آلمان؛ پيشتاز انرژي پاك و پيشگام برق گران
خانوارهاي آلماني با وجود تلاش گسترده اين كشور براي كنار گذاشتن سوختهاي فسيلي، حدود يكسوم بيشتر از ميانگين اتحاديه اروپا هزينه برق پرداخت ميكنند.
خانوارهاي آلماني با وجود تلاش گسترده اين كشور براي كنار گذاشتن سوختهاي فسيلي، حدود يكسوم بيشتر از ميانگين اتحاديه اروپا هزينه برق پرداخت ميكنند.
به گزارش ايسنا، گزارش انديشكده انرژي «امبر» (Ember) نشان ميدهد آلمان يكي از رهبران جهاني توسعه انرژي بادي و خورشيدي است و در سال ۲۰۲۵، حدود ۵۹ درصد برق خود را از منابع پاك تامين كرده است.
از زمان اجراي قانون مهم انرژيهاي تجديدپذير آلمان در سال ۲۰۰۰، سهم برق توليدي از منابع انرژي بادي و خورشيدي از كمتر از دو درصد، به نزديك ۴۵ درصد در سال گذشته افزايش يافته است. در همين حال، سهم زغالسنگ كه اغلب آلايندهترين منبع توليد انرژي شناخته ميشود، با رقم بيش از نيمي از برق آلمان، به ۲۱ درصد كاهش يافته است.
«امبر» اعلام كرد كه آلمان در سال ۲۰۲۵ بيش از هر كشور عضو اتحاديه اروپا از انرژي بادي و خورشيدي، برق توليد كرد و بيش از يكچهارم كل توليد برق بادي و خورشيدي اتحاديه اروپا را به خود اختصاص داد. با اين حال، تحليل جديد شركت انرژي «وانكومافايو» (۱KOMMA۵°) نشان ميدهد، آلمان همچنان يكي از بالاترين قيمتهاي برق را در اتحاديه اروپا دارد.
بر اساس دادههاي يورواستات براي نيمه دوم سال ۲۰۲۵، ميانگين قيمت برق در اتحاديه اروپا با احتساب مالياتها و عوارض حدود ۰.۲۹ يورو به ازاي هر كيلوواتساعت بود، اما خانوارهاي آلماني بهطور متوسط ۰.۳۹ يورو براي هر كيلوواتساعت پرداخت ميكنند.
طبق دادههاي شركت انرژي «وانكومافايو»، ايرلند كه در سال ۲۰۲۵ بهطور رسمي توليد برق با زغالسنگ را متوقف كرد، با قيمت ۰.۴۰ يورو به ازاي هر كيلوواتساعت در صدر گرانترين قيمت برق در كشورهاي اتحاديه اروپا قرار دارد. پس از آن آلمان با ۰.۳۹ يورو و بلژيك با ۰.۳۵ يورو قرار گرفتهاند. دانمارك و اتريش هر دو با ۰.۳۳ يورو، جمهوري چك با ۰.۳۲ يورو و ايتاليا با ۰.۳۰ يورو در ردههاي بعدي هستند. روماني نيز ۰.۲۹ يورو، قبرس ۰.۲۸ يورو و كشورهاي سوئد، لهستان، اسپانيا و لوكزامبورگ هر كدام ۰.۲۷ يورو به ازاي هر كيلوواتساعت برق پرداخت ميكنند. قيمت برق در فرانسه و هلند ۰.۲۶ يورو، در لتوني ۰.۲۵ يورو، در پرتغال و يونان ۰.۲۴ يورو و در استوني و فنلاند ۰.۲۳ يورو است.
همچنين اسلووني با ۰.۲۱ يورو، ليتواني با ۰.۲۰ يورو، اسلواكي با ۰.۱۹ يورو، كرواسي با ۰.۱۷ يورو، بلغارستان با ۰.۱۴ يورو و مالت با ۰.۱۳ يورو در ميان كشورهاي ارزانتر قرار دارند و مجارستان با ۰.۱۱ يورو به ازاي هر كيلوواتساعت، كمترين قيمت برق را در اتحاديه اروپا دارد.
با وجود رشد چشمگير انرژيهاي تجديدپذير، قيمت برق در آلمان همچنان به سوختهاي فسيلي وابسته است. دليل اين موضوع اصلي به نام «اصل ترتيب شايستگي» است كه بر اساس آن، قيمت برق با توجه به گرانترين نيروگاهي تعيين ميشود كه هنوز براي پاسخگويي به تقاضا مورد نياز است.
بنابراين، اگر انرژي پاك نتواند به تنهايي نياز برق آلمان را تامين كند، نيروگاههاي گرانتر مانند زغالسنگ يا گاز وارد مدار ميشوند.
افزايش ظرفيت انرژيهاي تجديدپذير ميتواند اين مشكل را كاهش دهد. نمونه موفق آن اسپانياست كه رشد توليد برق بادي و خورشيدي از سال ۲۰۱۹ تاكنون تاثير نيروگاههاي فسيلي بر قيمت برق را ۷۵ درصد كاهش داده است.
