تضاد منافع در زنجيره تامين دارو
مدتهاست كه آينده صنعت داروسازي بر خلاف تمام شعارهايي كه نشاندهنده خودكفايي در صنعت دارويي كشور است چندان روشن به نظر نميرسد. از مشكلات توليدكنندگان براي تامين ارز مورد نياز گرفته تا افزايش بيرويه قيمت داروها و اتفاقي كه تعداد قابل توجهي از بيماران را به ترك درمان وادار كرده است.
به داد توليدكنندگان مواد موثره دارويي برسيد
تعادل|
مدتهاست كه آينده صنعت داروسازي بر خلاف تمام شعارهايي كه نشاندهنده خودكفايي در صنعت دارويي كشور است چندان روشن به نظر نميرسد. از مشكلات توليدكنندگان براي تامين ارز مورد نياز گرفته تا افزايش بيرويه قيمت داروها و اتفاقي كه تعداد قابل توجهي از بيماران را به ترك درمان وادار كرده است. مشكلات اين حوزه چيزي نيست كه مربوط به امروز و ديروز باشد و بر خلاف تلاشي كه برخي مسوولان براي انداختن تمام تقصير به گردن تحريمها بسياري از فعالان حوزه دارو بر اين باورند كه مديريت نادرست يكي از مهمترين دلايل بروز مشكلات در حوزه دارو است.
عدم مشورت با سنديكا در تصميمات ارزي
رييس سنديكاي مواد اوليه دارويي، شيميايي و بستهبندي دارويي، با انتقاد از آنچه كه «عدم مشورت با سنديكا در تصميمات ارزي و تغيير گروههاي كالايي در حوزه مواد موثره دارويي از سوي سازمان غذا و دارو» خواند، نسبت به آينده اين صنعت هشدار داد و با اشاره به اينكه ايران در اين حوزه يك قدرت جهاني است، خواستار بازنگري در سياستهاي حمايتي براي حفظ جايگاه تكنولوژيك كشور شد. مهندس فرامرز اختراعي ـ رييس هياتمديره سنديكاي مواد اوليه دارويي، شيميايي و بستهبندي ـ در نشستي خبري گفت: حدود ۶۵۰ قلم ماده موثره دارويي در داخل كشور توليد ميشود كه ارزش آن از كل مواد موثره مصرفي در كشور بيش از ۷۲ درصد است. اين درحالي است كه اتحاديه اروپا صرفا حدود ۳۰ درصد مواد موثره دارويي را توليد داخل دارد. بر همين اساس ايران به عنوان يك كشور صاحب تكنولوژي و موفق در اين حوزه در دنيا شناخته ميشود و در دوران كرونا اين تفاوت در حوزه دارو بسيار احساس شد. او افزود: براي اين ارزش ۷۲ درصدي، تنها ۱۵۰ ميليون دلار ارز لازم داريم. از طرفي هم براي امسال ۳.۵ ميليارد دلار ارز براي دارو و تجهيزات در نظر گرفته شده كه حدود ۲ ميليارد دلار آن سهم داروست و حدود نيمي از اين رقم نيز صرف ۳ درصد داروي وارداتي ميشود. سياست سازمان غذا و دارو آن است كه آخرين جايي كه ارز حمايتي آن حذف ميشود، همين واردات باشد و حتي در سال گذشته ارز ۴۲۰۰ توماني براي برخي اقلام وارداتي داشتيم. چرا نبايد شرايطي فراهم شود كه اين داروها در داخل توليد و فراهم شوند؟
حذف ارز حمايتي از مواد موثره دارويي
اختراعي با بيان اينكه از طرف ديگر بخشي از اين ارز نيز پيشخور شده است، افزود: حدود ۲۵ درصد مواد اوليه نيز توسط شركتهاي دارويي وارد ميشود كه حدود ۷۰۰ ميليون دلار ارز ميبرد. بنابراين منافعي براي واردات وجود دارد. چرا بايد اولين جايي كه صحبت از حذف ارز حمايتي ميشود، مواد موثره دارويي باشد؟ اين تصميمها قيمت دارو را هم بهشدت تحت تأثير قرار ميدهد.چرا اين تصميمها بدون مشورت و اطلاع سنديكا انجام ميشود؟ بالاخره كسي بايد در مقابل اين تصميمها پاسخگو باشد. وي در اين باره ادامه داد: اينكه به يكباره در گمرك بگويند شركت مربوطه بايد ۵ تا ۷ برابر پول بپردازد، از توان شركتها خارج است. اينكه بعد از آن هم بخشنامه براي واردات با قيمتهاي چندين برابري بدهند، جاي سوال دارد. او همچنين به اقدامات سال گذشته جهت ذخيره استراتژيك دارو اشاره كرد و گفت: از روزي كه مواد موثره تبديل به دارو ميشود، تايم لاين دارو زده ميشود. چرا نبايد با حمايت از صنعت داخل با ارز كمتر و حجم بيشتر، ذخيره استراتژيك انجام شود؟ در ذخيره استراتژيك، مواد اوليه دارويي ديده نشد.
