بورس در فاز اصلاح آرام

شاخص‌هاي بازار سرمايه روز گذشته نيز حركت نوساني داشتند و توانستند نمايشي به ياد ماندني از خود برجاي بگذارند. بررسي روند معاملات نشان مي‌دهد كه روز گذشته ميزان سرخ پوشي بازار در مقايسه با روز قبل آن كمتر بود و بازار آرام آرام با سرعت كم در حال تعديل قيمت‌هاست.

كارشناسان و تحليلگران عقيده دارند كه يكي از دلايل سرخ پوشي بازار سهام، افزايش نرخ بهره، تغيير متغيرهاي سياسي و همچنين افزايش نرخ در بازارهاي طلا و دلار است. به گفته اين گروه بازار هم‌اكنون درحال استراحت است، پس از اين استراحت دوباره شاهد سبزپوشي يكپارچه بازار سهام خواهيم بود.

معاملات روز دوشنبه در مقايسه با روز يكشنبه متعادل‌تر بود و مي‌توان گفت كه بازار به سمت و سوي سبزي و تعادل در حال قدم برداشتن است و آرام آرام از ريسك‌هايي كه روي آن سايه افكنده فاصله مي‌گيرد.

برخي از كارشناسان عقيده دارند كه به علت تعطيلات پيش رو در هفته آينده نيز اين هفته شرايط بازار چندان مثبت نخواهد شد. البته هنوز مشخص نيست هفته آينده بورس تعطيل است يا خير اما همين تعطيلات باعث واكنش بازار سهام مي‌شود و به عقيده اين گروه احتمالا بازار تا پايان هفته چنين شرايطي را تجربه كند.

در حالي كه طي ساعات گذشته شايعات مختلفي درباره تعطيلي يا ادامه فعاليت بازار سرمايه در روزهاي شنبه و يكشنبه آينده در شبكه‌هاي اجتماعي منتشر شده، امير لعلي مدير روابط عمومي سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام كرد كه تاكنون هيچ تصميم نهايي در اين خصوص اتخاذ نشده است.موضوع تعطيلي يا ادامه فعاليت بازار سرمايه هنوز به جمع‌بندي نرسيده و هيچ‌يك از اخبار و شايعات منتشرشده در فضاي مجازي مورد تأييد سازمان بورس نيست. بر اين اساس، وضعيت نهايي معاملات بورس در روزهاي شنبه و يكشنبه آينده، پس از تصميم هيات‌مديره سازمان بورس به صورت رسمي اعلام خواهد شد. مساله اساسي اينجاست اين تعطيلات نيز به نوعي مي‌تواند تعيين‌كننده مسير بازار سرمايه باشد؛ تجربه بازار سهام نشان مي‌دهد كه همواره در دوره تعطيلات بورس با روند اصلاحي مواجه است و اين موضوع مي‌تواند روي روند بازار سهام نيز تاثيرگذار باشد.

    بازار از دريچه معاملات

بورس تهران در معاملات روز دوشنبه رفتاري دوگانه و حتي متناقض داشت، به گونه‌اي كه از يك سو نمادهاي شاخص‌ساز و بزرگ بازار تحت فشار عرضه قرار گرفتند و از سوي ديگر، نمادهاي كوچك و متوسط با اقبال نسبي خريداران مواجه شدند. 

بر همين اساس در پايان داد و ستدهاي روز اخير، شاخص كل بورس با افت ۱۷ هزار و ۴۵۴ واحدي معادل ۰.۳۴ درصد كاهش داشت و در تراز ۵ ميليون و ۵۸ هزار و ۱۲۶ واحدي ايستاد. در مقابل، شاخص كل هم‌وزن با ثبت رشد ناچيز هزار و ۸۱۱ واحدي معادل ۰.۱۴ درصد افزايش به سطح يك ميليون و ۳۱۹ هزار و ۴۲ واحد رسيد. اين روند معاملات نشان مي‌دهد كه همچنان نمادهاي كوچك و خرد بازار در جذب نقدينگي پيروز ميدان هستند.

رصد آمارهاي معاملاتي نشان مي‌دهد هرچند بازار نسبت به روزهاي پرالتهاب و ريزشي گذشته آرامش نسبي به خود گرفته و ۶۴ درصد از كل نمادها در محدوده مثبت به كار خود پايان داده‌اند، اما جريان نقدينگي همچنان شرايط خوبي ندارد.

   ثابت نقدشوندگي بازار

ارزش معاملات خرد بازار سهام در اين روز به رقم ۳۳ هزار و ۹۷۹ ميليارد تومان رسيد. ثبت اين رقم نشان‌دهنده آن است كه با وجود سايه انداختن ابهامات بسيار بر روي بازار، معامله‌گران همچنان فعال هستند و گردش پول در جريان است. همچنين حجم معاملات بازار روي عدد ۶۶.۹ ميليارد برگه سهم ايستاد كه نشان‌دهنده نقدشوندگي بالاي بازار در شرايط كنوني است؛ موضوعي كه پيش از اين دور از انتظار بسياري از تحليلگران و فعالان بازار بود.

با اين حال، مساله نگران‌كننده در معاملات روز اخير، تداوم خروج پول حقيقي از بازار سهام بود. بررسي‌ها نشان مي‌دهد روز دوشنبه بالغ بر ۴.۸ هزار ميليارد تومان نقدينگي از سوي معامله‌گران حقيقي از گردونه معاملات خارج شده است. اگرچه اين ميزان خروج نقدينگي نسبت به روزهاي اوج بحران در سطوح پايين‌تري قرار دارد، نشان مي‌دهد كه همچنان برخي از سهامداران ترس ريسك دارند و در زمان‌هايي كه ريسك‌هاي خاص در بازار افزايش پيدا مي‌كند به فكر سيو سود يا خروج از بازار مي‌افتند.

