شمارش معكوس آزادسازي سهام عدالت
سهام عدالت بازهم يك گام به آزادسازي نزديك شد و به گفته سيدعلي مدنيزاده، وزير اقتصاد «آزادسازي سهام عدالت پس از بيش از يك دهه توقف، تابستان امسال آغاز ميشود.» اما ميتوان گفت اين آزادسازي تازه آغاز داستان بورس است و احتمالا بايد منتظر واكنش متفاوتي از بازار بود.
سهام عدالت بازهم يك گام به آزادسازي نزديك شد و به گفته سيدعلي مدنيزاده، وزير اقتصاد «آزادسازي سهام عدالت پس از بيش از يك دهه توقف، تابستان امسال آغاز ميشود.» اما ميتوان گفت اين آزادسازي تازه آغاز داستان بورس است و احتمالا بايد منتظر واكنش متفاوتي از بازار بود.
بررسيها نشان ميدهد كه درحال حاضر بيش از ۱۰ ميليون نفر از زمان واگذاري سهام عدالت و همچنين دهها هزار نفر از زمان بازگشايي نمادها، سهامدار اين شركتها هستند، اين آزادسازي ميتواند وضعيت اقتصادي بسياري از خانوارها را تكان دهد.
در آن زمان سهام عدالت اغلب به اقشار نيازمند جامعه تعلق گرفت و درحال حاضر باتوجه به شرايط اقتصادي كشور تقاضاي مصرفي اين گروه بيش از تقاضاي سرمايهگذاري است. به بيان سادهتر اگر سهام عدالت آزادسازي شود، بخش عمدهاي از سهامداران به راحتي در اولين روزها و لحظات سهام را به فروش خواهند رساند. حال در شرايطي كه بورس توانسته پس از مدتها روند صعودي را تجربه كند و شاخص به مرز 5 ميليون واحدي برسد و شاهد بمباران نقدينگي در بازار سهام باشيم، اين آزادسازي يكباره ميتواند فشار بسياري به بازار وارد سازد.
مساله اساسي اينجاست كه بيش از 3 سال است كه شركتهاي استاني سهام عدالت صورت مالي خود را منتشر نكردهاند و تا به امروز نيز سازمان بورس به اين مساله رسيدگي نكرده، اما به تازگي شركتهاي استاني سهام عدالت روند انتشار صورت هايمالي خود را آغاز نمودهاند و بايد منتظر ماند و ديد چه صورت مالي در انتظار سرمايهگذاران است.
بسياري از تحليلگران با اشاره به بهبود نسبي شرايط بازار سرمايه و افزايش تدريجي اعتماد سرمايهگذاران، معتقدند زمان بازنگري در سياست توقف طولانيمدت نمادهاي استاني فرا رسيده است.به باور آنها، بازگشايي مرحلهاي شركتهايي كه مجامع خود را برگزار كرده و الزامات قانوني را رعايت كردهاند، ميتواند راهكاري عملي براي افزايش نقدشوندگي و آزادسازي بخشي از سرمايه محبوس سهامداران باشد.
در اصل همين نگراني باعث شده كه طي ساليان اخير باز شدن سهام عدالت به تاخير بيفتد و سهامداران در انتظار بمانند. وزير امور اقتصادي و دارايي به فراهم شدن مقدمات آزادسازي سهام عدالت اشاره كرد و گفت: با توجه به آمادگي نسبي بازار سرمايه، اين موضوع در دستور كار شوراي عالي بورس قرار گرفته و اميدواريم مردم پس از بيش از يك دهه توقف، در تابستان امسال شاهد بازگشايي سهام عدالت باشند.
مدنيزاده، وزير امور اقتصادي و دارايي، درباره آخرين وضعيت آزادسازي سهام عدالت اظهار كرد: فرآيند آزادسازي سهام عدالت چند ماه گذشته در شوراي عالي بورس به تصويب رسيد و بر اساس اين مصوبه مقرر شد سازمان بورس و اوراق بهادار، اين فرآيند را در زمان مناسب آغاز كند.
وي افزود: در آخرين جلسه شوراي عالي بورس نيز اين موضوع مجدداً مورد بررسي قرار گرفت و با توجه به اينكه فضاي بازار سرمايه اكنون از آمادگي نسبي برخوردار است، اجراي اين برنامه در دستور كار قرار گرفته است.وزير اقتصاد با تأكيد بر اينكه آزادسازي سهام عدالت نيازمند فراهم شدن مقدمات متعددي است، گفت: تمهيدات بسيار زيادي براي اجراي اين فرآيند در حال انجام است و موضوعات مختلفي بايد به ترتيب تعيين تكليف شوند تا آزادسازي سهام عدالت با كمترين چالش انجام شود.
مهمترين پيش نياز آزادسازي سهام عدالت چيست ؟
مدنيزاده يكي از مهمترين پيشنيازهاي اجراي اين برنامه را برگزاري مجامع شركتهاي سرمايهگذاري استاني سهام عدالت عنوان كرد و گفت: در اين زمينه اقدامات لازم براي برگزاري مجامع شركتهاي سرمايهگذاري استاني آغاز شده است.در مواردي كه مجامع اين شركتها برگزار نشده باشد، از دادستاني درخواست شده است تا مطابق قانون تجارت، اركان شركتهاي سرمايهگذاري استاني را مكلف به برگزاري مجمع كند و در صورت استنكاف، اقدامات قانوني لازم انجام خواهد شد.
