بزرگترين تجميع پلاكي منطقه ۱۱ كليد خورد
سازمان نوسازي شهرداري تهران از آغاز بزرگترين پروژه تجميع پلاكي منطقه ۱۱ خبر داده؛ پروژهاي كه با مشاركت ۱۸ پلاك قرار است به يكي از نمونههاي شاخص نوسازي بلوكي در پايتخت تبديل شود.
سازمان نوسازي شهرداري تهران از آغاز بزرگترين پروژه تجميع پلاكي منطقه ۱۱ خبر داده؛ پروژهاي كه با مشاركت ۱۸ پلاك قرار است به يكي از نمونههاي شاخص نوسازي بلوكي در پايتخت تبديل شود. اين پروژه در شرايطي آغاز ميشود كه مديران شهري از شتاب گرفتن روند بازآفريني در مناطق مختلف سخن ميگويند، اما در عين حال به موانع جدي حقوقي، اقتصادي و اداري نيز اذعان دارند. مديرعامل سازمان نوسازي شهرداري تهران، نوسازي تجميعي را مهمترين ابزار بازآفريني شهري معرفي ميكند و معتقد است اين رويكرد نبايد صرفاً به ساخت ساختمانهاي جديد محدود شود. علياصغر كماليزاده در اين باره ميگويد: نوسازي تجميعي تنها به ساخت ساختمانهاي جديد محدود نميشود، بلكه افزايش ايمني، ارتقای كيفيت زندگي، توسعه خدمات شهري و افزايش تابآوري شهر در برابر مخاطراتي همچون زلزله را نيز دنبال ميكند. اين نگاه، در صورت تحقق، ميتواند فاصله قابل توجهي با تجربه برخي پروژههاي گذشته داشته باشد؛ پروژههايي كه گاهي تنها به نوسازي كالبدي محدود شدند و نتوانستند كيفيت زندگي ساكنان را به شكل محسوسي ارتقا دهند.
كلنگزني ماهانه؛ برنامهاي بلندپروازانه
مديرعامل سازمان نوسازي از تدوين برنامهاي خبر داده كه براساس آن هر ماه يك پروژه تجميعي بلوكي در يكي از مناطق ۲۲گانه تهران افتتاح يا كلنگزني خواهد شد. او ميگويد: سازمان نوسازي شهرداري تهران با محوريت پروژههاي تجميعي بلوكي، تلاش كرده پراكندگي و ريزدانگي بافتهاي فرسوده را به فرصتي براي بازآفريني شهري تبديل كند. بر همين اساس، كلنگزني و افتتاح ماهانه يك پروژه تجميعي بلوكي در يكي از مناطق ۲۲گانه شهر به عنوان يكي از برنامههاي ثابت اين سازمان در دستور كار قرار گرفته است. كماليزاده افزود: در منطقه ۱۱، بزرگترين پروژه تجميع پلاكي اين منطقه با مشاركت ۱۸ پلاك آغاز شده است؛ پروژهاي كه به عنوان نمونهاي شاخص از مداخله بلوكي در بافتهاي فرسوده شناخته ميشود و هدف آن ارتقای ايمني ساختمانها، كاهش آسيبپذيري و اصلاح ساختار كالبدي محله است. منطقه ۱۱ به دليل قرار گرفتن در بافت مركزي تهران، تراكم جمعيتي بالا، فرسودگي ساختمانها و كمبود فضاهاي خدماتي، يكي از مناطق حساس در حوزه بازآفريني شهري محسوب ميشود. موفقيت اين پروژه ميتواند الگويي براي ساير محلات مشابه باشد.
