چرخش نقدينگي در بورسهاي دنيا
بازارهاي مالي جهان در تابستان با يك دوره گذار چندبعدي مواجه شدهاند.
بازارهاي مالي جهان در تابستان با يك دوره گذار چندبعدي مواجه شدهاند. از يك سو، رالي صعودي شگفتانگيز و نفسگير غولهاي فناوري دنيا كه در دو سال گذشته تحت تأثير تب هوش مصنوعي به راه افتاده بود، نشانههاي واضحي از فرسودگي و اشباع خريد را به نمايش گذاشته است. از سوي ديگر، فوران ناگهاني تنشهاي ژئوپليتيك ميان ايالات متحده و جمهوري اسلامي ايران در منطقه خاورميانه، محاسبات معاملهگران در بازارهاي كاموديتي و بورسهاي استراتژيك خليج فارس را با چالش مواجه كرده است. در اين ميان، يك كلانروند جديد در حال شكلگيري است: «گردش سرمايه از بخشهاي پرريسك و متورم فناوري به سمت بازارهاي سنتي، ارزانقيمت و عقبمانده». اين گزارش به بررسي ابعاد مختلف اين چرخش بزرگ، از بورسهاي آسياي جنوب شرقي تا تالارهاي معاملاتي والاستريت و بازارهاي مالي امارات متحده عربي ميپردازد.
خستگي غولهاي تراشهساز
تايوان و كره جنوبي براي ماهها به عنوان گنجينههاي بدون رقيب بازارهاي مالي آسيا شناخته ميشدند. تقاضاي سيريناپذير جهاني براي پردازندههاي گرافيكي پيشرفته و حافظههاي با پهناي باند بالا (HBM)، بورس تايپه و سئول را به ركوردهاي تاريخي رساند. اما اكنون واقعيتهاي اقتصادي بار ديگر خود را تحميل ميكنند. سرمايهگذاران نهادي با نگاهي به نسبتهاي نجومي قيمت به سود (P/E) شركتهاي بزرگي چون TSMC و سامسونگ الكترونيكس، به اين نتيجه رسيدهاند كه بخش زيادي از چشمانداز رشد سالهاي آينده، پيش از اين در قيمتها پيشخور شده است. «ديويد چائو»، استراتژيست ارشد بازار جهاني آسيا و اقيانوسيه در موسسه بينالمللي «اينوسكو» (Invesco) در سنگاپور، تغيير استراتژي اين هلدينگ را اينگونه توضيح ميدهد: «توالي صعودي سهام مرتبط با فناوريهاي نوين ما را بر آن داشت تا بخشي از سودهاي شناساييشده خود در بازار كره جنوبي را برداشت و نقد كنيم. در مقابل، اين جريان نقدينگي را به سمت بازارهاي جذابي هدايت كرديم كه در ماههاي گذشته بهشدت زير ارزش واقعي خود معامله ميشدند؛ از جمله اندونزي. اندونزي در حال حاضر احتمالاً يكي از كمتوجهترين و بكرترين بازارهاي رشد كلان در جهان است.» اين تغيير رويكرد ناشي از نياز مبرم صندوقهاي سرمايهگذاري مشترك و صندوقهاي بازنشستگي بزرگ براي «متعادلسازي سبد دارايي» (Rebalancing) است. زماني كه ارزش يك بخش از پورتفوي (مانند تكنولوژي) به شكلي نامتناسب رشد ميكند، مديران ريسك موظفند با فروش بخشي از آن و خريد داراييهاي ارزانتر در صنايع ديگر، ريسك كلي سبد را مديريت كنند. اين دقيقاً همان كاتاليزوري است كه نقدينگي را از شرق آسيا به سمت جنوب شرقي هدايت ميكند.
