روايت سفرههاي خالي صيادان زير موشكباران
وقتي از صيادان هرمزگان ميپرسيم چرا در اين روزهاي سخت باز هم دل به دريا ميزنيد، ميگويند: دريا خطرناك است، اما كار نكردن از موشك خطرناكتر است؛ گرسنگي خطرناكتر است؛ اينكه قايقمان در اسكله بماند، خطرناكتر است.
وقتي از صيادان هرمزگان ميپرسيم چرا در اين روزهاي سخت باز هم دل به دريا ميزنيد، ميگويند: دريا خطرناك است، اما كار نكردن از موشك خطرناكتر است؛ گرسنگي خطرناكتر است؛ اينكه قايقمان در اسكله بماند، خطرناكتر است. به گزارش ايلنا، اين روزها كه بوي باروت با شرجي جنوب درآميخته و لنز دوربينِ رسانهها تازه به سمت نوار ساحلي چرخيده، تحليلگران از «بحران جنوب» ميگويند. از ۲۰ تيرماه كه ارتش امپرياليستي امريكا، بنادر، اسكلهها و قايقهاي تجاري هرمزگان، خوزستان و سيستان و بلوچستان را زير آتش گرفت و خون صيادان اين خطه را بر پهنه خليج فارس و درياي عمان ريخت، همه نگاهها به سمت اين مردم محروم كشيده شد اما واقعيت اين است كه درد اين مردم، با اولين موشك در ۲۰ تيرماه آغاز نشده است. اين جغرافيا و كارگران شريفش، از همان روزهاي آغازين جنگ در ۹ اسفند ۱۴۰۴، بيوقفه زير ضرب بودهاند؛ در تمام اين ماهها، از كارگران پتروشيميهاي ماهشهر و بندر امام كه با حمله به پالايشگاههايشان كشته شدند، تا كارگران عسلويه و پارس جنوبي كه زير سايه موشكها، چرخ اقتصاد را روي دوشهاي خستهشان نگه داشتند، همه در خط مقدم بودهاند. پس از توقف حملات، موج بيكاري ناشي از تخريب پالايشگاهها بر سرشان آوار شد و حالا كه مسوولان با افتخار از بازگشت نيروها سخن ميگويند، ماجرا اين است كه توليد تنها با ۳۰ درصد ظرفيت پيش ميرود. اين يعني قطع شدن اضافهكارها و مزايايي كه تنها راه بقاي اين كارگرانِ عمدتاً اركان ثالث، پيماني و شركتي است؛ همانهايي كه سالهاست فرياد «تبديل وضعيت» سر ميدهند اما اين فرياد مشترك در دالانهاي قدرت بايگاني ميشوند.
جدال نابرابر صيادان چابهار با امواج و آتش
سليمان آراهيش، مديرعامل تعاوني صيادان چابهار، راجع به وضعيت فعلي صيادان و لنجهاي بندر چابهار در اين باره گفت: خوشبختانه در شرايط جنگي، صيادان ما همچنان به كار و تلاش مشغولاند؛ البته در حال حاضر به دليل فرا رسيدن فصل مونسون، صيد تا حدودي متوقف شده و اكثر شناورها در بندر لنگر انداختهاند؛ با اين وجود، برخي از لنجهاي ما كه براي ماهيگيري به آبهاي دوردست عزيمت كردهاند، تا اواسط يا اواخر مردادماه در دريا حضور خواهند داشت و پس از آن بازميگردند. او درباره ميزان آسيبها و خسارات جاني و مالي واردشده به صيادان چابهار در درگيريهاي اخير و سابق توضيح داد: در جريان حملات اخير نيروهاي امريكايي، صيادان چابهار دچار آسيب جسمي نشدند؛ اما در جريان درگيريهاي قبل كه از نهم اسفندماه آغاز گرديد، جامعه صيادي ما متحمل آسيبهاي جدي شد. دقيقاً در نخستين روز آن درگيريها، همزمان با هدف قرار گرفتن ناو جماران، يكي از صيادان قايقدار ما در مسير بازگشت از صيد، بر اثر اصابت تركش شهيد شد.
