غولهاي فناوري چرا بر سر برق ميجنگند؟
رقابت شركتهاي بزرگ فناوري براي تسلط بر بازار هوش مصنوعي وارد مرحلهاي جديد و بيسابقه شده كه در آن ديگر به جاي تراشهها و الگوريتمها، برق به مهمترين عامل تعيينكننده تبديل شده است.
به گزارش ايسنا، تعدادي از غولهاي فناوري ازجمله مايكروسافت، گوگل، آمازون، متا، اوپنايآي، اوراكل و شركت «ايكسايآي» متعلق به ايلان ماسك، در مارس، طي نشستي در كاخ سفيد با حضور دونالد ترامپ، رييسجمهور امريكا، توافقي امضا كردند كه مسير آينده صنعت هوش مصنوعي را به شكل جدي تحت تاثير قرار ميدهد. بر اساس اين توافق، اين شركتها متعهد شدند كه هزينه تامين هر ميزان برق مورد نياز براي توسعه پروژههاي هوش مصنوعي خود را پرداخت كنند و همچنين هزينههاي مربوط به توسعه و تقويت زيرساختهاي شبكه برق را نيز بر عهده بگيرند. اين تصميم در عمل نشان ميدهد كه تقاضاي انرژي در حوزه هوش مصنوعي به سطحي رسيده كه شركتهاي بزرگ فناوري حاضر هستند هر هزينهاي را براي تضمين دسترسي پايدار به برق بپردازند. آمار هزينههاي سيليكونولي تاييد ميكند كه رقابت براي تامين انرژي هوش مصنوعي فقط حرف نيست؛ برآوردها نشان ميدهد كه پنج ارايهدهنده بزرگ زيرساختهاي هوش مصنوعي قصد دارند فقط در سال ۲۰۲۶، بين ۶۶۰ تا ۶۹۰ ميليارد دلار در اين حوزه سرمايهگذاري كنند؛ رقمي كه از بودجه نظامي اكثر كشورهاي جهان فراتر ميرود .
انتقال رقابت غولهاي فناوري از سطح نرمافزار و سختافزار به سطح زيرساختهاي انرژي
با اين حال، چالش اصلي صنعت هوش مصنوعي نه كمبود سرمايه، بلكه محدوديت جدي در زيرساختهاي انرژي است. ساخت يك نيروگاه جديد معمولا بين پنج تا ۱۰ سال زمان ميبرد و پروژههاي بزرگ هستهاي نيز حتي بيشتر از اين بازه زماني طول ميكشند. براي نمونه، برخي پروژههاي مرتبط با راهاندازي دوباره نيروگاهها يا ساخت تاسيسات جديد، مانند برنامههاي مايكروسافت و گوگل، تا اواخر دهه جاري يا حتي اوايل دهه ۲۰۳۰ به بهرهبرداري نخواهند رسيد. در همين راستا، پروژههاي عظيمي مانند «استارگيت» كه با مشاركت شركتهايي مانند اوپنايآي، اوراكل و سافتبانك و با سرمايهاي حدود ۵۰۰ ميليارد دلار در حال توسعه است، تلاش ميكنند ظرفيت مراكز داده را در مقياس چندين گيگاوات افزايش دهند. سايتهاي اين پروژه در ايالتهايي مانند تگزاس، ميشيگان و ويسكانسين در دست توسعه هستند، اما حتي اين طرحهاي گسترده نيز بهشدت وابسته به ظرفيت موجود شبكه برق هستند و بخش زيادي از آنها تا سالها به توليد كامل نخواهند رسيد. در چنين شرايطي، مساله اصلي اين است كه حتي اگر سرمايه كافي براي ساخت زيرساختهاي هوش مصنوعي وجود داشته باشد، بدون دسترسي به برق پايدار و ارزان، اين پروژهها قابل اجرا نخواهند بود. به همين دليل، رقابت ميان شركتهاي فناوري بهتدريج از سطح نرمافزار و سختافزار به سطح زيرساختهاي انرژي منتقل شده است.
برندگان بحران كمبود زيرساخت انرژي
در اين ميان، برخي شركتها توانستهاند با پيشبيني زودهنگام اين بحران، موقعيت استراتژيك مهمي به دست آورند. يكي از نمونهها شركت «بيتزيرو» (Bitzero) است كه در بازارهاي امريكا و اروپا فعاليت ميكند. شركت «بيتزيرو» اعلام كرد كه بهطور رسمي وارد حوزه مراكز داده هوش مصنوعي شده و قرارداد ۱۵ ساله با شركت «وانكود» (OneQode) براي اجاره كامل ظرفيت ۱۱۰ مگاواتي سايت خود در نروژ امضا كرده است. ارزش اين قرارداد تا ۲.۶ ميليارد دلار برآورد ميشود و اجراي آن براي نيمه نخست سال ۲۰۲۷ برنامهريزي شده است. اين توافق باعث ميشود كل سايت اصلي شركت به مستاجري بلندمدت اختصاص يابد، در حالي كه بسياري از شركتهاي رقيب هنوز در انتظار مجوزهاي اتصال به شبكه برق هستند. همچنين برآورد شده است كه بهرهبرداري از ظرفيت ۱۱۰ مگاواتي اين پروژه ميتواند در شرايط فعلي بازار هوش مصنوعي، ارزشي بين دو تا سه ميليارد دلار ايجاد كند. «كوكماكي» (Kokemaki) در فنلاند نيز توسط اين شركت برنامهريزي شده و پس از انجام بررسيهاي فني، قابليت توسعه تا ۵۲۰ مگاوات و در ادامه تا يك گيگاوات ظرفيت را دارد. اين موضوع آن را به يكي از بزرگترين زيرساختهاي آماده هوش مصنوعي در اروپا تبديل ميكند. همچنين نخستين فاز ۸۰ مگاواتي اين پروژه براي نيمه نخست سال ۲۰۲۷ در حال برنامهريزي و اتصال آن به شبكه برق نيز تاييد شده است. اين شركت فقط به قراردادهاي جديد وابسته نيست، زيرا از قبل از طريق استخراج بيتكوين نيز درآمد پايدار دارد. «بيتزيرو» با استفاده از برق آبي ارزانقيمت، هزينه توليد پايينتري نسبت به ميانگين صنعت دارد و همين موضوع باعث شده حتي بدون قراردادهاي جديد نيز سودآور بماند. شركتهاي بزرگ فناوري از جمله مايكروسافت، گوگل و آمازون با وجود سرمايهگذاريهاي عظيم در حوزه هوش مصنوعي، همچنان با چالش جدي كمبود برق مواجه هستند زيرا توسعه نيروگاهها و زيرساختهاي انرژي بسيار كندتر از رشد سريع تقاضاي مراكز داده هوش مصنوعي پيش ميرود. نگاه سرمايهگذاران به رشد هوش مصنوعي در حال تغيير اساسي است. در سالهاي گذشته، بازار بيشتر به شركتهايي پاداش ميداد كه در حوزه طراحي تراشه، توسعه نرمافزار يا آموزش مدلهاي هوش مصنوعي فعال بودند، اما اكنون بهتدريج اين ديدگاه در حال تغيير است. بر اساس اين تحليل، برندگان اصلي آينده ممكن است شركتهايي باشند كه كنترل زيرساختهاي فيزيكي هوش مصنوعي از جمله توليد برق، دسترسي به شبكههاي انرژي، ظرفيت انتقال و مراكز داده آماده بهرهبرداري را در اختيار دارند.
