كمبود عرضه در بازار بنزين و گازوييل جهان؛ زنگ خطر تازه براي اقتصاد جهاني

كمبود عرضه در بازار بنزين و گازوييل جهان به زنگ خطري جهاني براي اقتصاد و تامين پايدار انرژي تبديل شده است. به گزارش تسنيم، در حالي كه قيمت نفت خام پس از فروكش‌كردن تنش‌هاي اخير خاورميانه تا حدودي تثبيت شده است و درحال حاضر با وجود تنش‌هاي روزهاي اخير، در محدوده زير 80 دلار قرار دارد؛ بازار جهاني بنزين و گازوييل با بحراني تازه در سمت عرضه روبه‌رو شده؛ بحراني كه مي‌تواند موج جديدي از تورم انرژي را در كشورهاي مختلف به همراه داشته باشد. گزارش‌هاي تازه رويترز نشان مي‌دهد كه بازار فرآورده‌هاي نفتي، به‌ويژه بنزين و گازوييل، نشانه‌هاي آشكاري از كمبود عرضه را بروز داده است. حاشيه سود پالايشگاه‌ها در اروپا و امريكا به بالاترين سطوح چند سال اخير رسيده و قيمت عمده‌فروشي سوخت همچنان تحت فشار باقي مانده است؛ وضعيتي كه نشان مي‌دهد آرامش نسبي در بازار نفت خام هنوز به بازار سوخت منتقل نشده است. يكي از عوامل اصلي اين بحران، تصميم روسيه براي توقف صادرات گازوييل تا پايان ماه جولاي است. مسكو اين اقدام را پس از حملات پهپادي اوكراين به پالايشگاه‌هاي روسي و با هدف تامين نياز داخلي اتخاذ كرده است. روسيه كه دومين صادركننده بزرگ گازوييل جهان به شمار مي‌رود، در ماه‌هاي اخير با كاهش قابل‌توجه ظرفيت پالايش و افزايش قيمت داخلي سوخت مواجه شده است. اين محدوديت‌ها در زماني حساس اعمال شده است؛ زيرا ذخاير جهاني سوخت در پايين‌ترين سطوح قرار دارد و همزمان فصل سفرهاي تابستاني در نيم‌كره شمالي و فصل برداشت محصولات كشاورزي در بسياري از كشورها آغاز شده است. به همين دليل، تقاضا براي گازوئيل مورد استفاده در بخش حمل‌ونقل و كشاورزي افزايش يافته و فشار مضاعفي بر بازار وارد كرده است. نيل كرازبي، تحليلگر شركت «اسپارتا كاموديتيز»، مي‌گويد: «ظرفيت پالايشي كافي در سطح جهان براي مديريت اين حجم از تقاضا باقي نمانده است» و افزود كه بالا ماندن قيمت سوخت مي‌تواند به‌زودي تقاضاي مصرف‌كنندگان را كاهش دهد. بر اساس گزارشي در رويترز، حاشيه سود پالايش گازوييل در اروپا در روز چهارشنبه و پس از اعلام ممنوعيت صادرات از سوي روسيه، به ركورد بيش از 60 دلار در هر بشكه رسيد. بنزين اروپا نيز در هفته جاري با اختلاف قيمتي در حدود 41 دلار در هر بشكه نسبت به نفت خام معامله شد كه بالاترين رقم از تابستان 2022 و دوران اوج اختلالات ناشي از جنگ روسيه و اوكراين است. در همين حال، آژانس بين‌المللي انرژي (IEA) اعلام كرده است كه اگرچه عرضه جهاني نفت خام پس از بازگشايي مسيرهاي كشتيراني در خليج فارس تا حدي بهبود يافته، اما روند احياي ظرفيت پالايش بسيار كندتر بوده است. اين نهاد بين‌المللي تاكيد كرده كه كمبود گازوييل اكنون از نگراني‌هاي قبلي درباره سوخت جت نيز فراتر رفته و به مهم‌ترين چالش بازار انرژي تبديل شده است. برخي كشورها براي مقابله با اين وضعيت، اقدامات اضطراري را آغاز كرده‌اند. چين محدوديت‌هاي صادرات سوخت را براي ماه جولاي كاهش داده و به برخي پالايشگاه‌هاي خصوصي اجازه از سرگيري صادرات را داده است تا بخشي از كمبود عرضه در بازارهاي آسيايي جبران شود. با وجود اين تلاش‌ها، بازار جهاني سوخت همچنان آسيب‌پذير است. كاهش ذخاير راهبردي، اختلال در پالايشگاه‌ها و ادامه تنش‌هاي ژئوپليتيكي، خطر بروز شوك‌هاي تازه قيمتي را افزايش داده است.