محصولات صيد شده منحصرا در بازارهاي داخلي به فروش ميرسند
مديرعامل تعاوني صيادان چابهار در پاسخ به سوالي درباره وضعيت صادرات ماهي به كشورهايي مانند امارات تصريح كرد: ما در حال حاضر هيچگونه صادرات ماهي به كشور امارات يا ساير كشورها نداريم؛ كاربري لنجهاي ما عموما معطوف به ماهيگيري است و محصولات صيدشده منحصرا در بازارهاي داخلي عرضه و به فروش ميرسند.او در تشريح فشار اقتصادي، گراني شديد و ناكافي بودن سهميه سوخت صيادان قايقدار افزود: «شرايط معيشتي بسيار دشوار شده و سطح تورم بالاست. ما در اين منطقه دو گروه صياد داريم: قايقدار و لنجدار. صيادان قايقدار كه به صورت شبانهروزي يا نيمروز به دريا عزيمت ميكنند، با مشكل جدي كمبود سوخت مواجهاند، چرا كه سهميه تخصيصي به هيچوجه پاسخگوي نيازهاي معيشتي آنان نيست.
صيادان بومي در اسارتِ بخشنامهها و مجوزها
اگر در چابهار و آبهاي آزاد، ناوهاي جنگي و شليك مستقيم، لنجها را به قعر دريا ميفرستند، در خوزستان اين ساختارهاي اداري، بخشنامههاي انقباضي و محروميتهاي انباشتهشده هستند كه صيادان بومي را به مسلخ فقر ميبرند. غلامرضا دهقاني، مديرعامل تعاوني صيادي ايرانيان آبادان راجع به شرايط صيادان اين استان و وضعيت امنيتي دريا گفت: حقيقت امر اين است كه با تمهيدات و برنامهريزيهاي صورتگرفته از سوي مقامات سياسي منطقه، مسوولان ذيربط و شوراي تأمين، خوشبختانه تاكنون ضربات و آسيبهاي نظامي مستقيمي متوجه ساختار صيادي، شناورها و اسكلههاي استان خوزستان نشده و از بروز حوادث ناگوار جلوگيري به عمل آمده است. البته به دليل شرايط ناامن و مجاورت صيدگاههاي ما با آبهاي سرزميني كويت، حساسيتهاي امنيتي بهشدت افزايش يافته و همين امر موجب محدوديت در دامنه فعاليت صيادان شده است؛ هرچند روند كار بهطور كامل متوقف نشده است. در واقع، صيادان ما در اين شرايط خطير، بهمثابه نيروهاي پدافند غيرعامل، با زحمات فراوان در حال ايفاي نقش هستند. او در ادامه با دست گذاشتن بر ريشه اصلي بحران در خوزستان تصريح كرد: بايد تاكيد كنم كه مصائب جامعه صيادي خوزستان ريشه در مشكلات ساختاري دارد. ما ساليان متمادي است كه در زمينه برداشت از ذخاير دريايي با محدوديتهاي جدي مواجه هستيم. از آنجا كه ظرفيت جديدي در اين حوزه ايجاد نشده، سازمان شيلات نيز صدور مجوزهاي جديد صيادي را بهطور كامل متوقف كرده است. در حال حاضر، تنها گروهي از صيادان پيشكسوت تحت نظارت شيلات فعاليت دارند كه سهميههاي سوخت بسيار محدودي به صورت قطرهچكاني به آنان تخصيص مييابد. اما بحران اصلي، متوجه اهالي و جوانان جوياي كار در نوار ساحلي خوزستان است. دهقاني در تشريح بنبست معيشتي نسل جديد صيادان خوزستان افزود: براي درك بهتر شرايط، وضعيت خانوادهاي را در نظر بگيريد كه صيادي پيشه آبا و اجدادي آنهاست و اكنون نسل جوان اين خانواده به سن اشتغال رسيدهاند. اين جوانان براي تامين معاش خود نيازمند كار هستند، اما به دليل امتناع شيلات از صدور مجوزهاي جديد، با يك بنبست اساسي روبرو شدهاند. اين بوميان ناگزيرند براي كسب درآمد به دريا بروند، اما به واسطه فقدان مجوز قانوني، متاسفانه هيچگونه سهميه سوختي (اعم از بنزين و گازوئيل) به آنان تعلق نميگيرد. در نتيجه، اين افراد مجبورند تمامي سوخت مصرفي خود را از بازار آزاد و با قيمتهاي سرسامآور تهيه كنند. از يك سو سازمان شيلات استدلال ميكند كه ظرفيت دريا تكميل است و نبايد فشار مضاعفي بر آن وارد شود، اما از سوي ديگر هيچگونه اقدام موثري در راستاي بازسازي ذخاير دريايي و ايجاد زيرساختهاي مناسب صورت نپذيرفته است؛ در اين شرايط، جوان ساحلنشيني كه از هرگونه فرصت شغلي ديگر محروم است، چه راهكاري پيش رو دارد؟
