دو زلزله مهيب در ۳۹ ثانيه؛ يادآوري فاجعهاي كه ۲۰ هزار نفر را كشت
پس از وقوع دو زمينلرزه قدرتمند ۷.۲ و ۷.۵ ريشتري در شمال ونزوئلا كه تنها با فاصله ۳۹ ثانيه رخ دادند، مهدي زارع، استاد پژوهشگاه بينالمللي زلزلهشناسي، با تشريح ابعاد اين رخداد اعلام كرد كه اين توالي كمسابقه، قويترين رويداد ثبتشده در شمال ونزوئلا طي بيش از ۱۲۵ سال گذشته است و از جهات مختلف يادآور زلزلههاي ويرانگر «پنجشنبه مقدس» سال ۱۸۱۲ محسوب ميشود.
پس از وقوع دو زمينلرزه قدرتمند ۷.۲ و ۷.۵ ريشتري در شمال ونزوئلا كه تنها با فاصله ۳۹ ثانيه رخ دادند، مهدي زارع، استاد پژوهشگاه بينالمللي زلزلهشناسي، با تشريح ابعاد اين رخداد اعلام كرد كه اين توالي كمسابقه، قويترين رويداد ثبتشده در شمال ونزوئلا طي بيش از ۱۲۵ سال گذشته است و از جهات مختلف يادآور زلزلههاي ويرانگر «پنجشنبه مقدس» سال ۱۸۱۲ محسوب ميشود. به گزارش خبرآنلاين، مهدي زارع، استاد پژوهشگاه زلزلهشناسي درباره زلزلههاي روز ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ ونزوئلا توضيح ميدهد: دو زمينلرزه به بزرگاي ۷.۲ و ۷.۵ بعدازظهر چهارشنبه ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ (سوم تير ۱۴۰۵) ايالت ياراكوي ونزوئلا را بهشدت لرزاندند. نخستين زمينلرزه ساعت 33: 04: 18 به وقت محلي با بزرگاي ۷.۲ و در عمق تقريبي ۲۰ كيلومتري رخ داد. تنها ۳۹ ثانيه بعد و اندكي در شرق محل گسيختگي نخست، زمينلرزه دوم با بزرگاي ۷.۵ و در عمق حدود ۱۰ كيلومتري به وقوع پيوست. زارع توضيح ميدهد كه هر دو رويداد در امتداد سامانه ساختاري امتدادلغز سنسباستين ـ بوكونو در شمال غرب ونزوئلا رخ دادهاند. به گفته او، از آنجا كه گسيختگي دوم كه بزرگتر نيز بوده تنها ۳۹ ثانيه پس از گسيختگي اول اتفاق افتاده، تنش ديناميكي تركيبي ناشي از دو رخداد به شكل قابل توجهي حركت زمين را تشديد كرده است. او تأكيد ميكند كه فاصله زماني بسيار كوتاه ميان دو زمينلرزه، عملاً امكان هرگونه واكنش اضطراري يا تخليه را از ساكنان منطقه سلب كرده است. زارع با اشاره به گزارشهاي اوليه از خسارات اين زمينلرزهها ميگويد خرابيهاي گستردهاي در پايتخت ونزوئلا، كاراكاس، گزارش شده و چندين ساختمان بلندمرتبه و مسكوني به صورت كامل يا جزئي فرو ريختهاند. همچنين فرودگاه بينالمللي سيمون بوليوار در لاگوآرا خسارت شديدي ديده و به ناچار تمام ترافيك هوايي آن متوقف شده است.
