موضوع نشان مي‌دهد براي ارزيابي دقيق وضعيت بورس، اتكا به عدد نهايي شاخص كل به تنهايي كافي نيست و بايد اجزاي دروني بازار، نحوه توزيع بازدهي ميان نمادها و كيفيت نقدشوندگي نيز مورد توجه قرار گيرد.

     صعود ارزش معاملات بازار 

ارزش حجم معاملات نيز از تغيير شرايط و حضور معامله گران در بازار خبر مي‌دهد. ارزش معاملات سهام، حق تقدم و صندوق‌هاي سهامي در مجموع به ۲۳ هزار و ۴۶۸ ميليارد تومان رسيد و حجم معاملات نيز رقم ۳۲.۶ ميليارد برگه سهم را ثبت كرد. هرچند اين ارقام از تداوم حضور معامله‌گران در بازار خبر مي‌دهد، اما تركيب رفتار خريداران و فروشندگان نشان مي‌دهد همچنان نوعي احتياط در ميان سرمايه‌گذاران حقيقي وجود دارد.

در معاملات روز شنبه، سرانه خريد حقيقي‌ها ۸۴.۱ ميليون تومان و سرانه فروش آنها ۱۱۳.۹ ميليون تومان بود. بر اين اساس، نسبت قدرت خريد به فروش حقيقي‌ها در سطح منفي ۱.۳۶ قرار گرفت؛ عددي كه نشان مي‌دهد ميانگين فروش هر فروشنده حقيقي بيش از ميانگين خريد هر خريدار حقيقي بوده است. چنين نسبتي معمولا بيانگر آن است كه اگرچه ورود خريداران به بازار ادامه دارد، اما وزن فروشندگان از منظر ارزش معاملات همچنان بالاتر است و اين مساله مي‌تواند نشانه‌اي از تداوم فضاي احتياط و نبود اطمينان كامل نسبت به روند كوتاه‌مدت بازار باشد.

با اين حال، در سمت جريان نقدينگي، بازار سهام روز گذشته ورود ۸۶ ميليارد تومان پول حقيقي را ثبت كرد؛ رقمي كه هرچند بالا نيست، اما از مثبت بودن خالص تغيير مالكيت در معاملات خرد حكايت دارد. در مقابل، صندوق‌هاي درآمد ثابت با خروج ۴۰۴ ميليارد تومان پول مواجه شدند. اين جابه‌جايي را مي‌توان نشانه‌اي از تمايل بخشي از سرمايه‌گذاران به ترك موقت ابزارهاي كم‌ريسك‌تر و جست‌وجوي فرصت در بازار سهام دانست، هرچند اين چرخش هنوز در مقياسي نيست كه بتوان از بازگشت پرقدرت نقدينگي به بورس سخن گفت.

از منظر گستره بازار نيز وضعيت نسبتا مثبتي در تابلو مشاهده شد. در پايان معاملات، ۴۶۴ نماد در محدوده مثبت و ۲۴۳ نماد در محدوده منفي معامله شدند كه نشان مي‌دهد برتري تعداد نمادهاي سبز بر قرمز، بيشتر به نفع سهام كوچك‌تر و متوسط رقم خورده است. اين توزيع، با رشد بهتر شاخص هم‌وزن نيز همخواني دارد و تاييد مي‌كند كه تحرك اصلي بازار امروز، در لايه‌هاي غيرشاخص‌ساز جريان داشته است.

ارزش سفارش‌هاي خريد در پايان بازار به ۵ هزار و ۱۱۳ ميليارد تومان رسيد، در حالي كه ارزش سفارش‌هاي فروش ۱ هزار و ۹۷۱ ميليارد تومان بود. حاصل اين برتري تقاضا، باقي ماندن ۲۵۸ صف خريد در برابر ۹۶ صف فروش در انتهاي معاملات بود. اين آمار اگرچه از برتري ظاهري تقاضا حكايت دارد، اما بايد در كنار واقعيت اثرگذاري نمادهاي خاص بر شاخص و همچنين قدرت بالاتر فروشندگان حقيقي تفسير شود.

به‌طور كلي معاملات اين روزهاي بازار سهام را مي‌توان يك بازار دووجهي دانست، بازاري كه پتانسيل رشد دارد و در ظاهر در تلاش است تا مثبت و سبز مثبت‌پوش شود؛ اما در باطن همچنان نشانه‌اي از ترديد و فشار ريسك‌هاي سيستماتيك روي آن وجود دارد. به نظر مي‌رسد كه با وجود اين شرايط نمي‌توان به اين زودي‌ها به آينده بورس اميدوار بود مگر اينكه سايه ريسك‌ها از روي بازار برداشته شود يا خبر بسيار مثبتي به بازار تزريق شود.