گام جديد بازار سرمايه براي جذب منابع دلاري
با راهاندازي صندوقهاي ارزي در بازار سرمايه، مسير تازهاي براي تجميع داراييهاي ارزي مردم، پوشش ريسك ناشي از تورم و تأمين مالي پروژههايي كه با هزينهها و درآمدهاي دلاري مواجهاند، ايجاد خواهد شد. كارشناسان معتقدند اين صندوقها ميتوانند در كنار صندوقهاي طلا، گزينهاي جديد براي سرمايهگذاراني باشند كه قصد دارند ارزش دارايي خود را در برابر نوسانات نرخ ارز حفظ كنند؛ بدون آنكه همزمان در معرض تغييرات قيمت جهاني طلا قرار بگيرند.
با راهاندازي صندوقهاي ارزي در بازار سرمايه، مسير تازهاي براي تجميع داراييهاي ارزي مردم، پوشش ريسك ناشي از تورم و تأمين مالي پروژههايي كه با هزينهها و درآمدهاي دلاري مواجهاند، ايجاد خواهد شد. كارشناسان معتقدند اين صندوقها ميتوانند در كنار صندوقهاي طلا، گزينهاي جديد براي سرمايهگذاراني باشند كه قصد دارند ارزش دارايي خود را در برابر نوسانات نرخ ارز حفظ كنند؛ بدون آنكه همزمان در معرض تغييرات قيمت جهاني طلا قرار بگيرند.
براساس گزارش باشگاه خبرنگاران، توسعه و تنوعبخشي به ابزارهاي مالي يكي از مهمترين نيازهاي بازار سرمايه ايران به شمار ميرود. در شرايطي كه بخشي از سرمايهگذاران براي حفظ قدرت خريد خود به بازارهايي مانند ارز و طلا روي ميآورند، طراحي ابزارهاي رسمي، شفاف و قابل معامله ميتواند به هدايت منابع به سمت بازار سرمايه و فعاليتهاي مولد اقتصادي كمك كند.
صندوقهاي ارزي از جمله ابزارهايي هستند كه اكنون مراحل راهاندازي را پشت سر ميگذارند. اين صندوقها ميتوانند منابع ارزي سرمايهگذاران را تجميع كرده و متناسب با ساختار و مقررات خود، آنها را در مسير تأمين مالي فعاليتهاي اقتصادي و پروژههاي نيازمند ارز قرار دهند. به اين ترتيب، سرمايهگذار ضمن برخورداري از امكان سرمايهگذاري ارزي، ميتواند از مزاياي فعاليت در بستري رسميتر و شفافتر بهرهمند شود.
آراد پوركار، كارشناس بازار سرمايه، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادي باشگاه خبرنگاران جوان درباره اهميت راهاندازي صندوقهاي ارزي گفت: صندوقهاي ارزي از اين جهت اهميت دارند كه ميتوانند داراييهاي ارزي را يكپارچه و تجميع كنند. با استفاده از اين ابزار، مردم هم نسبت به نگهداري دارايي خود اطمينان خاطر بيشتري خواهند داشت و هم سودي كه به آنها تعلق ميگيرد، ميتواند برايشان حاشيه امن ارزي و پوشش تورمي ايجاد كند. به گفته اين كارشناس بازار سرمايه، يكي از مزيتهاي اصلي صندوقهاي ارزي آن است كه دارايي ارزي افراد را از حالت غيرمولد خارج ميكند. در واقع، بخشي از ارز موجود در اختيار مردم ممكن است خارج از چرخه رسمي اقتصاد نگهداري شود و نقش مستقيمي در تأمين مالي فعاليتهاي توليدي نداشته باشد. تجميع اين منابع در قالب صندوقهاي سرمايهگذاري ميتواند زمينه استفاده هدفمندتر از آنها را فراهم كند. پوركار تأكيد كرد: صندوق ارزي اين ظرفيت را دارد كه علاوه بر ايجاد پوشش ارزي براي سرمايهگذاران، منابع جمعآوريشده را به سمت فعاليتهاي مولد هدايت كند. از اين منظر، سرمايهگذار صرفاً دارايي ارزي خود را نگهداري نميكند، بلكه اين دارايي ميتواند براي او بازده ايجاد كرده و همزمان در خدمت تأمين مالي بخش واقعي اقتصاد قرار گيرد.
