مقابله با پشه آئدس بايد به يك اولويت ملي تبديل شود
در روزهاي گذشته رييس دانشگاه علوم پزشكي زاهدان نسبت به پيامدهاي گسترش پشه مهاجم آئدس در ساير نقاط كشور هشدار داد. او گقت: اگر اقدامات پيشگيرانه بهموقع انجام نشود، احتمال گسترش بيماري به ساير مناطق كشور وجود دارد.
واكسن يا درمان اختصاصي براي تب دنگي در دسترس همه كشورها نيست
گلي ماندگار|
در روزهاي گذشته رييس دانشگاه علوم پزشكي زاهدان نسبت به پيامدهاي گسترش پشه مهاجم آئدس در ساير نقاط كشور هشدار داد. او گقت: اگر اقدامات پيشگيرانه بهموقع انجام نشود، احتمال گسترش بيماري به ساير مناطق كشور وجود دارد. محمدحسن محمدي در خصوص اهميت مقابله با پشه آئدس بيان كرد: لازم است تمامي دستگاههاي مسوول و مردم در پيشگيري و حذف زيستگاههاي پشه مشاركت فعال داشته باشند.
او افزود: پشه آئدس، ناقل بيماريهايي مانند تب دنگي، عمدتا در آبهاي راكد و محيطهاي اطراف محل زندگي انسان تكثير ميشود. حذف اين زيستگاهها با مشاركت مردم، موثرترين راهكار براي پيشگيري از گسترش بيماري است. محمدي با اشاره به بيماري آئدس اظهار كرد: مهمترين محل تكثير اين پشه، آبهاي راكد موجود در منازل، حياطها و محيطهاي اطراف محل زندگي است و حذف اين منابع ميتواند بهطور قابل توجهي از افزايش جمعيت پشه و انتقال بيماري جلوگيري كند. رييس دانشگاه علوم پزشكي زاهدان همچنين بر ضرورت جلب مشاركت عمومي تاكيد كرد و گفت: آگاهسازي مردم و همكاري آنان در حذف محلهاي تجمع آب و رعايت توصيههاي بهداشتي، نقش مهمي در كاهش خطر انتقال بيماري دارد.
افزايش 10 برابري ابتلا به تب دنگي در يك ماه
طبق آخرين آمار اعلام شده از سوي وزارت بهداشت و درمان تاكنون بيش از 420 مورد ابتلا به تب دنگي در كشور شناسايي شده است كه بيش از 400 مورد آن ابتلاي بومي و در حوزه تحت پوشش دانشكده علوم پزشكي چابهار بوده است. همچنين، ۳ مورد ديگر نيز در ايرانشهر به ثبت رسيده كه منشأ آلودگي يك بيمار از كشور پاكستان و دو بيمار شهرستان چابهار گزارش شده و همچنين يك مورد ابتلاي بومي در بندرعباس گزارش شده است. از سوي ديگر در سال ۱۴۰۴ بالغ بر ۱۲۲۷ مورد تب دنگي در كشور تشخيص داده شده كه تعداد ۱۱۲۴ مورد آن در داخل كشور رخ داده است و انتقال محلي محسوب ميشود و مابقي بيماران در خارج از كشور به بيماري دچار شدهاند. همچنين بر اساس آمارهاي منتشر شده از سوي مراكز بهداشت و درماني كشور افزايش ابتلا به تب دنگي در يك ماه 10 برابر شده است. آمار ابتلا به تب دنگي اوايل ارديبهشت ماه در سال جديد ۴۵ نفر بوده است كه با توجه به آمار ۴۱۹ نفر تا اول خرداد ماه حدود ۱۰ برابر افزايش يافته است.
