سرمايهگذاري در حمايت از كارگران هزينه اضافي نيست
هر روز كه در گوشهاي از شهر صداي ساختوساز بلند ميشود، پشت ديوارهاي نيمهكاره و اسكلتهاي فلزي، كارگراني ايستادهاند كه با سختترين شرايط كاري، چرخ صنعت ساختمان را ميچرخانند.
نبود پوشش بيمهاي يعني يك حادثه ساده ميتواند زندگي يك خانواده را با بحران جدي روبهرو كند
گلي ماندگار|
هر روز كه در گوشهاي از شهر صداي ساختوساز بلند ميشود، پشت ديوارهاي نيمهكاره و اسكلتهاي فلزي، كارگراني ايستادهاند كه با سختترين شرايط كاري، چرخ صنعت ساختمان را ميچرخانند. كارگراني كه در گرماي طاقتفرساي تابستان روي داربستها كار ميكنند و در سرماي زمستان، بدون آنكه امكان توقف كار برايشان وجود داشته باشد، براي تأمين هزينههاي زندگي تلاش ميكنند. اما همين گروه كه يكي از پرخطرترين مشاغل كشور را دارند، سالهاست با يكي از ابتداييترين حقوق اجتماعي يعني برخورداري از بيمه دستوپنجه نرم ميكنند. انتقادهاي اخير فعالان كارگري نسبت به عملكرد سازمان تأمين اجتماعي بار ديگر مسالهاي قديمي را به صدر اخبار آورده است؛ مسالهاي كه فقط به يك دفترچه بيمه يا سابقه پرداخت حق بيمه محدود نميشود، بلكه به امنيت شغلي، آينده خانوادگي و حتي شأن اجتماعي هزاران كارگر ساختماني گره خورده است.
شغلي پرخطر با كمترين پشتوانه
كارگري ساختماني در شمار مشاغلي قرار دارد كه احتمال وقوع حادثه در آن بالاست. سقوط از ارتفاع، آسيبهاي ناشي از كار با تجهيزات سنگين، بيماريهاي ناشي از شرايط سخت كاري و فرسودگي جسمي، تنها بخشي از خطراتي است كه اين كارگران با آن روبهرو هستند. با وجود اين شرايط، بسياري از كارگران ساختماني زماني كه توان ادامه كار ندارند يا حادثهاي برايشان رخ ميدهد، با نگراني نسبت به آينده مواجه ميشوند. نبود پوشش بيمهاي كافي به اين معناست كه يك حادثه ساده ميتواند زندگي يك خانواده را با بحران جدي روبرو كند. علي ميرزايي، فعال كارگري در اين باره به «تعادل» ميگويد: كارگر ساختماني معمولا درآمد ثابت و امنيت شغلي مشخصي ندارد. بسياري از آنها روزمزد هستند و اگر چند روز كار پيدا نكنند، درآمد خانوادهشان قطع ميشود. در چنين شرايطي، بيمه بايد مهمترين تكيهگاه آنها باشد، اما وقتي همين پشتوانه هم وجود ندارد، فشار چند برابر ميشود.
او ميافزايد: مشكل فقط تعداد افرادي كه بيمه نيستند نيست؛ بلكه روندهاي پيچيده اداري، محدوديتهاي اجرايي و نبود نظارت كافي باعث شده بسياري از كارگران واجد شرايط نيز براي دريافت خدمات بيمهاي با مشكلات طولاني مواجه شوند.
كارگراني كه هنوز چشمانتظار اجراي وعدهها هستند
ميرزايي تاكيد ميكند: مطالبه اصلي كارگران ساختماني پيچيده نيست؛ آنها خواهان برخورداري از حقوقي هستند كه سالها براي آن تلاش كردهاند. حقوقي مانند بيمه، امنيت شغلي و حمايت اجتماعي.