ظرفيت صندوقهاي ارزي براي تأمين مالي بنگاهها
يكي ديگر از كاركردهاي مورد توجه صندوقهاي ارزي، تأمين مالي شركتها و پروژههايي است كه هزينههاي آنها به ارز وابسته است. برخي بنگاههاي اقتصادي براي خريد ماشينآلات، تجهيزات، مواد اوليه يا اجراي برنامههاي توسعهاي خود به منابع ارزي نياز دارند. دسترسي محدود يا پرهزينه به اين منابع ميتواند اجراي طرحهاي توسعه را با كندي مواجه كند.پوركار در اين زمينه اظهار كرد: منابع صندوقهاي ارزي ميتواند در اختيار پروژهها و بنگاههايي قرار بگيرد كه فعاليتهاي دلاري انجام ميدهند، به اجراي طرحهاي توسعه با هزينههاي دلاري نياز دارند يا در جريان فعاليت خود با نيازهاي ارزي مواجه هستند. بنابراين، صندوقهاي ارزي ميتوانند در تأمين مالي اين پروژهها موثر واقع شوند و از اين جهت براي بنگاهها بسيار مفيد باشند.بر اين اساس، راهاندازي صندوقهاي ارزي فقط به معناي اضافهشدن يك گزينه سرمايهگذاري جديد نيست، بلكه ميتواند حلقه ارتباطي ميان دارندگان منابع ارزي و متقاضيان تأمين مالي ارزي باشد. در يك سوي اين سازوكار، افرادي قرار دارند كه به دنبال حفظ ارزش دارايي خود و كسب بازده هستند و در سوي ديگر، بنگاههايي فعاليت ميكنند كه براي توسعه ظرفيت توليد يا اجراي پروژههاي جديد به ارز نياز دارند.
در صورت طراحي دقيق سازوكارهاي اجرايي، اين ابزار ميتواند هزينه و زمان دسترسي برخي بنگاهها به منابع مورد نياز را كاهش دهد. البته تحقق كامل اين هدف به نحوه تدوين مقررات، نوع داراييهاي قابل پذيرش، سازوكار ارزشگذاري واحدها، نحوه پرداخت سود و همچنين چگونگي تخصيص منابع صندوقها بستگي خواهد داشت.شفافيت در عملكرد، مشخصبودن نحوه محاسبه بازده، مديريت ريسك و برخورداري از بازارگرداني مناسب نيز از عواملي است كه ميتواند در جلب اعتماد سرمايهگذاران نقش تعيينكنندهاي داشته باشد. هر اندازه سازوكار صندوقهاي ارزي براي عموم سرمايهگذاران روشنتر باشد، امكان جذب منابع بيشتر و افزايش كارايي اين ابزار نيز تقويت خواهد شد.
صندوقهاي ارزي در مسير تجربه صندوقهاي طلا
صندوقهاي طلا طي سالهاي گذشته به يكي از ابزارهاي مورد توجه سرمايهگذاران بازار سرمايه تبديل شدهاند. امكان سرمايهگذاري غيرمستقيم در طلا، كاهش مشكلات مربوط به خريد و نگهداري فيزيكي و قابليت معامله واحدهاي صندوق در بازار سرمايه، از جمله عواملي بوده كه به گسترش اين صندوقها كمك كرده است.
پوركار با اشاره به تجربه صندوقهاي طلا گفت: در زمينه صندوقهاي طلا تجربههاي موفقي در بازار سرمايه داشتهايم و صندوقهاي ارزي نيز ميتوانند در كنار آنها قرار بگيرند. طلا از دو مولفه اصلي تأثير ميپذيرد؛ يكي نرخ دلار و ديگري قيمت انس جهاني طلا است. تركيب اين دو عامل، ارزش طلا را در بازار داخلي مشخص ميكند. به نظر ميرسد صندوقهاي ارزي نيز بتوانند مسير موفقيت صندوقهاي طلا را طي كنند.اگرچه صندوقهاي طلا و صندوقهاي ارزي هر دو ميتوانند براي پوشش بخشي از ريسك كاهش ارزش پول مورد استفاده قرار گيرند، اما ماهيت بازده آنها يكسان نيست. سرمايهگذاري در صندوق طلا علاوه بر تغييرات نرخ ارز، از نوسان قيمت جهاني طلا نيز تأثير ميپذيرد. در مقابل، صندوق ارزي ميتواند امكان مواجهه مستقيمتر سرمايهگذار با تغييرات نرخ ارز را فراهم كند.اين تفاوت براي سرمايهگذاراني اهميت دارد كه درباره مسير آينده قيمت جهاني طلا و نرخ ارز، ديدگاههاي متفاوتي دارند. ممكن است يك سرمايهگذار انتظار افزايش يا ثبات نرخ ارز را داشته باشد، اما در همان زمان احتمال دهد كه قيمت جهاني طلا وارد دوره اصلاحي شود. در چنين وضعيتي، خريد صندوق طلا ممكن است دقيقاً با راهبرد مورد نظر او هماهنگ نباشد؛ زيرا افت اونس جهاني ميتواند بخشي از اثر افزايش نرخ ارز را خنثي كند.
