ركورد بورس شكسته شد
بازار سرمايه ايران كه در سالهاي اخير دوران پرفراز و نشيبي را پشت سر گذاشته بود از سقوط سال 99 گرفته تا ركوردشكني در روزهاي گذشته و در پي انتشار اخبار مربوط به دستيابي به يك توافق اوليه، وارد فاز جديدي از رونق شده است.
بازار سرمايه ايران كه در سالهاي اخير دوران پرفراز و نشيبي را پشت سر گذاشته بود از سقوط سال 99 گرفته تا ركوردشكني در روزهاي گذشته و در پي انتشار اخبار مربوط به دستيابي به يك توافق اوليه، وارد فاز جديدي از رونق شده است. اين موج مثبت كه از ابتداي هفته جاري آغاز شده، نهتنها رنگ سبز بسيار پررنگ را به تابلوي معاملات بازگرداند، بلكه توانست ركوردهايي را جابهجا كند كه براي سالها دستنيافتني به نظر ميرسيدند. بورس تهران اكنون تحت تأثير اتمسفر مثبت ناشي از گشايشهاي سياسي، شاهد ورود سنگين نقدينگي و پرواز شاخصهاي كل است. انتشار خبر توافق اوليه، مانند جرقهاي توانست تقاضا را در بازار افزايش دهد. معاملهگراني كه براي مدتها در حالت انتظار و احتياط قرار داشتند، با دريافت نخستين نشانههاي جدي از بهبود روابط بينالمللي و كاهش ريسكهاي سيستماتيك، به سمت خريد سهام هجوم آوردند. نتيجه اين تغيير رويكرد، ثبت مثبتهاي سنگين و پيدرپي در شاخص كل بود؛ بهطوري كه در پايان معاملات روزهاي اخير، ركوردهاي تاريخي شاخص كل و ميزان ورود پول حقيقي به بازار شكسته شد. بسياري از تحليلگران عقيده دارند كه اين واكنش سريع، نشاندهنده تشنه بودن بازار براي اخبار مثبت و عقب ماندگي آن نسبت به ساير بازارهاي موازي است. بورس تهران كه طي سالهاي گذشته از بياعتمادي و كمبود نقدينگي رنج ميبرد، حالا با تكيه بر اميدهاي ناشي از توافق، در حال ثبت ركوردهاي جديد است. درست است شاخص كل به اعداد و ارقام خيرهكنندهاي رسيده و قيمت ريالي سهام رشد چشمگيري را تجربه كرده است، اما بررسيها نشان ميدهد كه ارزش دلاري كل بازار همچنان در سطحي پايينتر از ۱۰۰ ميليارد دلار قرار دارد و اين موضوع كمي براي بازار نگرانكننده است. به بيان سادهتر اين موضوع نشان ميدهد كه اندازه واقعي بازار سرمايه ايران در مقياس جهاني، عليرغم رشد اسمي، با كاهش قابل توجهي مواجه شده است. در واقع، بخش بزرگي از رشد فعلي بورس، بيش از آنكه ناشي از بهبود بهرهوري يا توسعه واقعي شركتها باشد، واكنشي به تورم و كاهش ارزش پول ملي در سالهاي گذشته است و عقب ماندگي خود را جبران ميكند. پايين ماندن ارزش دلاري بازار زير مرز ۱۰۰ ميليارد دلار، سيگنالي است كه نشان ميدهد بورس تهران هنوز تا رسيدن به جايگاه واقعي خود در اقتصاد منطقه و جهان فاصله زيادي دارد. به بيان ساده، بورس تهران در حال حاضر ارزان است، اما اين ارزاني ناشي از كوچك شدن ابعاد واقعي اقتصاد در برابر نوسانات ارزي است.
خروج نقدينگي از بازارهاي موازي
انتشار خبر توافق اوليه باعث شد كه جريان نقدينگي در بازارها بهطور كامل تغيير كند.شواهد نشان ميدهد كه نقدينگي در حال خروج از بازارهاي موازي همچون طلا، سكه و ارز است. اين بازارها كه در زمان تنشهاي سياسي به عنوان پناهگاه امن براي سرمايهگذاران عمل ميكردند، اكنون با فروكش كردن هيجانات منفي و انتشار اخبار توافق، جذابيت خود را از دست دادهاند.در مقابل، بورس تهران به مقصد اصلي اين نقدينگي سرگردان تبديل شده است. ورود روزانه پول حقيقي به بازار و تداوم آن نشان ميدهد كه سرمايهگذاران نه به صورت هيجاني و لحظهاي، بلكه با ديدگاهي جديد در حال بازگشت به بازار سهام هستند. عقيده دارند كه اگر روند ورود نقدينگي به همين صورت ادامه يابد، بازار ميتواند بر مقاومتهاي تكنيكالي پيش روي خود غلبه كند؛ چرا كه قدرت نقدينگي همواره نيروي محرك اصلي در بازارهاي مالي بوده است.