بازگشت سرمايهها
اندونزي، با دارا بودن بزرگترين اقتصاد در منطقه جنوب شرقي آسيا و جمعيتي پويا، سال سختي را در بازارهاي مالي پشت سر گذاشت. خروج سنگين و مداوم بيش از ۴ ميليارد دلار سرمايه خارجي از ابتداي سال، بورس جاكارتا (JKSE) را با افت شديد ۲۸ درصدي روبرو كرد تا عنوان بدترين بازار سهام بزرگ آسيا را به خود اختصاص دهد. نگرانيها پيرامون انضباط مالي دولت جديد، كسري بودجه احتمالي و تهديد جدي ارايهدهنده شاخصهاي جهاني (MSCI) مبني بر كاهش رتبه اعتباري اين كشور، هراسي جمعي ميان سرمايهگذاران خارجي ايجاد كرده بود. شاخص بورس جاكارتا تنها در ماه جولاي بيش از ۱۰ درصد رشد را ثبت كرده است كه نشاندهنده چرخش ۱۸۰ درجهاي احساسات بازار است. «آنيندا ميترا»، رييس استراتژي كلان و سرمايهگذاري آسيا در موسسه مالي معتبر BNY Investments، اين بازگشت را ناشي از تخليه حباب منفي ميداند: «تقريباً تمامي سناريوهاي تاريك و اخبار منفي پيش از اين در قيمت سهام اندونزي منعكس و مستهلك شده بود. اكنون كه روپيه اندونزي نشانههايي از ثبات را در برابر دلار نشان ميدهد، زمان آن رسيده كه به صورت گزينشي و پلهاي، داراييهاي باكيفيت اين بازار را به سبد سرمايهگذاري خود اضافه كنيم.» «روري كوتيسكر-جاكوبسون»، مدير پرتفوي آلن گري، در اين خصوص تشريح ميكند: «بر اساس تحليلهاي بنيادي ما، سهام اين شركت با نسبت قيمت به درآمد (P/E) كمي بيش از ۵ مرتبه معامله ميشد. براي شركتي كه جريان نقدينگي فوقالعاده قوي دارد، عملاً رقيب جدي در بازار مصرفي ندارد و تحت تأثير بحرانهاي تكنولوژي قرار نميگيرد، اين يك قيمت استثنايي و فرصتي بينظير براي سرمايهگذاري ميانمدت است.» علاوه بر بخش مصرفي، بانكهاي بزرگ و هلدينگهاي معدني اندونزي نيز مجدداً در كانون توجه قرار گرفتهاند. موسسه مالي سيتيبانك (Citibank) در گزارش اخير خود اعلام كرده است كه در جلسات فشرده با مشتريان خود در هنگكنگ و تايلند، تمايل بسيار بالايي براي خريد سهام بانك Central Asia و شركتهاي فعال در حوزه مواد اوليه نظير Amman Mineral International مشاهده شده است. تأييد مجدد رتبه اعتباري اندونزي توسط موسسه اعتبارسنجي S&P با چشمانداز پايدار و انتظار براي ابقاي اين كشور در شاخص بازارهاي نوظهور MSCI در نوامبر آينده، مهر تأييدي بر پايان دوره سقوط بورس جاكارتا بود.
جنگ سايهها و ديپلماسي نفت
در حالي كه بازارهاي شرق آسيا درگير جابهجاييهاي تكنيكال نقدينگي هستند، بازارهاي انرژي و بورسهاي خاورميانه مستقيماً تحت تأثير تنشهاي نظامي شديد ميان ايالات متحده و ايران قرار گرفتهاند. پس از اعلام لغو يكجانبه آتشبس غيررسمي توسط دونالد ترامپ و انتشار پيام تند او در شبكه اجتماعي «تروث سوشال» مبني بر انتقامجويي سخت از تهران به خاطر كشته شدن سه سرباز امريكايي، شعلههاي تنش بار ديگر بالا گرفت.
حملات هوايي متوالي نيروهاي سنتكام به مواضع مختلف كشور از يك سو، و حملات تلافيجويانه به پايگاههاي امريكا در كنار تحريم دريايي حوثيهاي يمن عليه كشتيهاي مرتبط با عربستان سعودي از سوي ديگر، ريسك ژئوپليتيك را به بالاترين سطح خود در ماههاي اخير رساند. با اين حال، واكنش بازار نفت خام رفتار متفاوتي را نشان داد. بر خلاف دورههاي گذشته كه چنين تنشهايي بلافاصله منجر به صعودهاي انفجاري نفت ميشد، اينبار قيمتها با كاهش مواجه شدند.