نگرانيها درباره افزايش موارد ابتلا به تب دنگي بيش از گذشته شده است
با گسترش زيستگاههاي پشه آئدس در برخي استانهاي جنوبي كشور، نگرانيها درباره افزايش موارد ابتلا به تب دنگي بيش از گذشته شده است. كارشناسان حوزه سلامت هشدار ميدهند كه تغييرات اقليمي، افزايش دما، جابهجايي مسافران، گسترش شهرنشيني و وجود آبهاي راكد، شرايط مناسبي را براي تكثير اين پشه فراهم كرده است. اگرچه تاكنون بيشتر موارد ابتلا در ايران محدود و تحت كنترل بوده، اما تجربه كشورهاي منطقه نشان ميدهد كه در صورت بيتوجهي به اقدامات پيشگيرانه، بيماري ميتواند به سرعت در مناطق جديد گسترش يابد و نظام سلامت را با چالش جدي مواجه كند. هشدار اخير رييس دانشگاه علوم پزشكي زاهدان درباره احتمال گسترش پشه آئدس به ساير مناطق كشور، بار ديگر اهميت آمادگي دستگاههاي اجرايي و مشاركت مردم را يادآور شده است. متخصصان معتقدند مقابله با تب دنگي تنها وظيفه وزارت بهداشت نيست و شهرداريها، دهياريها، سازمانهاي محيط زيست، آموزش و پرورش، رسانهها و خود شهروندان نيز در اين زمينه مسووليت مهمي بر عهده دارند.
بيتوجهي به جلوگيري از افزايش تعداد پشههاي آئدس ميتواند به گسترش بيماري در سراسر كشور منجر شود
ايرج مهتدي، متخصص بيماريهاي عفوني، در اين باره به تجارتنيوز ميگويد: متاسفانه با گرمتر شدن هوا آمار ابتلا به تب دنگي به خصوص در استانهاي جنوبي كشور رو به افزايش است. در حال حاضر استان سيستان و بلوچستان بيش از ديگر استانها درگير اين بيماري و افزايش تعداد پشه آئدس است.
او ميافزايد: ادامه اين روند و بيتوجهي به جلوگيري از افزايش تعداد پشههاي آئدس ميتواند به گسترش بيماري در سراسر كشور منجر شود.
اين متخصص بيماريهاي عفوني خاطرنشان ميكند: بيشتر بيماران مبتلا به تب دنگي با مراقبتهاي حمايتي بهبود پيدا ميكنند، اما نبايد اين بيماري را ساده تلقي كرد. در برخي موارد، بيمار وارد مرحله دنگي شديد ميشود؛ مرحلهاي كه با نشت مايع از رگها، افت فشار خون، خونريزي داخلي و آسيب به اندامهاي حياتي همراه است و اگر درمان بهموقع انجام نشود، ميتواند جان بيمار را تهديد كند.
واكسن اختصاصي براي درمان تب دنگي در دسترس نيست
او ادامه ميدهد: متأسفانه بسياري از افراد تصور ميكنند اگر پشهاي را در اطراف خود مشاهده نكردهاند، هيچ خطري آنها را تهديد نميكند، در حالي كه گسترش پشه آئدس ممكن است به تدريج و بدون جلبتوجه اتفاق بيفتد. به همين دليل پايش مستمر مناطق مختلف كشور اهميت زيادي دارد. مهتدي تأكيد ميكند: در حال حاضر واكسن يا درمان اختصاصي كه بتواند بيماري را بهطور كامل از بين ببرد، به صورت عمومي در دسترس همه كشورها نيست و درمان عمدتا بر كنترل علائم، تأمين مايعات بدن و مراقبت دقيق از بيمار استوار است. بنابراين بهترين راهكار، پيشگيري از گزش پشه و جلوگيري از تكثير آن است.
بدون مشاركت مردم كنترل بيماري تب دنگي تقريبا غيرممكن خواهد بود
او در بخش ديگري از سخنان خود ميگويد: تجربه كشورهاي درگير با تب دنگي نشان داده است كه بدون مشاركت مردم، كنترل بيماري تقريباغيرممكن خواهد بود. اين متخصص بيماريهاي عفوني ميافزايد: اطلاعرساني درباره نحوه انتقال بيماري، آموزش روشهاي حذف آبهاي راكد، استفاده از لباسهاي آستينبلند در مناطق آلوده، نصب توري روي پنجرهها و استفاده از مواد دوركننده حشرات ازجمله اقداماتي است كه بايد به زبان ساده و مستمر به مردم آموزش داده شود. ايرج مهتدي تاكيد ميكند: گاهي يك اقدام ساده مانند تخليه ظرف آبي كه چند روز در حياط خانه باقي مانده، ميتواند از تكثير صدها پشه جلوگيري كند. بنابراين هر خانواده در واقع بخشي از زنجيره كنترل بيماري محسوب ميشود. اگر مردم نسبت به اين موضوع آگاه باشند، بار سنگيني از دوش نظام سلامت برداشته خواهد شد.