بازار از نگاه معاملات
در پايان معاملات چهارمين روز كاري هفته، شاخص كل بورس با جهشي قابل توجه به كار خود پايان داد و بازهم توانست ركوردشكن شود. نماگر اصلي بازار با رشد ۱۱۹ هزار و ۹۰۳ واحدي، معادل ۲.۴۱ درصد، تا سطح ۵ ميليون و ۱۰۰ هزار و ۳۳۱ واحد پيشروي كرد. همزمان شاخص كل هموزن نيز با افزايش ۱۵ هزار و ۲۰ واحدي معادل ۱.۱۲ درصد به يك ميليون و ۳۵۱ هزار و ۹۸۵ واحد رسيد و نشان داد كه رشد بازار تنها محدود به نمادهاي بزرگ و شاخصساز نبوده است. مهمترين رخداد معاملات را ميتوان ثبت ركوردي تاريخي در ارزش معاملات خرد دانست؛ بر اساس آمارهاي ثبتشده، ارزش معاملات سهام، حقتقدم و صندوقهاي سهامي به رقم بيسابقه و ركوردشكن ۵۴ هزار و ۳۳۲ ميليارد تومان رسيد، اين تمام ركوردهاي پيشين بورس را جابهجا كرد. بسياري از كارشناسان معتقدند رسيدن به چنين سطحي از ارزش معاملات در يك روز، بيانگر اوجگيري هيجان و تحرك در ميان معاملهگران است. حجم معاملات نيز در سطحي كمسابقه قرار گرفت. دادوستد بيش از ۱۵۶.۹ ميليارد برگه سهم در طول يك روز، از گردش بالاي سرمايه در بازار حكايت دارد. اين حجم بالا نشان ميدهد كه علاوه بر رشد قيمتها، تحرك معاملاتي نيز به شكل محسوسي افزايش يافته است. بخش مهمي از رشد ارزش و حجم معاملات به افزايش عرضه در نمادهايي بازميگردد كه طي روزهاي گذشته در صفهاي خريد سنگين قفل شده بودند. اين نمادها با افزايش عرضه و امكان انجام معامله، نقش مهمي در بالا رفتن ارزش معاملات ايفا كردند. از مهمترين رويدادهاي اثرگذار بر شاخص كل در جريان معاملات، بازگشايي نماد هلدينگ صنايع پتروشيمي خليج فارس با نماد «فارس» بود. اين نماد كه بهدليل آثار ناشي از جنگ براي مدتي متوقف شده بود، روز اخير براي نخستينبار پس از آن دوره توقف به تابلو معاملات بازگشت و اين بازگشايي با استقبال بسيار خوب معاملهگران همراه شد و اين سهم معاملات خود را با رشد نزديك به ۱۰ درصدي آغاز كرد. با توجه به وزن بالاي «فارس» در شاخص كل بورس، نوسان قيمتي آن تأثير قابل توجهي بر نماگر اصلي بازار دارد. برآوردها نشان ميدهد اين نماد به تنهايي بيش از ۳۸ هزار واحد اثر مثبت بر رشد شاخص كل داشته است؛ به عبارتي بخش قابل توجهي از صعود روز سه شنبه شاخص به عملكرد اين سهم شاخصساز مربوط ميشود. بازگشايي موفق اين نماد علاوه بر تأثير مستقيم بر شاخص، از منظر رواني نيز فضاي مثبتي در بازار ايجاد كرد. نگاهي به وضعيت كلي نمادها در پايان معاملات نشان ميدهد كه برتري نسبي با نمادهاي مثبت بوده است. در پايان بازار، ۴۵۱ نماد در محدوده مثبت و ۳۶۴ نماد در محدوده منفي قرار گرفتند. همچنين ۳۱۰ نماد با صف خريد و ۱۹۹ نماد با صف فروش معاملات خود را به پايان رساندند. اين آمار بيانگر آن است كه اگرچه عرضهها نسبت به روزهاي گذشته افزايش يافته، اما همچنان تقاضا در بخش قابل توجهي از بازار دست بالا را دارد. در معاملات روز سه شنبه بيش از ۴۵۶ ميليارد تومان پول حقيقي وارد بازار سهام شد كه نشاندهنده ادامه تمايل سرمايهگذاران خرد براي حضور در بورس است. در مقابل، حدود ۳ هزار و ۹۹۱ ميليارد تومان سرمايه از صندوقهاي درآمد ثابت خارج شد. اين جابهجايي منابع ميتواند نشانهاي از تغيير ترجيح سرمايهگذاران از ابزارهاي كمريسك به سمت سهام و داراييهاي پرريسكتر باشد. تحليلگران معتقدند خروج سرمايه از صندوقهاي درآمد ثابت و ورود آن به بازار سهام معمولاً در شرايطي رخ ميدهد كه چشمانداز بازدهي بورس در كوتاهمدت جذابتر ارزيابي شود. افزايش حجم معاملات، رشد شاخصها و شكلگيري صفهاي خريد در بسياري از نمادها، همگي عواملي هستند كه ميتوانند چنين انتظاري را در ميان معاملهگران تقويت كنند. در پايان معاملات روز اخير، ارزش سفارشهاي خريد ثبتشده در سامانه معاملاتي رقم قابل توجه ۲۰ هزار و ۱۲۵ ميليارد تومان را نشان ميداد؛ در حالي كه ارزش سفارشهاي فروش حدود ۲ هزار و ۳۹۹ ميليارد تومان بود. اختلاف چشمگير ميان سفارشهاي خريد و فروش حاكي از آن است كه با وجود افزايش عرضهها، همچنان كفه تقاضا سنگينتر است و خريداران تمايل بالايي براي ورود يا افزايش موقعيتهاي خود دارند. كارشناسان بازار سرمايه عقيده دارند كه تداوم اين روندي به پايداري جريان نقدينگي و ثبات شرايط كلان اقتصادي وابسته است. هرچند ركوردشكني ارزش معاملات و رشد قابل توجه شاخصها نشانهاي از رونق كوتاهمدت بازار تلقي ميشود، اما حفظ اين سطوح نيازمند تقويت اعتماد سرمايهگذاران و ثبات در متغيرهاي اثرگذار است.