منطقه ۹؛ ادامه مسير با دو پروژه جديد
همزمان با پروژه منطقه ۱۱، دو طرح ديگر نيز در منطقه ۹ وارد مرحله اجرا شدهاند.مديرعامل سازمان نوسازي ميگويد: همزمان در منطقه ۹ نيز دو پروژه مهم تجميعي شامل تجميع پنج و شش پلاك وارد مرحله اجرا شدهاند؛ پروژههايي كه با مشاركت مالكان و همراهي مديريت شهري شكل گرفته و قرار است الگويي براي تسريع نوسازي در ساير بخشهاي اين منطقه باشند. اين تأكيد بر مشاركت مالكان نشان ميدهد كه بدون همراهي ساكنان، اجراي پروژههاي تجميعي عملاً امكانپذير نخواهد بود؛ موضوعي كه همواره يكي از چالشهاي اصلي نوسازي بافتهاي فرسوده بوده است.
منطقه ۱۴؛ پيشتاز در صدور پروانه
در ميان مناطق داراي بافت فرسوده، منطقه ۱۴ يكي از فعالترين مناطق معرفي شده است.كماليزاده در اين باره ميگويد: اين منطقه به عنوان يكي از كانونهاي اصلي بافت فرسوده تهران، با صدور بيش از ۱۷۳ پروانه ساختماني و تحقق ۷۷ درصدي برنامههاي نوسازي در نيمه نخست سال، در مسير شتاببخشي به بازآفريني شهري قرار گرفته است. تدوين بستههاي تشويقي جديد، رفع معارضين تأسيساتي و توسعه نوسازي بلوكي از مهمترين برنامههاي اين منطقه به شمار ميرود. اين آمار نشان ميدهد برخي مناطق توانستهاند فرآيند صدور مجوز را تا حدي تسهيل كنند؛ موضوعي كه در ساير مناطق همچنان يك گلوگاه جدي محسوب ميشود.
موفقها و عقبماندهها
مديرعامل سازمان نوسازي در كنار ارايه آمارهاي اميدواركننده، به تفاوت عملكرد مناطق نيز اشاره كرده است. او ميگويد: بررسي عملكرد مناطق ۲۲گانه نشان ميدهد مناطقي مانند ۵، ۷، ۸ و ۱۵ توانستهاند بخش عمدهاي از اهداف تعيينشده را محقق كنند و حتي در برخي موارد فراتر از تعهدات خود پيش بروند.اما در سوي ديگر، مشكلات قديمي همچنان پابرجاست. كماليزاده تصريح ميكند: برخي مناطق همچنان با موانعي همچون املاك قولنامهاي، اختلافات ملكي، معابر بنبست، مالكيت نهادها و استعلامهاي بيندستگاهي مواجه هستند كه فرآيند صدور پروانه و اجراي پروژهها را كند كرده است. اين اعتراف، شايد مهمترين بخش سخنان مديرعامل سازمان نوسازي باشد؛ زيرا نشان ميدهد مساله اصلي نوسازي، صرفاً كمبود منابع مالي نيست، بلكه پيچيدگيهاي حقوقي و اداري همچنان سرعت اجراي پروژهها را كاهش ميدهد.
وعده تحقق بيش از ۸۰ درصد برنامهها
با وجود اين چالشها، مديرعامل سازمان نوسازي از روند مطلوب پروژههاي جنوب تهران سخن ميگويد. او اظهار ميكند: گزارشها از مناطق جنوبي تهران نشان ميدهد پروژههاي بزرگمقياس و بلوكي با سرعت مناسبي در حال پيشرفت هستند و برخي مناطق دستيابي به تحقق بيش از ۸۰ درصدي برنامههاي نوسازي تا پايان سال را پيشبيني ميكنند. البته تحقق اين هدف، نيازمند ثبات اقتصادي، استمرار تأمين مالي و همكاري شبكه بانكي خواهد بود؛ عواملي كه طي سالهاي اخير بارها روند نوسازي را تحت تأثير قرار دادهاند.
