بورس در مسير آرامش
با وجود نااطمينانيها هر روز شاهد كاهش صفوف فروش در بازار و حتي ورود نقدينگي هرچند به صورت خرد در بازار سهام هستيم. هر روز دلايل مختلفي براي سرخ پوشي بازار مطرح ميشود اما مهمترين دليل سرخ پوشي بازار را ميتوان شرايط سياسي و اخبار ناشي از جنگ دانست.
با وجود نااطمينانيها هر روز شاهد كاهش صفوف فروش در بازار و حتي ورود نقدينگي هرچند به صورت خرد در بازار سهام هستيم. هر روز دلايل مختلفي براي سرخ پوشي بازار مطرح ميشود اما مهمترين دليل سرخ پوشي بازار را ميتوان شرايط سياسي و اخبار ناشي از جنگ دانست. در اصل سهامداران در چنين شرايطي با احتياط و ترس بيشتر دست به معامله مي زنند و همين عامل باعث شده كه بازار رخت سرخ بر تن كند.
هرچند بازار از تنشهاي شديد هفتههاي گذشته فاصله گرفته، اما نبود چشمانداز روشن نسبت به متغيرهاي كلان اقتصادي، سياستهاي ارزي، نرخ بهره و آينده سودآوري شركتها باعث شده معاملهگران ترجيح دهند با احتياط بيشتري عمل كنند. در چنين شرايطي، سهامداران حقيقي بيش از گذشته به سمت نقد كردن سهام خود گام بر ميدارند و همين موضوع فشار فروش را در بازار افزايش ميدهد.
از سوي ديگر، كاهش ارزش معاملات و ادامه خروج پول حقيقي، نشانهاي از ضعف تقاضا در بازار به حساب ميآيد. در حالي كه طي هفتههاي اخير وعدههاي مختلفي براي حمايت از بورس مطرح شده، فعالان بازار عقيده دارند اين اقدامات هنوز نتوانسته اعتماد از دست رفته سرمايهگذاران را احيا كند. تا زماني كه جريان نقدينگي جديد و قدرتمند وارد بازار نشود، هرگونه رشد مقطعي ميتواند با افزايش عرضه و شناسايي سود كوتاهمدت متوقف شود.
از سوي ديگر برخي از تحليلگران عقيده دارند افتهاي اخير موجب ارزندگي بخشي از سهام شده است، اما همچنان نبود محرك قدرتمند براي تغيير انتظارات سرمايهگذاران مانع شكلگيري تقاضاي پايدار است. به گفته اين گروه از كارشناسان، بازار در انتظار انتشار گزارشهاي عملكرد شركتها، شفافتر شدن سياستهاي اقتصادي و كاهش ريسكهاي سياسي است تا بتواند از وضعيت ركودي فعلي فاصله بگيرد.
بازار از دريچه معاملات
معاملات بورس در دومين روز كاري هفته، يعني يكشنبه ۲۸ تيرماه، در مقايسه با معاملات روزهاي اخير خود از ميزان سرخ پوشي خود كاست و روندي بهتر براي سرمايهگذاران به نمايش گذاشت. نگاهي به روند حركتي شاخصهاي اصلي بازار نشان ميدهد كه با وجود پافشاري برخي از فروشندگان بر مواضع خود، ترجيح خريداران براي ورود به قيمتهاي جذابتر، از شدت ريزشها كاسته و بازار را به سمت تعادل نسبي هدايت كرده است.
در پايان معاملات روز يكشنبه، شاخص كل بورس با كاهش ۲۱ هزار و ۷۹۸ واحدي مواجه شد. اين افت كه معادل ۰.۴۶ درصد از ارتفاع دماسنج اصلي بازار بود، شاخص كل را در سطح ۴ ميليون و ۷۵۵ هزار واحدي مستقر كرد. در همين حال، شاخص كل هموزن نيز با افت خفيف يك هزار و ۲۰۳ واحدي مواجه شد. اين كاهش معادل ۰.۰ درصد بود و شاخص هموزن را در ارتفاع يك ميليون و ۳۰۱ هزار واحد نگه داشت. تحليلگران بازار عقيده دارند محدود شدن ميزان ريزش هر دو شاخص اصلي نسبت به روز كاري گذشته، فرضيه كاهش رفتارهاي هيجاني را تقويت ميكند. هرچند كه حضور فروشندگان در معاملات بازار همچنان غيرقابل انكار است، اما كاهش شيب ريزش شاخصها ثابت كرد كه بازار سرمايه در حال فاصله گرفتن از فاز هراس و ورود به مرحله تصميمگيريهاي عقلانيتر است.
يكي از برجستهترين و اميدواركنندهترين روندهاي بازار طي روز اخير، شكستن قفل سنگين صفهاي فروش در بسياري از صنايع كليدي بود. تعدادي از نمادهاي شاخصساز و موثر كه در جريان معاملات روز شنبه در صفوف فروش طولاني بلوكه شده بودند، در اين روز با افزايش حجم تقاضا و بالا رفتن گردش معاملاتي، جان دوبارهاي گرفتند. اين تغيير جهت معاملاتي نهتنها به خروج آنها از صفهاي فروش منجر شد، بلكه خريداران فعال موفق شدند قيمت پاياني برخي از اين نمادها را تا محدوده مثبت دامنه نوسان بالا بكشند.