بيماري تب دنگي را بيشتر بشناسيم
علائم بيماري معمولا شامل تب بالا، سردرد شديد، درد پشت چشم، درد عضلات و مفاصل، تهوع، استفراغ و بثورات پوستي است. تب دنگي يك بيماري ويروسي است كه از طريق نيش پشه آئدس آلوده به انسان منتقل ميشود. اين بيماري از فردي به فرد ديگر از طريق تماس معمولي، غذا يا تنفس منتقل نميشود، بلكه پشه پس از تغذيه از خون فرد مبتلا، ويروس را به افراد ديگر انتقال ميدهد. علائم بيماري معمولا شامل تب بالا، سردرد شديد، درد پشت چشم، درد عضلات و مفاصل، تهوع، استفراغ و بثورات پوستي است. بسياري از بيماران طي يك تا دو هفته بهبود پيدا ميكنند، اما در برخي افراد، بهويژه سالمندان، كودكان، زنان باردار و افرادي كه بيماري زمينهاي دارند، بيماري ممكن است وارد مرحله شديد شود.
ايران هنوز فرصت دارد از تبديل شدن اين بيماري به يك بحران فراگير جلوگيري كند
در نهايت كارشناسان تأكيد ميكنند كه تب دنگي نمونهاي از بيماريهايي است كه هزينه پيشگيري از آن به مراتب كمتر از هزينه درمان و مديريت اپيدمي است. ايران هنوز فرصت دارد با اجراي برنامههاي پيشگيرانه، پايش مستمر، همكاري بين دستگاهي و افزايش آگاهي عمومي از تبديل شدن اين بيماري به يك بحران فراگير جلوگيري كند.
پشه آئدس ميتواند در حجم بسيار كمي از آب نيز تكثير شود
برخلاف بسياري از پشهها كه در تالابها يا آبگيرهاي طبيعي تخمگذاري ميكنند، پشه آئدس ميتواند در حجم بسيار كمي از آب نيز تكثير شود؛ آب جمعشده در زيرگلداني، لاستيكهاي فرسوده، ظروف بدون استفاده، كولرهاي آبي، مخازن روباز، بطريها و حتي درپوش بطريها ميتواند به محل رشد لارو اين پشه تبديل شود. به همين دليل كارشناسان تأكيد ميكنند كه سادهترين و موثرترين اقدام براي كنترل اين بيماري، از بين بردن محلهاي تجمع آب در محيطهاي مسكوني و شهري است.
مشاهده پشه يا محلهاي تجمع آب ميتواند در شناسايي سريع كانونهاي خطر موثر باشد
كارشناسان سلامت معتقدند مقابله با پشه آئدس نيازمند برنامهاي هماهنگ ميان دستگاههاي مختلف است. پايش مستمر مناطق آلوده، سمپاشي هدفمند در صورت نياز، كنترل مبادي ورودي كشور، آموزش نيروهاي بهداشتي، تأمين تجهيزات آزمايشگاهي، شناسايي سريع بيماران، اطلاعرساني شفاف و همكاري ميان وزارت بهداشت، شهرداريها، استانداريها و سازمانهاي خدماتي از مهمترين اقداماتي است كه بايد بهطور مستمر انجام شود.
همچنين ايجاد سامانههاي گزارش مردمي براي اعلام مشاهده پشه يا محلهاي تجمع آب ميتواند در شناسايي سريع كانونهاي خطر موثر باشد. هشدارهاي اخير مسوولان حوزه سلامت نيز نشان ميدهد كه اكنون زمان اقدام است؛ اقدامي كه هم از سوي نهادهاي مسوول بايد با جديت دنبال شود و هم از سوي مردم با رعايت اصول ساده بهداشتي و حذف محلهاي تكثير پشه، تا خطر گسترش تب دنگي در كشور به حداقل برسد.
