جهان به نيمي از هدف ظرفيت انرژي پاك رسيد
همزمان با ۲۲ ژوئن (اول تير) كه «روز جهاني انرژيهاي تجديدپذير» است، بررسي گزارشهاي بينالمللي نشان ميدهد ظرفيت جهاني انرژيهاي تجديدپذير در پايان سال ۲۰۲۵، پس از نصبهاي بيسابقه به ۵.۱۵ تراوات رسيد و جهان را به نيمي از هدف ظرفيت انرژي پاك ۱۱.۱۷ تراواتي تعيين شده براي سال ۲۰۳۰ نزديك كرد.
همزمان با ۲۲ ژوئن (اول تير) كه «روز جهاني انرژيهاي تجديدپذير» است، بررسي گزارشهاي بينالمللي نشان ميدهد ظرفيت جهاني انرژيهاي تجديدپذير در پايان سال ۲۰۲۵، پس از نصبهاي بيسابقه به ۵.۱۵ تراوات رسيد و جهان را به نيمي از هدف ظرفيت انرژي پاك ۱۱.۱۷ تراواتي تعيين شده براي سال ۲۰۳۰ نزديك كرد.
به گزارش ايسنا، هدف ۱۱.۱۷ تراواتي براي سال ۲۰۳۰ در بيست و هشتمين كنفرانس اعضاي كنوانسيون چارچوب سازمان ملل متحد در مورد تغييرات اقليمي يا COP۲۸ كه در دوبي برگزار شد، تعيين شد. طبق دادههاي گردآوري شده از گزارشهاي بينالمللي، انرژي خورشيدي با ۵۱۱ گيگاوات ظرفيت نصب شده جديد، پيشتاز اين توسعه بود و پس از آن انرژي بادي با ۱۵۹ گيگاوات قرار داشت. در اين دوره، انرژي خورشيدي و بادي مجموعا ۹۷ درصد از رشد انرژيهاي تجديدپذير را به خود اختصاص دادند. رشد باقيمانده از منابعي از جمله برق آبي، انرژي زيستي و انرژي زمينگرمايي حاصل شد.
با رشد كل ظرفيت تجديدپذير جهاني به ۵.۱۵ تراوات تا پايان سال ميلادي گذشته، جهان به دستيابي به نيمي از هدف ۲۰۳۰ نزديكتر شد. بر اساس دادههاي ۲۰۲۵ انديشكده «امبر» (Ember)، انرژي خورشيدي و بادي اكنون تقريبا در سهم خود در توليد برق جهاني برابر هستند و هر كدام تقريبا ۸ تا ۹ درصد از كل برق را تامين ميكنند. به ويژه انرژي خورشيدي در دهه گذشته به دليل كاهش هزينههاي پنل و تاسيسات بزرگ در چين، اروپا و امريكا، رشد انفجاري داشته است.
انرژي بادي به ويژه پروژههاي بادي فراساحلي در اروپا و آسيا نيز بهطور قابل توجهي گسترش يافته است. اكنون انرژي خورشيدي و بادي در كنار هم، برق بيشتري در سطح جهاني نسبت به انرژي هستهاي يا آبي توليد ميكنند. انرژي آبي همچنان بزرگترين منبع برق كمكربن در سطح جهاني است و ۱۴ درصد از كل توليد را تشكيل ميدهد. بسياري از كشورها براي برق پايدار و قابل توزيع كه ميتواند مكمل منابع تجديدپذير متناوب مانند خورشيد و باد باشد، به سدهاي برق آبي متكي هستند. در همين حال، انرژي هستهاي تقريبا ۹ درصد از توليد برق جهاني را تشكيل ميدهد. اگرچه رشد انرژي هستهاي در سالهاي اخير كندتر بوده است، اما چندين كشور در حال سرمايهگذاري در راكتورهاي نسل بعدي و افزايش طول عمر نيروگاههاي موجود هستند.