دو زلزلهاي كه در واقع يك گسيختگي پيچيده بودند
زارع در ادامه با تشريح ويژگيهاي زمينساختي اين رويداد اظهار ميكند كه زلزلههاي ۲۴ ژوئن ۲۰۲۶ در ايالت ياراكوي در امتداد يكي از فعالترين مرزهاي تكتونيكي جهان و در محل برخورد صفحات كاراييب و امريكاي جنوبي رخ دادهاند. او يادآور ميشود كه زمينلرزه نخست ساعت 33: 04: 18 به وقت محلي در عمق حدود ۲۰ كيلومتري و زمينلرزه دوم ساعت 11: ۰۵: 18 به وقت محلي در عمقي كمتر از ۱۰ كيلومتر رخ داد. زارع با مرور مهمترين زلزلههاي تاريخي ونزوئلا، به زلزله مشهور «پنجشنبه مقدس» در ۲۶ مارس ۱۸۱۲ اشاره ميكند؛ زمينلرزهاي با بزرگاي تخميني ۷.۶ كه حدود ۲۰ هزار قرباني برجاي گذاشت. به اعتقاد اين استاد زلزلهشناسي، از آنجا كه دو رخداد تنها چند ثانيه با يكديگر فاصله داشتهاند، در يك منطقه شهري مشترك يعني محدوده ياراكوي و اطراف آن رخ دادهاند و هر دو با سازوكار گسلش امتدادلغز در امتداد يك سامانه گسلي مرتبط بودهاند، ميتوان آنها را نمونهاي كلاسيك از «زلزله دوگانه» دانست. زارع ميگويد انتقال عظيم تنش ديناميكي از گسيختگي نخست، بلافاصله موجب فعال شدن بخش مجاور گسل و وقوع زمينلرزه دوم با تغييرشكل بيشتر شده است. به گفته او، اين دو رخداد در واقع يك توالي پيچيده و واحد از گسيختگي پوسته زمين را تشكيل ميدهند و نبايد به عنوان دو زلزله كاملاً مستقل در نظر گرفته شوند.
از زلزله پنجشنبه مقدس تا قويترين رخداد ۱۲۵ سال اخير
زارع با مرور مهمترين زلزلههاي تاريخي ونزوئلا، به زلزله مشهور «پنجشنبه مقدس» در ۲۶ مارس ۱۸۱۲ اشاره ميكند؛ زمينلرزهاي با بزرگاي تخميني ۷.۶ كه حدود ۲۰ هزار قرباني برجاي گذاشت و از نظر تاريخي و سياسي يكي از مهمترين حوادث تاريخ ونزوئلا به شمار ميرود.
از زلزله بزرگ تاچيرا تا زلزله سن نارسيسو
او سپس به زلزله بزرگ تاچيرا ـ كوكوتا در ۱۸ مه ۱۸۷۵ با بزرگاي تخميني ۷.۵ و حدود ۱۰ هزار كشته اشاره ميكند كه منطقه مرزي كلمبيا و ونزوئلا را درنورديد، شهر كوكوتا را تقريباً با خاك يكسان كرد و خسارات سنگيني به شهرهاي ايالتهاي تاچيرا و مريدا در رشتهكوه اند وارد آورد. زارع همچنين زلزله سننارسيسو در ۲۹ اكتبر ۱۹۰۰ با بزرگاي تخميني ۷.۶ و حدود ۱۰۰ كشته را از ديگر رخدادهاي مهم تاريخ لرزهاي ونزوئلا ميداند. به گفته او، اين زلزله با گسيختگي بخش ساحلي مركزي و احتمالاً منطقه گسل سنسباستين در فراساحل، موجب تخريب گسترده در كاراكاس و ماكوتو شد، سونامي محلي ايجاد كرد و در گستره وسيعي احساس شد. او در ادامه به زلزله كاراكاس در ۲۹ ژوئيه ۱۹۶۷ با بزرگاي ۶.۶ اشاره ميكند كه حدود ۳۰۰ كشته و بيش از ۱۵۰۰ زخمي برجاي گذاشت. به گفته زارع، اين رويداد نقطه عطفي در مهندسي زلزله امريكاي جنوبي محسوب ميشود، زيرا فروپاشي چندين ساختمان بلندمرتبه مدرن در حومه كاراكاس را در پي داشت و مطالعات پس از آن نقش خاكهاي نرم آبرفتي در تشديد لرزش زمين را آشكار كرد. او يادآور ميشود كه اين زلزله در نهايت به تأسيس بنياد تحقيقات زلزلهشناسي ونزوئلا و بازنگري در آييننامههاي ساختماني اين كشور منجر شد .زارع همچنين زلزله كارياكو در ۹ ژوئيه ۱۹۹۷ با بزرگاي ۶.۹ و ۸۱ كشته را از ديگر رخدادهاي مهم لرزهاي ونزوئلا معرفي ميكند؛ زلزلهاي كه با گسيختگي بخش كمعمق گسل الپيلار، روانگرايي گسترده و فروپاشي چندين سازه بتنآرمه از جمله يك مدرسه همراه بود.