سهم برق بادي و خورشيدي اسپانيا در سال ۲۰۲۵ تقريبا مشابه آلمان بود، اما منابع پاك ديگري مانند برقآبي و هستهاي وابستگي اين كشور به سوختهاي فسيلي را به ميزان قابل توجهي كاهش دادهاند. سال گذشته ۷۵ درصد برق اسپانيا از منابع پاك تامين شد، در حالي كه اين رقم در آلمان ۵۹ درصد بود.
طبق گزارش «پيشرفت انرژي پاك» موسسه «مونتل»، تركيب توليد برق آلمان پس از خروج تدريجي از انرژي هستهاي دچار تحول بزرگي شده است.
در سال ۲۰۲۲، نيروگاههاي هستهاي ۶.۶ درصد از كل برق آلمان را توليد ميكردند. هرچند انرژي هستهاي به دليل توليد پسماندهاي خطرناك با انتقادهاي زيستمحيطي روبهرو است، اما معمولا در دسته انرژيهاي كمكربن قرار ميگيرد. حذف اين منبع پايدار و كمكربن شكاف بزرگي ايجاد كرد كه بايد به سرعت از طريق سوختهاي فسيلي يا توسعه سريعتر انرژيهاي تجديدپذير جبران ميشد.
كارشناسان معتقدند با ادامه رشد انرژي بادي و خورشيدي، نتايج اين «شتاب دوباره» در سال ۲۰۲۶ بيشتر نمايان خواهد شد، زيرا جايگزيني سوختهاي فسيلي همچنان ادامه دارد.
يانيك شال، بنيانگذار شركت «وانكومافايو» ميگويد: مشكل آلمان اين نيست كه برق ارزان بادي و خورشيدي زيادي دارد، بلكه مشكل اين است كه سيستم از انعطافپذيري كافي برخوردار نيست.
سال گذشته آلمان حدود ۴۳۵ ميليون يورو براي محدودسازي توليد انرژيهاي تجديدپذير هزينه كرد. اين فرآيند شامل خاموش كردن عمدي نيروگاهها در مناطقي بود كه توليد برق بيش از نياز شبكه داشتند و همزمان افزايش توليد در مناطق ديگر را رقم زد.
به توليدكنندگاني كه امكان تزريق برق توليدي خود به شبكه را ندارند، خسارت و براي جبران كمبود برق در نقاط ديگر نيز به برخي نيروگاهها مبالغي پرداخت ميشود. اين وضعيت معمولا در روزهاي آفتابي و بادي رخ ميدهد كه توليد برق از ظرفيت شبكه انتقال بيشتر ميشود. در چنين شرايطي، حتي ممكن است قيمت برق منفي شود.
رفع اين مشكل آسان نيست، زيرا شبكه برق اروپا در زماني طراحي شده كه توليد برق عمدتا در نيروگاههاي بزرگ و متمركز انجام ميشد، اما انرژي بادي و خورشيدي اغلب در مناطق دورافتاده توليد ميشود و انتقال آن به خانهها و محلهاي كار هميشه امكانپذير نيست.
سيستمهاي ذخيرهسازي انرژي با باتري به عنوان يكي از مهمترين راهحلها براي جلوگيري از هدررفت انرژي پاك مطرح شدهاند.
بر اساس گزارش «انجمن انرژي خورشيدي اروپا» در سال ۲۰۲۶، اگرچه ظرفيت باتريهاي اتحاديه اروپا از سال ۲۰۲۱ تاكنون بيش از ۱۰ برابر شده و به بيش از ۷۷ گيگاواتساعت رسيده است، اما هنوز فاصله زيادي با اهداف مورد نياز دارد.
براي دستيابي به اهداف سال ۲۰۳۰، اتحاديه اروپا بايد طي پنج سال آينده يك بار ديگر ظرفيت ذخيرهسازي باتري خود را ۱۰ برابر كرده و آن را به حدود ۷۵۰ گيگاواتساعت برساند. در سال ۲۰۲۵، بيش از ۶۰ درصد ظرفيت جديد باتريهاي ذخيرهسازي در پنج بازار اروپايي نصب شد كه آلمان و ايتاليا در صدر اين رقابت قرار داشتند.
بخش مهمي از قيمت بالاي برق در آلمان به هزينههاي شبكه و مالياتها مربوط ميشود. نتايج ارزيابي شركت «وانكومافايو» نشان ميدهد، اگر اين مالياتها و هزينههاي جانبي وجود نداشت، خانوارهاي آلماني فقط ۰.۲۶ يورو به ازاي هر كيلوواتساعت پرداخت ميكردند؛ رقمي كه حتي از بلژيك، لوكزامبورگ و هلند نيز كمتر است.
بر اساس گزارش يورونيوز، يانيك شال ميگويد: اگر بتوانيم اقداماتي مانند خاموش و روشن كردن مكرر نيروگاهها براي متعادلسازي شبكه را كاهش دهيم، هزينههاي شبكه به شكل قابلتوجهي كم خواهد شد. همچنين به جاي خاموش كردن نيروگاهها و پرداخت خسارت ميتوان با يك سامانه هوشمند، برق را ميان باتريها و مصرفكنندگان انعطافپذير جابهجا كرد. اين كار در بلندمدت هزينههاي شبكه را براي همه كاهش ميدهد.