    بازگشت خودرويي‌ها به بازار

يكي از رويدادهاي مهم بازار روز دوشنبه را، بازگشت دو نماد پرطرفدار گروه خودرويي يعني «خودرو» ايران‌خودرو و «خساپا» سايپا به چرخه معاملات پس از توقف بود. با اين حال بازگشايي اين دو نماد نتوانست آنچنان كه بايد جريان ورود پول را تحريك كند و به ترتيب ۴۵ و ۴۴ ميليارد تومان خروج پول حقيقي در كارنامه اين دو ليدر سنتي بازار ثبت شد. در مجموع، كل گروه خودرويي در اين روز با افت ۱۲۹ ميليارد توماني نقدينگي حقيقي مواجه شد. در ميان ساير نمادها، هلدينگ «شستا» با جذب ۲۲۹ ميليارد تومان پول حقيقي، در صدر جدول نمادهاي محبوب معامله‌گران خرد از حيث ورود نقدينگي قرار گرفت. در نقطه مقابل، نماد «فارس» صنايع پتروشيمي خليج فارس با خروج ۳۱۵ ميليارد توماني پول حقيقي، بيشترين فشار فروش را از سوي سهامداران خرد متحمل شد و عنوان صدرنشين خروج پول را به خود اختصاص داد.بررسي تفكيك شده و جزئي رفتار حقيقي‌ها به تفكيك صنايع و ابزارهاي مالي نشان‌دهنده تغيير جهت نقدينگي در بخش‌هاي خاص بازار است. بيشترين خروج پول از صنايع بزرگ و ريالي-دلاري بدين شكل بود كه سيماني‌ها ۲۵۵ ميليارد تومان، بانك‌ها ۲۵۳ ميليارد تومان، شيميايي‌ها ۲۱۹ ميليارد تومان، صندوق‌هاي اهرمي۱۷۳ ميليارد تومان، فلزات اساسي ۱۵۱ ميليارد تومان، و درنهايت صندوق‌هاي سهامي ۵۳ ميليارد تومان با خروج نقدينگي مواجه شدند.

در سمت مقابل، برخي از گروه‌ها با اقبال خريداران حقيقي مواجه شدند. در صدر اين گروه‌ها، صندوق‌هاي بخشي با جذب ۲۸۹ ميليارد تومان قرار داشتند. همچنين گروه دارويي با جذب ۱۸۷ ميليارد تومان و گروه فرآورده‌هاي نفتي پالايشي‌ها با ورود ۹۷ ميليارد تومان نقدينگي، روز نسبتاً قابل قبولي را پشت سر گذاشتند. صنايع چندرشته‌اي صنعتي با ۷ ميليارد تومان و گروه معدني با ۱۸۳ ميليون تومان ورود پول، تغييرات جزئي مثبتي را ثبت كردند.

    روند روبه بالاي فرابورس

در بازار فرابورس وضعيت تا حدودي مساعدتر از بورس تهران بود. شاخص كل فرابورس با رشد ۱۶۸ واحدي، خود را به تراز ۳۸ هزار و ۶۲۳ واحد رساند. ارزش كل معاملات فرابورس رقم قابل توجه ۳۳۴.۳ هزار ميليارد تومان را ثبت كرد. از اين ميزان، ۴.۸ هزار ميليارد تومان سهم بازار سهام معاملات خرد و بلوكي بود. همچنين ۵۷۶.۸ ميليارد تومان به معاملات اوراق مالي اسلامي اختصاص يافت و ۳۱۴.۸ ميليارد تومان نيز ارزش عمليات بازار باز بانك مركزي در اين بازار بود كه نشان‌دهنده عمق معاملاتي بالا در بازار بدهي و عمليات پولي است.

اگرچه روز دوشنبه به لحاظ آماري تعداد نمادهاي مثبت بازار ۶۴ درصد حاكي از فروكش كردن هيجان فروشِ سنگينِ روز قبل، ناشي از ريسك‌هاي سياسي و ژئوپليتيك بود، اما كارشناسان عقيده دارند اين صعودهاي پراكنده به معناي پايان قطعي دوره اصلاح بازار نيست.

در حال حاضر دو ريسك عمده، معامله‌گران را در وضعيت انتظار قرار داده است؛ نخست احتمال تعطيلي بازار در هفته آينده كه گمانه‌زني‌ها درباره تعطيلي احتمالي موقت بازار، انگيزه خريداران براي ورود به موقعيت‌هاي جديد را كاهش داده است.دومين مورد نيز شايعات افزايش نرخ سود بانكي؛ احتمال افزايش مجدد نرخ سود سپرده‌ها يا انتشار اوراق با نرخ بالا، به عنوان رقيب سنتي بازار سرمايه، ترس از خروج بيشتر نقدينگي از بخش مولد اقتصاد به سمت بازار پول را تقويت كرده است.به‌طور كلي تحليلگران بازار سرمايه بر اين باورند كه بورس تهران در يك نقطه عطف يا دوره گذار قرار دارد. بازگشت نسبي تقاضا به تك‌نمادها و صنايع كوچك‌تر نشان مي‌دهد كه ارزندگي قيمت‌ها در برخي سهم‌ها به سطوح جذابي رسيده است، اما ابهامات كلان اقتصادي مانع از آن مي‌شود كه خريداران بزرگ اقدام به خريدهاي تهاجمي كنند. تا زماني كه ريسك‌هاي مربوط به سياست‌هاي پولي همانند نرخ سود و تصميمات ناظر بازار شفاف نشود، رفتار كج‌دار و مريز شاخص‌ها و نوسانات محدود در كانال‌هاي فعلي محتمل‌ترين سناريوي پيش‌رو خواهد بود.