او ادامه ميدهد: در شرايطي كه هزينههاي زندگي افزايش يافته و بسياري از خانوادهها با مشكلات اقتصادي روبرو هستند، حذف يا تأخير در ارايه حمايتهاي بيمهاي ميتواند فشار بيشتري بر اين قشر وارد كند. كارگران ساختماني هر روز بخشي از شهرها و زيرساختهاي كشور را ميسازند، اما پرسش اصلي اين است كه چه زماني قرار است امنيت و آينده آنها نيز ساخته شود؟
بروكراسي به جاي حمايت چرا كارگران پشت درهاي بيمه ميمانند؟
يكي از انتقادهاي اصلي جامعه كارگري، پيچيدگي فرآيندهاي اداري در مسير دريافت بيمه است. كارگران ساختماني كه اغلب تحصيلات اداري يا فرصت كافي براي پيگيريهاي طولاني ندارند، گاهي ماهها و حتي سالها براي حل مشكلات بيمهاي خود در رفتوآمد ميان سازمانها و نهادهاي مختلف هستند. اين در حالي است كه ماهيت كار ساختماني با بسياري از مشاغل ديگر تفاوت دارد. كارگر ساختماني معمولا قراردادهاي بلندمدت ندارد و اشتغال او به شرايط بازار مسكن، پروژههاي عمراني و وضعيت اقتصادي وابسته است. بنابراين هرگونه تأخير در ارايه خدمات حمايتي، فشار مستقيمي بر زندگي او وارد ميكند. فعالان كارگري معتقدند نگاه صرفا اداري به مساله بيمه كارگران ساختماني، باعث شده مشكلات واقعي اين قشر كمتر ديده شود. از نگاه آنها، كارگر ساختماني نبايد براي اثبات شرايط كاري خود بارها مسيرهاي اداري پيچيده را طي كند، بلكه سياستگذاري بايد بر پايه شناخت واقعيتهاي اين شغل انجام شود.
بحران مسكن و ركود ساختوساز فشار مضاعف بر كارگران
كارگران ساختماني تنها از مشكل بيمه رنج نميبرند. ركود بازار ساختوساز، افزايش هزينههاي زندگي، كاهش قدرت خريد و بيثباتي اقتصادي نيز شرايط آنها را دشوارتر كرده است. مهرداد بابازاده، كارشناس كسبوكار و فعال حوزه اقتصاد كار نيز در تحليل وضعيت كارگران ساختماني به «تعادل» ميگويد: صنعت ساختمان يكي از بخشهاي پيشران اقتصاد است و تعداد زيادي شغل مستقيم و غيرمستقيم به آن وابسته است. وقتي اين بخش با ركود مواجه ميشود، نخستين گروهي كه آسيب ميبينند كارگران روزمزد و نيروهاي اجرايي پروژهها هستند. او ميافزايد: اين كارشناس معتقد است بيتوجهي به وضعيت معيشتي كارگران ساختماني فقط يك مساله اجتماعي نيست، بلكه تبعات اقتصادي نيز دارد. به گفته او، نيروي كاري كه از امنيت اجتماعي برخوردار نباشد، با كاهش انگيزه، كاهش بهرهوري و افزايش آسيبهاي اجتماعي مواجه خواهد شد. اين كارشناس كسب و كار و فعال حوزه اقتصاد كار خاطرنشان ميكند: سرمايهگذاري در حمايت از كارگران، هزينه اضافي نيست؛ بلكه بخشي از سياست توسعه اقتصادي است. كارگري كه نگران درمان، آينده خانواده و دوران بازنشستگي خود نباشد، با ثبات بيشتري در بازار كار فعاليت ميكند.
سهم كارگران از رونق اقتصادي كمترين بهره از بيشترين تلاش
بابازاده در بخش ديگري از سخنان خود اظهار ميدارد: از تناقضهاي مهم در وضعيت كارگران ساختماني اين است كه آنها در ساخت شهرها، پروژههاي عمراني و توسعه زيرساختها نقش مستقيم دارند، اما خودشان اغلب از ابتداييترين امكانات رفاهي محروماند. او ميافزايد: ساختمانهايي كه امروز به عنوان نماد توسعه شهري شناخته ميشوند، نتيجه تلاش هزاران كارگري است كه در شرايط سخت كار كردهاند. با اين حال، بخش قابل توجهي از اين نيروها نه از امنيت شغلي كافي برخوردارند و نه چشمانداز روشني براي آينده خود دارند. اين كارشناس حوزه كسب و كار تاكيد ميكند: ادامه اين وضعيت ميتواند فاصله ميان نيروي كار و نظام حمايت اجتماعي را بيشتر كند. آنها تأكيد دارند كه كارگران ساختماني نبايد تنها در زمان اجراي پروژهها ديده شوند و پس از پايان كار، مشكلات آنها به فراموشي سپرده شود.