نفت خام وست تگزاس اينترمديت (WTI) با كاهش ۰.۸۸ درصدي به سطح ۸۲.۵۰ دلار در هر بشكه رسيد. نفت خام شاخص برنت با افت نزديك به ۱ درصد، در محدوده ۸۸.۳۴ دلار معامله شد. اين رفتار متناقض ناشي از تمركز معاملهگران بر پشتپردههاي ديپلماتيك است. گزارشهاي موثق از تلاشهاي فشرده ميانجيهاي بينالمللي براي برقراري يك آتشبس موقت ۱۰ روزه خبر ميدهند. بازار نفت اكنون در حال سنجش اين فرضيه است كه هيچكدام از طرفين تمايلي به ورود به يك جنگ تمامعيار و انسداد شريانهاي اصلي انرژي جهان ندارند. با اين حال، نوسانات بازار نفت بهطور مستقيم بر جهتگيري شاخصهاي بورس جهاني در روزهاي آينده تأثيرگذار خواهد بود.
عقبنشيني بورسهاي امارات متحده عربي در فضاي نااطميناني
تأثير مستقيم اين تنشهاي منطقهاي بلافاصله در تالارهاي معاملاتي بورسهاي دوبي و ابوظبي منعكس شد. سرمايهگذاران محلي و بينالمللي در بازار مالي امارات با اتخاذ رويكردي تدافعي، ترجيح دادند تا مشخص شدن جهت بادهاي سياسي، بخشي از مواضع خود را سبك كنند. اين موضوع منجر به سرخپوش شدن شاخصهاي اصلي در ميانه معاملات روز دوشنبه شد.
وضعيت بازار مالي دوبي
شاخص عمومي بازار مالي دوبي در اواسط جلسه معاملاتي با ريزش ۰.۷۶ درصدي، معادل ۴۴.۵۹ واحد كاهش يافت و در سطح ۵۷۶۹.۳۴ واحد آرام گرفت. ارزش معاملات در اين بازار به ۲۹۴.۳۰ ميليون درهم رسيد كه طي آن ۸۴.۷۶ ميليون سهم در قالب ۸۵۲۸ معامله دادوستد شد.بخش هوانوردي و حملونقل: سهام شركت هواپيمايي اقتصادي «اير عربيا» به دليل افزايش ريسكهاي هوانوردي در آسمان منطقه، با ريزش سنگين ۴.۴۳ درصدي مواجه شد و به عنوان مهمترين عامل كاهنده شاخص عمل كرد. در سمت مقابل، سهام شركت «بيمه ملي عمومي» با رشد ۴.۱ درصدي نشان داد كه تقاضا براي خدمات پوشش ريسك در اين شرايط افزايش يافته است. هماهنگ با آن، سهام هلدينگ ساختماني «اعمار» با ثبت معاملات خيرهكننده ۱۲۸.۸۰ ميليون درهمي، ليدر بلامنازع بازار از نظر ارزش نقدينگي بود. همچنين شركت تازه وارد «طلبت» (Talabat) در حوزه خردهفروشي ديجيتال با حجم معاملات ۲۹.۴۶ ميليون سهم، توجه معاملهگران روزانه را به خود جلب كرد.
وضعيت بورس اوراق بهادار ابوظبي (ADX)
شاخص بورس ابوظبي نيز با از دست دادن ۶۵.۱۷ واحد، كاهشي ۰.۶۶ درصدي را تجربه كرد و به سطح ۹۷۱۶.۴۲ واحد رسيد. در اين بازار حجم معاملات بالاتر از دوبي بود و به ۱۵۱.۵۳ ميليون سهم با ارزش كل ۴۸۸.۸۰ ميليون درهم رسيد. سهام شركت ارتباطاتي «سوداتل» با ريزش ۳.۷۴ درصدي مواجه شد، در حالي كه سهام هلدينگ بهداشتي و درماني «برجيل» با جهش قوي ۴.۶۷ درصدي، خلاف جهت بازار حركت كرد. از منظر گردش نقدينگي، هلدينگ بزرگ «آلفا ابوظبي» با ۶۳.۴۷ ميليون درهم تراكنش در صدر جدول ارزش معاملات ايستاد و هلدينگ خردهفروشي زنجيرهاي «لولو» با جابهجايي ۲۰.۸۶ ميليون سهم، پربينندهترين سهم بازار از نظر حجم معاملات بود. اين آمارها نشان ميدهند كه با وجود كاهش شاخصها، نقدينگي كلي در بازارهاي امارات همچنان فعال است و سرمايهگذاران به جاي خروج كامل، در حال چرخش بين صنايع مختلف (به ويژه جابهجايي از بخشهاي حساس مانند حملونقل به بخشهاي امنتر نظير بهداشت و خردهفروشي) هستند.