وزير امور اقتصادي و دارايي ابراز اميدواري كرد كه فرآيند برگزاري مجامع و ساير الزامات قانوني در سال جاري نهايي شود و افزود: اميدواريم مردم عزيز پس از بيش از يك دهه توقف، شيريني بازگشايي و آزادسازي سهام عدالت را در تابستان 1405 تجربه كنند.
سردرگمي ادامهدار سهام عدالت
طرح سهام عدالت از سال 1385 آغاز شد و واگذاري سهام به مشمولان از همان زمان كليد خورد. سهام عدالت گونهاي يارانه است كه بنابر نظر دولت نهم، از طريق شركتهاي تعاوني عدالت استاني به مشمولان آن واگذار ميشود. دولت، هدف از عرضه سهام عدالت را گسترش سهم بخش تعاون در اقتصاد ايران اعلام كرده است. بنابر طرح «سهام عدالت»، بخشي از سهام شركتهاي دولتي معين، به قشرهاي كمدرآمدتر فروخته ميشود.
شركتهاي سرمايهگذاري استاني اگرچه از ابتدا براي مديريت سهام در استانها ايجاد شده بودند، اما نقطه عطف بلاتكليفي آنها به پايان دوره 10 ساله سهام عدالت و آماده شدن براي آزادسازي بازميگردد.
در سالهاي 1394 و 1395، با پايان دوره اقساط، قرار بود وضعيت مالكيت قطعي و نحوه اداره اين شركتها تعيين تكليف شود، اما آزادسازي عملي نشد و اين شركتها عملاً وارد يك دوره طولاني بلاتكليفي شدند. آزادسازي نيز نهايتاً با ابلاغ سال 1399 آغاز شد، اما شركتهاي سرمايهگذاري استاني به دليل مشكلات برگزاري مجامع، ثبت افزايش سرمايه، تعيين اركان و توقف نمادها همچنان با چالش مواجه ماندند.
سبد سهام عدالت تركيبي از ۴۳ شركت بورس و فرابورس است و براي هر نفر از مجموع پورتفوي سهام عدالت مبلغ يك ميليون تومان سهام اختصاص داده شده است؛ بنابراين سهام عدالت متعلق به شركت خاصي نيست و مجموع سبد سهام در درصدي از ۴۳ شركت دولتي تعريف شده است كه سود و زيان شركتهاي مذكور بهصورت عليالسويه بين سهامداران تقسيم ميشود.
بر اين اساس، سهام عدالت بهصورت مستقيم بدون هيچ شرطي قابل معامله خواهد بود، اما سهام عدالت غيرمستقيم منوط به برگزاري مجامع شركتهاي سرمايهگذاري استاني و انجام افشاي اطلاعات بهصورت مناسب خواهد بود.اين رويداد به معناي بازگشت چراغ سبز به ۵۰ ميليون تن از مردم براي بازگشت به بازار سهام است.
بررسيها نشان ميدهد بورس در مقطع كنوني با يكپنجم ارزش دلاري سال ۱۳۹۹ معامله ميشود و ارزش معاملات روزانه بورس نيز يكششم ميانگين روزهاي داغ بورس در سال ياد شده است و هنوز P/E بورس فاصله زيادي با ميانگين تاريخي خود دارد.
منتظر تابستان رويايي باشيم؟
برخي از تحليلگران و فعالان اقتصادي و بازار سرمايه عقيده دارند كه با شرايط فعلي انتظار نميرود كه سهام عدالت بهطور كامل تا پايان تابستان آزادسازي شود و شايد تنها بخشي ازآن تا پايان تابستان آزادسازي شود؛ البته آن هم مشروط، پس از آن نيز دوباره شاهد تحولاتي در بازار سهام باشيم و دوباره بازار تا حدودي روند اصلاحي به خودبگيرد.
از سوي ديگر نبايد اين موضوع را فراموش كرد كه پس از سه سال بالاخره شركتهاي سرمايهگذاري استاني سهام عدالت درحال انتشار صورتهاي مالي خود در سال 1400 و 1401 هستند و اين موضوع كمي انگيزه و اعتماد سرمايهگذاران را افزايش ميدهد، اما سوال اصلي همچنان پابرجاست كه چرا سازمان بورس تا امروز اقدامي براي اين عدم افشا و عقب ماندگي انجام نداده است؟
به عقيده اين گروه پس از اين شرايط شاهد يك وقفه نسبتا طولاني خواهيم بود و پس از آن نيز بخش ديگري از سهام عدالت بازگشايي خواهد شد. ميتوان گفت كه سهام عدالت يكباره بازنخواهد شد؛ چراكه اين موضوع سقوط بازار سهام را درپي دارد و به مرور طي دورههاي مختلف شاهد آزادسازي سهام عدالت خواهيم بود.