تكليف توليد داخل چيست؟
رييس هياتمديره سنديكاي مواد اوليه دارويي، شيميايي و بستهبندي در ادامه با بيان اينكه در تمام دنيا دارو قيمتگذاري ميشود، گفت: واژه قيمتگذاري دستوري چه معني دارد كه برخي در داخل آن را مطرح ميكنند؟ مكرر عنوان ميشود كه جهت حمايت از نظام دارويي، سياست گمرك يك درصد و حذف ماليات ارزش افزوده، اعمال شده، پس تكليف توليد داخل چيست؟ اينچنين تصميماتي ماده موثره دارويي را بسيار تحت تأثير قرار ميدهد. اين درحالي است كه در حوزه مواد اوليه دارويي، غير از هند و چين، مشابه ايران را در دنيا نداريم و مواد موثره پيچيدهترين داروها در داخل توليد ميشود و كشورهاي دنيا خواهان علم و تكنولوژي ما هستند. به داد صنعت ماده موثره دارويي برسيد و اگر كوتاهيها بيش از اين رخ دهد، بايد با آن وداع كنيم؛ موضوعي كه آرزوي كمپانيهاي فرامليتي است. اينجا عين علم است و اينجا انديشه و سنتزهاي پيچيده شيميايي كار ميكند. با وجود قانون ژنريك در كشور، چه اتفاقي افتاده كه براي واردات داروهاي برند بخشنامه زده ميشود؟ او با اشاره به موضوع تعارض منافع در اين حوزه، گفت: چرا مسوولان نشستي با مواد اوليهسازان نميگذارند؟ آيا ما نيازمند مواد اوليه هند و چين هستيم؟ بهانهاي براي واردات نيست. ما مسيري را ميرويم كه با وصل شدن به پتروشيمي حتي نيازي به ارز هم نداشته باشيم.
اميدواريم منابع ارزي كه وارد كشور
ميشود دچار انحراف در مصرف نشود
اختراعي با اشاره توافقات حاصل شده در حوزه سياست خارجي نيز گفت: اميدواريم منابع ارزي كه وارد كشور ميشود دچار انحراف در مصرف نشود و در اين ميان توليدكننده داخلي فراموش نشود و آنچه كه واقعا نياز كشور است، وارد شود و به اين ترتيب توليدكننده هم توليدش را انجام دهد.
امنيت دارويي و تغييرات بنيادين
حاكم بر پارادايم صنعت دارو
در ادامه مهندس موسوي اصفهاني ـ نايبرييس سنديكاي مواد دارويي، شيميايي و بستهبندي دارويي ـ با تاكيد بر اهميت مقوله امنيت دارويي و تغييرات بنيادين حاكم بر پارادايم صنعت دارو در سطح جهان گفت: امروز امنيت دارويي و تاب آوري زنجيره تامين به اولويت نخست سياستگذاران در دنيا تبديل شده است. بر همين اساس نيز بارها سعي كردهايم اهميت توليد مواد موثره دارويي را به مسوولان متذكر شويم اما اكثر مواقع چندان موفقيتي حاصل نشده است اين در حالي است كه صنعت مواد موثره ايران زبانزد در دنياست. وي با اشاره به آنچه كه «تضاد منافع ميان توليدكنندگان مواد اوليه دارويي با محصول نهايي دارويي» عنوان كرد، افزود: دارو وقتي از خارج وارد كشور ميشود ارز ترجيحي ميگيرد و اين ارز منافعي دارد. بارها درخواست كردهايم كه اين تضاد منافع حذف شود اما متاسفانه اين اتفاق نيفتاده است.