شكلگيري رقابت ميان صندوقهاي ارزي و صندوقهاي طلا
اين كارشناس بازار سرمايه در پاسخ به اين پرسش كه آيا صندوقهاي ارزي ميتوانند به رقيبي براي صندوقهاي طلا تبديل شوند، گفت: به نظر من اين صندوقها ميتوانند رقيبي جدي براي صندوقهاي طلا باشند. در دورههايي كه معاملهگر انتظار اصلاح قيمت اونس جهاني طلا را دارد، اما همچنان ميخواهد دارايي دلاري خود را حفظ كند، ميتواند از صندوقهاي ارزي، از جمله صندوقهاي مبتني بر دلار، استفاده كند.پوركار ادامه داد: در چنين شرايطي، سرمايهگذار الزاماً مجبور نيست براي كسب پوشش دلاري به سراغ خريد واحدهاي صندوق طلا برود؛ بهويژه زماني كه از احتمال شكلگيري روند اصلاحي در قيمت جهاني طلا آگاه است. صندوقهاي ارزي ميتوانند در اين وضعيت، انتخاب متناسبتري با تحليل و نياز سرمايهگذار باشند.راهاندازي اين صندوقها به سرمايهگذاران اجازه ميدهد ميان ريسك نرخ ارز و ريسك قيمت جهاني طلا تفكيك روشنتري ايجاد كنند. در گذشته، بخشي از سرمايهگذاران براي برخورداري از پوشش ارزي از ابزارهاي مرتبط با طلا استفاده ميكردند؛ اما با ورود صندوقهاي ارزي، امكان انتخاب دقيقتر بر اساس شرايط بازار و راهبرد سرمايهگذاري فراهم ميشود.اين تفكيك ميتواند به افزايش تنوع سبد داراييها نيز كمك كند. سرمايهگذار قادر خواهد بود متناسب با ميزان ريسكپذيري، افق زماني و پيشبيني خود از بازارهاي جهاني و داخلي، منابعش را ميان صندوقهاي طلا و صندوقهاي ارزي تقسيم كند. چنين امكاني ميتواند كيفيت تصميمگيري و مديريت ريسك را در بازار سرمايه ارتقا دهد.پوركار در پايان گفت: راهاندازي صندوقهاي ارزي ميتواند تفكيك بسيار مناسبي ميان طلا و دلار و همچنين ميان صندوقهاي طلا و ابزارهاي ارزي ايجاد كند. به اين ترتيب، رقابتي جذاب ميان اين دو گروه از صندوقها شكل خواهد گرفت.در مجموع، صندوقهاي ارزي را ميتوان يكي از حلقههاي تكميلكننده ابزارهاي مالي بازار سرمايه دانست؛ ابزاري كه از يك سو ميتواند به نياز مردم براي حفظ ارزش دارايي و برخورداري از پوشش تورمي پاسخ دهد و از سوي ديگر، منابع ارزي را به سمت پروژهها و بنگاههاي نيازمند تأمين مالي هدايت كند. با اين حال، ميزان موفقيت اين صندوقها به جزييات ساختار اجرايي، شفافيت مقررات، مديريت حرفهاي، نقدشوندگي مناسب و چگونگي جلب اعتماد سرمايهگذاران وابسته خواهد بود.اگر اين الزامات بهدرستي مورد توجه قرار گيرد، صندوقهاي ارزي ميتوانند در كنار صندوقهاي طلا، گزينهاي كاربردي براي سرمايهگذاران و مسيري تازه براي تأمين مالي ارزي بخش توليد و پروژههاي توسعهاي كشور باشند.
