پس از ۱۴ سال «بشقاب غذايي» جايگزين «هرم غذايي» شد
در الگوي جديد، جايگاه آب و روغنهاي گياهي مورد توجه قرار گرفته، سيبزميني از گروه سبزيجات حذف شده و بر كاهش مصرف غذاهاي فرآوريشده و افزايش فعاليت بدني تأكيد شده است.
در الگوي جديد، جايگاه آب و روغنهاي گياهي مورد توجه قرار گرفته، سيبزميني از گروه سبزيجات حذف شده و بر كاهش مصرف غذاهاي فرآوريشده و افزايش فعاليت بدني تأكيد شده است. مدير دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت با تشريح جزييات تغيير در راهنماي تغذيهاي كشور و با بيان اينكه «بشقاب غذايي» جايگزين «هرم راهنماي غذايي» شده، به ايسنا گفت: هدف رهنمودهاي غذايي، كاهش خطر ابتلا به بيماريهاي غيرواگير است. ارايه رهنمودهاي غذايي فقط به ايران محدود نميشود، بلكه بسياري از كشورها با استفاده از رهنمودهاي غذايي در مسير آموزش روش صحيح غذا خوردن گام برميدارند تا خطر ابتلا به بيماريهاي غيرواگير كاهش يابد و همچنين طول عمر انسانها بيشتر شود.دكتر احمد اسماعيلزاده درباره رهنمودهاي غذايي ايران توضيح داد: رهنمودهاي غذايي كشور در گذشته طراحي شده كه با عنوان «هرم راهنماي غذايي» ميشناسيم. هرم راهنماي غذايي دو نسخه دارد و حدود ۱۴ سال از طراحي آخرين نسخه ميگذرد.اين متخصص تغذيه افزود: از زمان طراحي آخرين نسخه هرم راهنماي غذايي تا به امروز، پيشرفتهاي بسياري در حوزه علم تغذيه و ارتباط اين مولفه با بيماريها حاصل شده است. براساس اين شرايط، تغيير و تحول براي رهنمودهاي غذايي كشور ضروري بود؛ بنابراين در مسير بروزرساني رهنمودهاي غذايي كشور گام برداشتيم. بررسيها نشان ميدهد كشورهاي دنيا نسبتبه به روزرساني رهنمودهاي غذايي هر ۵ سال يكبار اقدام ميكنند. اين در حالي است كه حدود ۱۴ سال از آخرين نسخه رهنمودهاي غذايي كشور ميگذشت و پيشرفتهاي علم تغذيه در رهنمودهاي غذايي لحاظ نميشد .
به روزرساني رهنمودهاي غذايي در بيش از ۱۰۰ كشور
اسماعيلزاده درباره رهنمودهاي غذايي در سطح جهان توضيحداد: بيش ۱۰۰ كشور، رهنمودهاي غذايي خود را متناسب با پيشرفتهاي علم تغذيه بروزرساني كردهاند. حدود ۱۰ سال است كه كشورها از «هرم راهنماي غذايي» استفاده نميكنند؛ چرا كه ايرادهاي بسياري به اين هرم وارد است. برمبناي ايرادهاي وارده، كشورها در مسير تغيير رهنمودهاي غذايي گام برداشتند و رهنمودهاي غذايي را در قالب «بشقاب غذايي» ارايه دادهاند.اين متخصص تغذيه درباره «بشقاب غذايي» گفت: بشقاب غذايي، سهم هركدام از گروههاي غذايي در طول روز را مشخص ميكند. شكل هندسي هرم راهنماي غذايي به نحوي است كه افراد تصور ميكنند برخي گروههاي غذايي اهميت چنداني ندارند. به عبارت ديگر، ساختار هرم راهنماي غذايي سبب تصور اشتباه مردم درباره اهميت موادغذايي ميشد؛ مردم تصور ميكردند كه برخي مواد غذايي كماهميت و برخي پراهميت هستند. چنين تصوري يك باور غلط است؛ تمام گروههاي غذايي براي سلامت ضروري هستند. همچنين متخصصان تغذيه در آموزشهاي خود اظهار ميكردند هرچقدر به سمت بالاي هرم حركت كنيم، آن مواد غذايي بايد كمتر مصرف شوند.
به روزرساني رهنمودهاي غذايي كشور
مدير دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت با بيان اينكه به موضوع بازنگري رهنمودهاي غذايي ورود كرديم، توضيح داد: بازنگري رهنمودهاي غذايي كشور از ۲ سال گذشته آغاز شد. يك تيم متشكل از محققان تغذيه كشور در مسير بازنگري رهنمودهاي غذايي كشور گام برداشت؛ در نهايت، بشقاب غذايي به عنوان آخرين نسخه رهنمودهاي غذايي كشور طراح شد. بشقاب غذايي، حاصل برگزاري جلسات متعدد و ۷۰۰ ساعت كار كارشناسي اساتيد دانشگاهها، كارشناسان تغذيه مراكز بهداشتي و مديران تغذيه كشور است.