۴،۷ همت تخفيف؛ مشوقي كه كافي نيست
يكي از مهمترين ابزارهاي شهرداري براي تشويق مالكان، كاهش هزينههاي صدور پروانه است. كماليزاده ميگويد: تنها در فاصله سالهاي ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ بيش از ۴.۷ همت تخفيف در عوارض صدور پروانه ساختماني به مالكان بافتهاي فرسوده اعطا شده است؛ رقمي كه در صورت محاسبه بر اساس ارزش روز اقتصادي، بسيار فراتر از اين ميزان خواهد بود. او همچنين تأكيد ميكند: افزايش قدرت تسهيلات بانكي و پرداخت وامهاي كمبهره مقاومسازي و نوسازي نيز از مطالبات جدي مديريت شهري براي تسريع روند بازآفريني شهري است. با وجود اين، بسياري از كارشناسان معتقدند تخفيف عوارض به تنهايي نميتواند انگيزه كافي براي نوسازي ايجاد كند؛ زيرا افزايش هزينه ساخت، قيمت مصالح، نرخ سود تسهيلات و طولاني بودن فرآيندهاي اداري، همچنان مهمترين دغدغه مالكان محسوب ميشود.
نوسازي فقط ساختمان نيست
مديرعامل سازمان نوسازي تلاش كرده تصويري فراتر از ساختوساز ارايه دهد.او ميگويد: بازآفريني شهري زماني موفق خواهد بود كه بتواند خدمات عمومي، فضاهاي فرهنگي، پاركينگهاي عمومي، مسيرهاي پياده و دوچرخه و ساير زيرساختهاي مورد نياز شهروندان را نيز تأمين كند. بر همين اساس، پروژههايي مانند احداث باغ وزيري، ساخت ۴۰۰ واحد پاركينگ، اجراي مسير طبيعت، توسعه مسيرهاي پياده و دوچرخه و همچنين ايجاد فرهنگسراي ويژه سالمندان در دستور كار قرار گرفتهاند. به گفته كماليزاده، اين پروژهها با هدف افزايش سكونتپذيري و ارتقاء كيفيت زندگي در محلات داراي بافت فرسوده اجرا ميشوند. اين رويكرد با اصول جديد بازآفريني شهري همخواني بيشتري دارد؛ زيرا تجربه جهاني نشان داده نوسازي بدون توسعه خدمات عمومي، تنها به تغيير ظاهر محلات منجر خواهد شد.
حفظ هويت محلات؛ حلقه مفقوده نوسازي
يكي از دغدغههاي مهم در پروژههاي نوسازي، از بين رفتن هويت تاريخي و فرهنگي محلات است.مديرعامل سازمان نوسازي در اين باره تأكيد ميكند: نوسازي نبايد به معناي حذف هويت شهري باشد، بلكه بايد با بهرهگيري از فناوريهاي نوين و در عين حال حفظ اصالت معماري و ويژگيهاي محلي انجام شود. او همچنين نقش دفاتر توسعه محلي را مهم ارزيابي كرده و ميگويد: دفاتر توسعه محلي به عنوان حلقه ارتباطي ميان شهروندان و مديريت شهري، نقش مهمي در جلب مشاركت مردم، انتقال مطالبات محلي و تسهيل فرآيند نوسازي برعهده دارند. واقعيت اين است كه نوسازي بافتهاي فرسوده تهران امروز بيش از هر زمان ديگري به يك آزمون بزرگ براي مديريت شهري تبديل شده است. آغاز پروژه ۱۸ پلاكي منطقه ۱۱، توسعه پروژههاي بلوكي در مناطق ۹ و ۱۴، ارايه مشوقهاي مالي و تأكيد بر حفظ هويت محلات، همگي نشانههايي از تغيير رويكرد هستند؛ اما موفقيت اين سياست زماني قابل ارزيابي خواهد بود كه شهروندان آثار آن را در زندگي روزمره خود ببينند. اگر موانع حقوقي، بروكراسي اداري، مشكلات مالكيتي و كمبود منابع مالي همچنان پابرجا بماند، حتي بزرگترين پروژههاي تجميعي نيز ممكن است به سرنوشت بسياري از طرحهاي نيمهتمام گذشته دچار شوند. از همين رو، آينده بازآفريني شهري تهران نه فقط به كلنگزني پروژههاي جديد، بلكه به توان مديريت شهري در عبور از چالشهاي مزمن اين حوزه گره خورده است.