ضرورت بازنگري در سياستهاي حمايتي
بابازاده در پايان خاطرنشان ميكند: حل مشكل بيمه كارگران ساختماني نيازمند مجموعهاي از اقدامات هماهنگ است؛ از اصلاح فرآيندهاي اداري گرفته تا ايجاد سازوكارهاي دقيق براي شناسايي كارگران واقعي و جلوگيري از حذف افراد واجد شرايط. به اعتقاد كارشناسان، سازمان تأمين اجتماعي و ساير نهادهاي مرتبط بايد به جاي نگاه كوتاهمدت، برنامهاي پايدار براي حمايت از اين گروه تدوين كنند. زيرا بيتوجهي به كارگران ساختماني در نهايت تنها يك گروه شغلي را متضرر نميكند، بلكه بر اقتصاد، بازار كار و سرمايه اجتماعي كشور نيز اثر ميگذارد.
«بيمه» هم از كارگران دريغ شد!
از سوي ديگر مهدي كاظمي، رييس انجمن صنفي كارگران ساختماني ميانه و حومه، با انتقاد از عملكرد سازمان تأمين اجتماعي و مديرعامل اين سازمان، وضعيت كارگران ساختماني را نگرانكننده و غيرقابلتحمل توصيف كرد و به ايلنا گفت: مشكلات گسترده بيمهاي و معيشتي كارگران ساختماني، نيازمند پاسخگويي مسوولان و رسيدگي فوري به مطالبات اين قشر است. كاظمي با بيان اينكه سازمان تأمين اجتماعي نهتنها در ارائه خدمات بيمهاي به كارگران ساختماني موفق عمل نكرده، بلكه در بسياري از موارد نسبت به مشكلات اين قشر بيتفاوت بوده است، اظهار داشت: مديرعامل سازمان تأمين اجتماعي بايد در برابر افكار عمومي پاسخگو باشد. در شرايطي كه كارگران ساختماني در سختترين شرايط آبوهوايي، بهويژه در روزهاي سرد و طاقتفرساي زمستان، براي تأمين معاش خانوادههاي خود جانشان را به خطر مياندازند، سازماني كه بايد حامي و پشتيبان آنان باشد، از انجام وظايف قانوني خود سرباز ميزند.
نقش كليدي كارگران ساختماني در پيشرفت و توسعه كشور
رييس انجمن كارگران ساختماني ميانه وحومه، با تأكيد بر نقش كليدي كارگران ساختماني در پيشرفت و توسعه كشور افزود: كارگران ساختماني تنها سازندگان ساختمانها و زيرساختهاي عمراني نيستند؛ آنان از اركان اصلي اقتصاد كشور محسوب ميشوند و سهم مهمي در گردش چرخهاي اقتصادي دارند. با اين حال، بسياري از اين كارگران همچنان از ابتداييترين حقوق اجتماعي و بيمهاي خود محروم هستند و هيچ حمايت موثري از سوي نهادهاي مسوول دريافت نميكنند. او در ادامه با انتقاد از عملكرد مديران سازمان تأمين اجتماعي و روندهاي پيچيده اداري حاكم بر اين مجموعه گفت: اينكه در سازماني با چنين گستره امكانات و منابع مالي، هنوز هزاران كارگر ساختماني از پوشش بيمهاي محروم باشند، نشاندهنده ضعف مديريتي، بيمسووليتي و ناكارآمدي در تصميمگيريهاست. مردم و جامعه كارگري انتظار دارند مديران اين سازمان از حقوق كارگران دفاع كنند، نه اينكه زمان خود را صرف بروكراسيهاي فرسايشي كرده و با وعدههاي تكراري و بينتيجه، مشكلات را به آينده موكول كنند. كاظمي با اشاره به شرايط دشوار معيشتي كارگران ساختماني تأكيد كرد: وضعيت كنوني ديگر قابل تحمل نيست. كارگران ساختماني نبايد براي برخورداري از حقوق اوليه و قانوني خود، سالها در انتظار بمانند يا با نگراني از آينده شغلي و معيشتي زندگي كنند. تأمين اجتماعي موظف است در سريعترين زمان ممكن براي رفع مشكلات بيمهاي، تأمين امنيت شغلي و بهبود وضعيت معيشتي اين قشر اقدام كند.
مشكلات انباشته شده كارگران ساختماني
رييس انجمن كارگران ساختماني ميانه و حومه، در پايان ضمن مطالبه پاسخگويي از مديران سازمان تأمين اجتماعي تصريح كرد: جامعه كارگري كشور انتظار دارد مسوولان اين سازمان به وظايف قانوني و اجتماعي خود عمل كنند و با اتخاذ تصميمات عملي و موثر، مشكلات انباشتهشده كارگران ساختماني را برطرف سازند. ادامه اين روند، موجب تشديد نارضايتي شده و مشكلات بيشتري را براي يكي از زحمتكشترين اقشار جامعه به همراه خواهد داشت.