صنعت داروسازي اكنون متاثر از قيمتگذاري است
نايبرييس سنديكاي مواد دارويي، شيميايي و بستهبندي دارويي در ادامه صحبتهايش با اشاره به قيمتگذاري داروها گفت: صنعت داروسازي اكنون متاثر از قيمتگذاري است اما اين قيمتگذاري به صورت سيستماتيك و منظم داده نميشود. مواد اوليه نيز قيمتهايش متاثر از پتروشيميها، بازار و واردات است. راهكار نيز آن است كه تعديل قيمتها به صورت خودكار و مثلاً هر سه يا چهار ماه يك بار در سامانه مربوطه انجام شود.از طرفي بايد منافع ماده اوليه سازها و توليدكنندگان محصول نهايي هم راستا شود و بايد توليد به صرفه شود. نايبرييس سنديكاي مواد دارويي، شيميايي و بستهبندي دارويي با بيان اينكه بايد به مزيت توليد مواد اوليه دارويي در داخل كشور واقف باشيم، با انتقاد از آنچه كه «تصميمهاي به يكباره و بدون اطلاع سازمان غذا و دارو به ويژه در حوزه حذف ارز حمايتي» خواند، افزود: در جنگ تمام توليدكنندگان مواد اوليه دارويي پاي كار بودند و هرچه داشتند را توليد كردند و به همين دليل نيز كمبودي در بحث مواد اوليه توليد داخل وجود نداشت.
زنجيره تامين دارو از توليد مواد اوليه شروع ميشود
در ادامه دكتر سيد مهدي سجادي ـ عضو هياتمديره سنديكاي مواد دارويي, شيميايي و بستهبندي دارويي ـ با اشاره به رشد صنعت توليد ماده اوليه دارويي از ابتداي انقلاب گفت: اين صنعت با انقلاب به رشد و بالندگي رسيد و از افتخارات انقلاب، اجراي طرح ژنريك دارويي بود كه به معناي حمايت تمام قد از صنعت داروسازي بود. او با بيان اينكه زنجيره تامين دارو از توليد مواد اوليه شروع ميشود، با تاكيد بر لزوم حمايت از توليدات داخلي گفت: كشور مواد پتروشيمي خوبي توليد ميكنند و به همين دليل نيز ميتوانيم توليد مواد اوليه دارويي را با ارزبري كم و ارزش افزوده بسيار، داشته باشيم. اكنون ۷۰ درصد ارزش عددي اين صنعت دارويي را توسط توليد داخلي شاهد هستيم، اما حمايتها آنگونه كه بايد نيست. سجادي در ادامه افزود: بعد از جنگ ۱۲ روزه، سازمان غذا و دارو براي ذخيره استراتژيك وارد قرارداد با شركتهاي مختلف شد و به اين ترتيب بخشي از كمبودها را پوشش داد. اما در اين قراردادها صنعت ماده اوليه به هيچوجه ديده نشد. صنعت ماده اوليه در مواقع بحراني همواره خود را نشان داده است، اما بعد از بحران شاهديم كه سياستهاي نادرستي در پيش گرفته ميشود. او گفت: سال گذشته حدود ۴- ۵ ماه به اين صنعت ارزي تخصيص نيافت و به اين ترتيب انبارهاي شركتهاي ماده اوليه در اواخر سال گذشته تقريباً خالي شد. در روزهاي جنگ ۴۰ روزه نيز با وجود مشكلات در انتقال ارز و حمل و نقل كالاها، اما توليدكنندگان مواد اوليه هر آنچه داشتند در اختيار شركتهاي داروسازي قرار دادند. اين درحالي است كه هزينههاي حمل طي ۲ تا ۳ ماه نزديك به ۱۰ برابر شد و صنعت نيز ناچار به پذيرش آن است تا كمبودي ايجاد نشود. سجادي با بيان اينكه كل ارز مورد نياز صنعت ماده اوليه دارويي ۱۵۰ ميليون دلار است، افزود: صنعت ماده اوليه ميتواند سوپاپ اطميناني باشد براي اينكه قيمت محصول نهايي كنترل شده باشد.عضو هياتمديره سنديكاي مواد دارويي, شيميايي و بستهبندي دارويي نيز با انتقاد از تصميمهاي به يكباره سازمان غذا و دارو در تخصيصهاي ارزي و تغيير گروههاي كالايي، گفت: سوال آن است كه به عنوان توليدكننده خط اول زنجيره تامين دارو، چه حمايتي از اين صنعت ميشود؟ ما كه حمايتي نميبينيم. متاسفانه شاخصهاي اين صنعت و ارزش افزوده آن تحت تاثير تضاد منافع دارد حيف ميشود.