والاستريت در برزخ
در نيويورك، معاملهگران پس از يك دوره ريزش سنگين در جلسات معاملاتي گذشته، در حال ارزيابي مجدد موقعيتهاي خود هستند. در معاملات عادي روز دوشنبه، سقوط ۲ درصدي سهام اپل (Apple) به عنوان وزن سنگين بازار، شاخص صنعتي داو جونز را ۳۰۷ واحد پايين كشيد. شاخصهاي S&P 500 و نزدك نيز افتهاي خفيفي را ثبت كردند. با اين حال، در معاملات پيشگشايش روز سهشنبه، جو مثبت زودگذري حاكم شد. معاملات آتي شاخص داو جونز ۰.۳۲ درصد، S&P 500 حدود ۰.۴۶ درصد و نزدك ۱۰۰ تا ۱.۱۸ درصد صعود كردند. اين بهبود نسبي تا حدودي ناشي از بازگشت خريداران به سمت سهام نيمههادي ارزانشده مانند Micron و AMD بود كه پس از ريزشهاي شديد هفته گذشته، بار ديگر با تقاضا مواجه شدند. اما آزمون واقعي براي پايداري اين صعود در روزهاي آينده رخ خواهد داد؛ زماني كه ابرشركتهاي فناوري نتايج عملكرد سهماهه خود را منتشر كنند. بازار در اين دوره از گزارشها، لنز ميكروسكوپ خود را روي يك سوال اساسي تنظيم كرده است كه آيا مخارج سرسامآور شركتها در حوزه زيرساختهاي هوش مصنوعي سرانجام به جريان درآمدي پايدار و حاشيه سود بالا تبديل شده است؟ اگر گزارشهاي آلفابت، آيبيام و تسلا در اواخر اين هفته نشان دهند كه سرعت رشد درآمدهاي ناشي از هوش مصنوعي كمتر از هزينههاي سرمايهاي (CapEx) آنها بوده است، والاستريت ممكن است با يك موج اصلاحي عميقتر مواجه شود. در چنين سناريويي، خروج سرمايه از بازارهاي توسعهيافته و ورود آن به بازارهاي نوظهور ارزشمحور (مانند اندونزي) شدت بسيار بيشتري به خود خواهد گرفت. پوياييهاي فعلي در اقتصاد جهاني نشاندهنده يك تغيير الگوي فكري (Paradigm Shift) در ميان سرمايهگذاران كلان است. دوران خريد بيقيدوشرط سهام فناوري به صرفِ داشتن برچسب AI به پايان خود نزديك ميشود و بازارها بار ديگر به معيارهاي سنتي ارزيابي مالي مانند جريان نقدي آزاد، نسبت P/E معقول و پايداري زنجيره تامين روي آوردهاند. اين تغيير رفتار، فرصت بينظيري براي بازارهايي مانند اندونزي فراهم كرده است تا پس از يك دوره طولاني خروج سرمايه، بار ديگر شكوفا شوند. تا زماني كه تنشهاي ژئوپليتيك در خاورميانه حلوفصل نشود، سايه نااطميناني بر بورسهاي خليج فارس سنگيني خواهد كرد، هرچند تلاشهاي ديپلماتيك ممكن است به عنوان يك سوپاپ اطمينان براي جلوگيري از بحران جهاني انرژي عمل كند. معاملهگران هوشمند در اين دوره گذار، ترجيح ميدهند سبد دارايي خود را بين پناهگاههاي ارزش سنتي و فرصتهاي اصلاحشده فناوري تقسيم كنند.