توجه به فعاليت بدني در كنار تغذيه
اسماعيلزاده با بيان اينكه آخرين نسخه رهنمودهاي غذايي با نسخ قبلي چندين تفاوت دارد، اظهار كرد: مهمترين تغيير، جايگزين شدن بشقاب غذايي با هرم راهنماي غذايي است. بشقاب غذايي، سهم مورد نياز هر كدام از گروههاي غذايي را مشخص ميكند. رهنمودهاي بشقاب غذايي فقط به ميزان سهم موادغذايي محدود نميشود، بلكه فعاليت بدني را مدنظر قرار دادهايم. تحرك و فعاليت بدني، در كنار تغذيه نقش مهمي در پيشگيري از بيماريهاي مزمن دارد.
اجتناب از مصرف غذاهاي فرآوريشده
او درباره چالش دورريز موادغذايي نيز گفت: بهطور معمول، چند توصيه به صورت مكتوب به همراه رهنمودهاي غذايي ارايه ميدهيم. «جلوگيري از دورريز موادغذايي» و «پرهيز از مصرف غذاهاي فرآوريشده» نكاتي هستند كه در كنار رهنمودهاي غذايي ارايه دادهايم. مديركل دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت اظهاركرد: ملاحظات زيستمحيطي را در بشقاب غذايي لحاظ كردهايم. براين اساس، هنگامي كه ميزان سهم گروههاي غذايي در بشقاب غذايي را تعيين كرديم به ملاحظات زيستمحيطي توجه داشتيم. هدف از توجه به ملاحظات زيستمحيطي اين است كه آلايندهها را به حداقل ميزان ممكن برسانيم. به عبارت ديگر، در كنار توليد غذاهاي سالم به حفظ محيطزيست كمك كنيم. اسماعيلزاده درباره بشقاب غذايي توضيح داد: رهنمودهاي غذايي كه در قالب بشقاب غذايي رونمايي كردهايم، مبنايي براي «آموزش عمومي جامعه»، «سياستگذاريهاي حوزه غذا و تغذيه» و «برنامهريزي براي توليد مواد غذايي» است. همچنين سيستم بهداشتي كشور از اين رهنمود بهره ميگيرد. براساس توصيههاي سازمانهاي بينالمللي، كشورها بايد برمبناي مسائل روز، شرايط بومي خود و بار بيماريهايي كه با آن مواجه هستند، نسبت به ارايه رهنمودهاي غذايي اقدام كنند.
توجه به نقش آب در سلامت انسانها
اين متخصص تغذيه درباره جايگاه آب در بشقاب غذايي اظهار كرد: نقش آب در سلامت مردم غيرقابل كتمان است؛ اما هيچ جايگاهي در هرم راهنماي غذايي نداشت. آب از اجزاي مهم غذايي سالم، نقش مهمي در سلامت انسانها دارد. سهم آب و نقش مهم آن در سلامت انسانها را در بشقاب غذايي لحاظ كردهايم. او درباره «گروه متفرقه» در هرم راهنماي غذايي گفت: گروه متفرقه هرم راهنماي غذايي، اغلب شامل چربيها و شيرينيها ميشد. بر اين اساس، متخصصان توصيه ميكردند موادغذايي كه در اين گروه قرار دارند، كمتر مصرف شوند. اين در حالي است كه روغنهاي مايع گياهي، نقش مهمي در سلامت جامعه و پيشگيري از بروز بيماريهاي مزمن دارند؛ مصرف روغنهاي گياهي با توجه به نقش اسيدهاي چرب امگا۳ و امگا۶ يك ضرورت به حساب ميآيد. بشقاب غذايي، گروه متفرفه ندارد. مدير دفتر بهبود تغذيه جامعه وزارت بهداشت درباره تغيير جايگاه سيبزميني در بشقاب غذايي اظهار كرد: سيبزميني در هرم راهنماي غذايي جزو سبزيجات محسوب ميشد. هنگامي كه سيبزميني در دسته سبزيجات قرار داشت، افراد اينطور تصور ميكردند كه مواد مغذي موجود در سبزيجات را با مصرف سيبزميني دريافت ميكنند. در حالي كه موادمغذي سبزيجات با سيبزميني متفاوت است. سيبزميني، حاوي نشاسته است و نقش آن در خطر ابتلا به ديابت و چاقي غيرقابل انكار است. بشقاب غذايي، سيبزميني را از گروه سبزيجات حذف كرده است. اسماعيلزاده توضيحداد: با توجه به اينكه تركيبات سيبزميني به گروه غلات نزديك است، سيبزميني را در گروه نان و غلات قرار دادهايم.
