تخصيص بنزين تاكسيها بر اساس پيمايش راهكاري براي مديريت مصرف سوخت
كارشناسان انرژي معتقدند اختصاص سهميه بنزين تاكسيها بر اساس پيمايش واقعي ميتواند مصرف سوخت را هدفمند كند و از هدررفت يارانه در ناوگان حمل و نقل شهري جلوگيري كند.
كارشناسان انرژي معتقدند اختصاص سهميه بنزين تاكسيها بر اساس پيمايش واقعي ميتواند مصرف سوخت را هدفمند كند و از هدررفت يارانه در ناوگان حمل و نقل شهري جلوگيري كند.
به گزارش مهر، مصرف بنزين در ايران طي سالهاي اخير به يكي از چالشهاي مهم در حوزه مديريت انرژي تبديل شده است. بخشي از اين مصرف مربوط به ناوگان حمل و نقل عمومي به ويژه تاكسيها است كه به دليل نقش مهم در جابه جايي روزانه شهروندان سهم مشخصي از بنزين يارانهاي دريافت ميكنند. با اين حال در نظام فعلي تخصيص سوخت معمولا سهميه بنزين بر اساس عنوان تاكسي بودن خودرو پرداخت ميشود و ميزان فعاليت واقعي آن در نظر گرفته نميشود. همين مساله باعث شده بخشي از يارانه سوخت از مسير اصلي خود يعني خدمت رساني به حمل و نقل عمومي منحرف شود. كارشناسان انرژي معتقدند يكي از راهكارهاي موثر براي اصلاح اين وضعيت تخصيص سوخت بر اساس پيمايش واقعي خودروها است. در اين مدل ميزان حركت و فعاليت تاكسيها با استفاده از ابزارهاي هوشمند ثبت ميشود و سهميه سوخت بر اساس عملكرد واقعي آنها تعيين ميشود. در همين زمينه با رضا نصيري، كارشناس حوزه انرژي درباره ضرورت اجراي چنين سياستي گفتوگو كردهايم.
رضا نصيري، كارشناس حوزه انرژي معتقد است كه نظام فعلي سهميه بندي سوخت براي تاكسيها نيازمند بازنگري جدي است. او ميگويد در شرايط فعلي هر خودرويي كه عنوان تاكسي داشته باشد سهميه مشخصي از بنزين يارانهاي دريافت ميكند در حالي كه ميزان فعاليت اين خودروها با يكديگر بسيار متفاوت است. برخي تاكسيها روزانه ساعتهاي طولاني در سطح شهر كار ميكنند و تعداد زيادي مسافر جابه جا ميكنند اما برخي ديگر فعاليت محدودي دارند. وقتي سهميه سوخت بدون توجه به ميزان فعاليت پرداخت ميشود در واقع نوعي بيعدالتي ميان رانندگان شكل ميگيرد.
به گفته اين كارشناس يارانه بنزين بايد در خدمت جابه جايي شهروندان قرار بگيرد. اگر خودرويي از سهميه يارانهاي استفاده كند اما در عمل در حمل و نقل عمومي نقش فعالي نداشته باشد منابع عمومي به درستي مصرف نشده است. به همين دليل لازم است نظام تخصيص سوخت به گونهاي طراحي شود كه سهميه بيشتر به خودروهايي تعلق بگيرد كه واقعا در خدمت حمل مسافر هستند.
نصيري معتقد است استفاده از فناوريهاي هوشمند ميتواند امكان اجراي اين سياست را فراهم كند. او توضيح ميدهد كه با استفاده از جي پي اس ميتوان ميزان حركت خودرو و محدوده فعاليت آن را ثبت كرد. در كنار آن تاكسي متر نيز اطلاعات دقيقتري از سفرهاي مسافري ارائه ميدهد. تركيب اين دادهها ميتواند تصوير دقيقي از ميزان فعاليت هر تاكسي ارائه بدهد. به گفته او در چنين مدلي سهميه سوخت ميتواند بر اساس ميزان پيمايش واقعي و تعداد سفرهاي ثبت شده تنظيم شود. اين كار چند نتيجه مهم دارد. نخست اينكه بنزين يارانهاي دقيقا به بخشي از ناوگان اختصاص مييابد كه در حال خدمت رساني به مردم است. دوم اينكه انگيزه رانندگان براي فعاليت بيشتر در ناوگان رسمي افزايش پيدا ميكند. سوم اينكه امكان نظارت دقيقتر بر مصرف سوخت فراهم ميشود. او تاكيد ميكند كه اين مدل در بسياري از كشورها تجربه شده و نتايج مثبتي در مديريت مصرف سوخت و افزايش بهره وري ناوگان حمل و نقل داشته است. اين كارشناس حوزه انرژي معتقد است تخصيص سوخت بر اساس پيمايش علاوه بر كنترل مصرف بنزين ميتواند آثار مثبت اقتصادي و مديريتي نيز داشته باشد. به گفته او يكي از مهمترين مزاياي اين طرح كاهش مصرف غيرهدفمند بنزين است. وقتي سهميه سوخت به عملكرد واقعي وابسته شود امكان استفاده از بنزين يارانهاي در بخشهاي غيرمرتبط كاهش پيدا ميكند. او همچنين به نقش اين دادهها در مديريت شهري اشاره ميكند. اطلاعات مربوط به پيمايش تاكسيها ميتواند نشان بدهد كه كدام مناطق شهر با كمبود تاكسي مواجه هستند و كدام مسيرها بيشترين تقاضاي سفر را دارند. چنين دادههايي براي برنامهريزي حمل و نقل شهري بسيار ارزشمند است و ميتواند به بهبود خدمات عمومي كمك كند. به گفته نصيري البته اجراي اين طرح نيازمند ايجاد يك سامانه يكپارچه ميان نهادهاي مختلف از جمله وزارت نفت شهرداري و سازمان تاكسيراني است. همچنين بايد به مساله حفظ حريم خصوصي رانندگان و امكان اعتراض در صورت بروز خطاي سامانه توجه شود.
كارشناسان انرژي معتقدند مديريت مصرف بنزين در كشور بدون اصلاح شيوه توزيع يارانه سوخت امكان پذير نيست. ناوگان حمل و نقل عمومي به ويژه تاكسيها به دليل دريافت سهميه بنزين يارانهاي نقش مهمي در اين زمينه دارند. در نظام فعلي سهميه سوخت معمولا بر اساس عنوان تاكسي بودن خودرو پرداخت ميشود و اين موضوع ميتواند زمينه انحراف يارانه را فراهم كند. تخصيص سوخت بر اساس پيمايش واقعي يكي از راهكارهايي است كه ميتواند اين مشكل را تا حد زيادي برطرف كند. در اين مدل ميزان حركت و فعاليت خودرو با استفاده از ابزارهاي هوشمند ثبت ميشود و سهميه سوخت متناسب با عملكرد واقعي اختصاص مييابد. چنين رويكردي ميتواند مصرف بنزين را هدفمندتر كند و عدالت بيشتري ميان رانندگان ايجاد كند. البته اجراي موفق اين سياست نيازمند زيرساخت فني مناسب اجراي تدريجي و جلب اعتماد رانندگان است. در صورت تحقق اين شرايط تخصيص سوخت بر اساس پيمايش ميتواند به يكي از ابزارهاي موثر در اصلاح نظام يارانه انرژي و بهبود مديريت حمل و نقل شهري تبديل شود.