در پايان معاملات، اين روز، ۴۳۶ نماد در محدوده مثبت تابلوي معاملات بسته شدند و در نقطه مقابل، ۳۵۲ نماد با كاهش قيمت و چراغ قرمز به كار خود پايان دادند. همچنين بررسي صفوف نشان ميدهد كه تعداد صفهاي خريد به ۲۱۷ نماد رسيد، در حالي كه تنها ۱۴۲ نماد در صف فروش باقي ماندند. مقايسه اين آمار با روزهاي گذشته، بهبود چشمگير در ساختار عرضه و تقاضا و بازگشت تعادل به روند معاملات را تاييد ميكند.
يكي ديگر از متغيرهاي كليدي بورس تهران در روز يكشنبه، جهش قابل توجه ارزش معاملات خرد بود. بر اساس بررسي دادههاي آماري، ارزش معاملات خرد سهام، حق تقدم و صندوقهاي سهامي با ثبت يك جهش محسوس به رقم ۲۷ هزار و ۲۱۱ ميليارد تومان (همت) رسيد. مقايسه اين رقم با ارزش معاملات ۱۵ هزار و ۸۸ ميليارد توماني روز شنبه، از رشد چشمگير و پرسرعت ارزش دادوستدها حكايت دارد.
با وجود اين جهش معاملاتي و بهبود نقدشوندگي، بررسيهاي تاريخي نشان ميدهد كه بورس تهران هنوز با دوران اوج و روزهاي طلايي خود فاصله دارد. نگاهي به پرونده هفتههاي گذشته نشان ميدهد كه سقف ارزش معاملات خرد بازار از مرز ۵۴ هزار ميليارد تومان نيز فراتر رفته بود.
بدينترتيب، رقم ۲۷ همتي ثبتشده در روز يكشنبه، عملاً معادل نيمي از روزهاي پررونق بورس است؛ واقعيتي كه اثبات ميكند هرچند جريان نقدشوندگي بازار نسبت به روزهاي ركود اخير احيا شده است، اما براي بازگشت به فاز رونق مستمر و همهجانبه، بازار سرمايه نيازمند ورود جريانهاي نقدي تازهنفسي است كه فعلاً در بيرون از تالار شيشهاي نظارهگر اوضاع هستند.
تداوم خروج پول حقيقي
عليرغم پديدار شدن نشانههاي تعادل و بهبود نسبي در ساختار خرد معاملات، بررسي جريان ورود و خروج نقدينگي نشان ميدهد كه سهامداران حقيقي همچنان استراتژي خروج يا كاهش ريسك سبد سرمايهگذاري خود را دنبال ميكنند. در جريان معاملات روز يكشنبه، روند خروج سرمايه حقيقي از بازار سهام متوقف نشد و در مجموع ۲ هزار و ۷۲۸ ميليارد تومان پول حقيقي از جريان معاملات سهام خارج گرديد.
همزمان با خروج سرمايه از بازار سهام، صندوقهاي سرمايهگذاري با درآمد ثابت نيز كه معمولاً به عنوان پناهگاهي در روزهاي نوساني شناخته ميشوند، از اين موج خروج بينصيب نماندند؛ بهطوريكه اين صندوقها با خروج ۸۹۱ ميليارد تومان نقدينگي مواجه شدند. اين خروج همزمان ممكن است نشاندهنده ترجيح بخشي از بازيگران بازار براي نقد نگه داشتن منابع مالي يا انتقال آن به بازارهاي موازي باشد.
با تمام اين اوصاف، در بخش سفارشهاي ثبتشده بر روي تابلو، علائم مثبتي از بازگشت خريداران به چشم ميخورد. در پايان روز كاري يكشنبه، ارزش سفارشهاي خريد فعال در سيستم معاملاتي به ۲ هزار و ۵۶۸ ميليارد تومان رسيد. اين در حالي بود كه ارزش سفارشهاي فروش ثبتشده در سطح ۲ هزار و ۲۲۴ ميليارد تومان متوقف شد.
ارزش سفارشهاي خريد از سفارشهاي فروش، هرچند با اختلاف نه چندان زياد، نشاندهنده نوعي برتري نسبي تقاضا در ساعات پاياني معاملات است. اين موازنه جديد در كفه عرضه و تقاضا و نزديك شدن تدريجي اين دو نيرو به يكديگر، ميتواند به عنوان مهمترين پيشران و نشانه براي بازگشت آرامش و تعادل تدريجي به فضاي معاملات در روزهاي پيشرو تلقي شود. بايد منتظر ماند و ديد آيا اين بهبود نسبي در روزهاي آتي به يك روند صعودي پايدار تبديل خواهد شد يا خير.