سرمايهگذاري جهاني در توليد انرژي پاك تحت تاثير تغييرات سياسي و اقتصادي، از اوج خود در سال ۲۰۲۳، به ميزان ۴۲ درصد كاهش يافت و در سال ۲۰۲۵، به ۱۵۵ ميليارد دلار رسيد. چين به تنهايي از زمان ولخرجيهاي ديوانهوار در سال ۲۰۲۳ كه به اندازه كل جهان در سال ۲۰۲۲، انرژي خورشيدي برنامهريزي كرده بود، ۷۰ درصد كاهش در سطح سرمايهگذاري خود داشته است. در حالي كه بخش عمدهاي از اين كاهش، اصلاح طبيعي عرضه بيش از حد قبلي به دليل مشوقهاي عمده دولتي است، كاهش سرعت چين همچنين واكنشي به چرخش سياسي امريكا و دور شدن از انرژي پاك، به ويژه انرژي بادي و خورشيدي است.
اما در حالي كه بزرگترين اقتصادهاي جهان بهطور عمده هزينههاي خود را براي توليد انرژي پاك كاهش ميدهند، بسياري از كشورها بيش از هر زمان ديگري در حال سرمايهگذاري در انرژي پاك هستند. در واقع، بحران انرژي ناشي از تجاوز امريكايي صهيوني به ايران، رونق انرژي پاك را در بسياري از كشورها، بهويژه در اقتصادهاي نوظهور، هدايت ميكند. با افزايش قيمت نفت و گاز، بسياري از كشورها به دنبال انرژي بادي و خورشيدي داخلي براي تامين انرژي ارزانتر و قابل اعتمادتر هستند.
بنابراين، در حالي كه روند كلي جهاني در توليد انرژي پاك در حال كند شدن است، تصوير كلي بسيار ظريفتر است. در برخي از اقتصادها، البته اقتصادهاي كوچكتر و كمقدرتتر، توليد انرژي پاك هرگز قويتر از اين نبوده است. در برخي ديگر، ماهيت هزينههاي انرژي پاك به سادگي از توليد به سمت زيرساختها در حال تغيير است. آژانس بينالمللي انرژي (IEA) ميگويد سرمايهگذاري در انرژي پاك، برقيسازي و افزايش بهرهوري به چين، اتحاديه اروپا، ژاپن و كرهجنوبي، جنوب شرقي آسيا و هند كمك كرده است تا حدود ۲۶۰ ميليارد دلار در هزينه واردات سوخت فسيلي در سال ۲۰۲۵ صرفهجويي كنند. چين به تنهايي حدود ۱۱۰ ميليارد دلار از اين صرفهجويي در هزينههاي سوخت را به خود اختصاص داده است. طبق «گزارش سرمايهگذاري انرژي جهان ۲۰۲۶» اين آژانس مستقر در پاريس، اكنون سالانه حدود ۶۶۵ ميليارد دلار به پروژههاي انرژي تجديدپذير در سراسر جهان سرازير ميشود. از اين رقم، ۳۶۵ ميليارد دلار - تقريبا يك ميليارد دلار در روز - فقط به پروژههاي خورشيدي اختصاص دارد. بنا بر گزارش آژانس بينالمللي انرژي، انرژي خورشيدي و بادي همچنان مقاصد اصلي سرمايههاي جديد هستند و ۴۰ درصد از كل سرمايهگذاري در بخش برق و بيش از ۶۰ درصد از سرمايهگذاري در توليد برق در سال ۲۰۲۵ را تشكيل ميدهند.
فناوريهاي فتوولتاييك خورشيدي، ذخيرهسازي باتري و خودروهاي برقي، همگي از سال ۲۰۱۵ تاكنون، حدود ۸۰ درصد كاهش هزينه داشتهاند. اضافه كردن يك گيگاوات ظرفيت خورشيدي به حدود ۳ ميليارد دلار سرمايهگذاري در سال ۲۰۱۵ نياز داشت. اما تا سال ۲۰۲۵، اين رقم به دليل ماژولهاي ارزانتر، افزايش مقياس توليد و سياستهاي حمايتي دولت، به حدود ۰.۷ ميليارد دلار براي هر گيگاوات كاهش يافته است.
