فرمول پيشبيني بورس در يك سال آينده
بررسي چشمانداز بازار سرمايه در دورهاي كه با تنشهاي سياسي و اقتصادي همراه است به يكي از مهمترين موضوعات مورد توجه فعالان بازار سهام تبديل شده است.
بررسي چشمانداز بازار سرمايه در دورهاي كه با تنشهاي سياسي و اقتصادي همراه است به يكي از مهمترين موضوعات مورد توجه فعالان بازار سهام تبديل شده است. در اين ميان، براي ارزيابي مسير پيشروي بورس بايد متغيرهاي اثرگذار بر سودآوري شركتها، ارزشگذاري سهام و روندهاي بنيادي اقتصاد را شناسايي و تحليل كرد. در همين رابطه، محمد نوربخش، اقتصاددان، تحليلگر ارشد بازارهاي مالي و كارشناس خبره بازار سرمايه، در گفتوگو با مهر به تشريح چارچوبي علمي براي تحليل آينده بورس پرداخت و تأكيد كرد كه براي ارزيابي مسير پيش روي بازار، ابتدا بايد متغيرهاي اثرگذار بر سودآوري شركتها و ارزشگذاري سهام را شناسايي كرد.
بخشي از بازار هنوز متوقف است
نوربخش در ابتداي سخنان خود با اشاره به شرايط خاص بازار سرمايه پس از جنگ اظهار كرد: بازار سرمايه در حالي فعاليت خود را از سر گرفت كه بازگشايي آن بهصورت كامل انجام نشد و هنوز بخشي از نمادها به دلايل مختلف متوقف هستند. در روزهاي ابتدايي آغاز معاملات، بسياري از سهام با فشار فروش و نوسانات قابل توجه مواجه بودند، اما پس از گذشت مدت كوتاهي شاهد رشد اسمي قيمت سهام در نمادهاي فعال بوديم. وي افزود: با وجود اين رشدها، هنوز بخش بزرگي از بازار در وضعيت توقف قرار دارد و نميتوان تصوير كاملي از واكنش كل بازار به شرايط جديد ارايه كرد. به همين دليل ارزيابي وضعيت بورس نيازمند نگاه عميقتري به متغيرهاي بنيادي اقتصاد است.
چرا بازدهي بورس حتي بدون افت قيمت نيز ميتواند «منفي» باشد؟
اين تحليلگر بازار سرمايه با اشاره به شرايط تورمي توضيح داد: پيش از بازگشايي بازار نيز مطرح كرده بودم كه حتي اگر بورس بدون افت قيمت و بدون ثبت معاملات منفي بازگشايي شود، باز هم از منظر واقعي يا حقيقي با كاهش ارزش مواجه خواهد بود. دليل اين موضوع آن است كه در فاصله تعطيلي بازار، ساير داراييها و كالاها به واسطه تورم، افزايش قيمت قابل توجهي را تجربه كردهاند. وي در توضيح مفهوم بازدهي حقيقي گفت: بسياري از سرمايهگذاران تنها به تغييرات ظاهري قيمتها توجه ميكنند، در حالي كه معيار اصلي، قدرت خريد سرمايه است. اگر همگام با تورم كه ارزش ريال كاهش پيدا ميكند و قيمت داراييها متناسب با آن رشد نكنند، در واقع سرمايهگذار بخشي از قدرت خريد خود را از دست داده است؛ حتي اگر قيمت سهام روي تابلو كاهش نيافته باشد. به گفته نوربخش، در زمان بازگشايي بازار، با در نظر گرفتن افت ارزش پول ملي و رشد قيمت ساير داراييها، بورس از منظر واقعي حدود ۳۰ درصد عقبتر از سطح تعادلي خود قرار داشت.
رشد شاخص هنوز به اندازه انتظارات نبوده
اين كارشناس بازار سرمايه با اشاره به عملكرد شاخص بورس پس از بازگشايي گفت: اگرچه شاخص كل بورس طي اين مدت رشد كرده است، اما ميزان اين رشد هنوز با آنچه بسياري از تحليلگران انتظار داشتند فاصله دارد. يكي از دلايل اين موضوع نيز وجود محدوديت دامنه نوسان است كه سرعت تعديل قيمتها را كاهش داده و مانع از آن شده كه بازار در مدت كوتاهتري خود را با شرايط جديد تطبيق دهد.
بررسي كليت بازار پيش از معرفي برندگان و بازندگان
نوربخش با بيان اينكه اين گفتوگو مقدمهاي براي تحليلهاي تخصصيتر آينده است، اظهار كرد: در اين مرحله قصد داريم درباره چشمانداز كلي بازار و متوسط وضعيت بورس صحبت كنيم. در بخشهاي بعدي ميتوان بهصورت جزئيتر درباره صنايع مختلف، شركتهاي برنده و بازنده و حتي برخي نمادهاي خاص صحبت كرد. اما پيش از ورود به آن مباحث، لازم است چارچوب تحليلي مشتركي براي درك آينده بازار ايجاد شود.
آينده چگونه تحليل ميشود؟
اين اقتصاددان در ادامه به يكي از مهمترين مباحث تحليلي يعني روش تفكر درباره آينده پرداخت و گفت: بسياري تصور ميكنند آينده كاملاً ناشناخته و غيرقابل پيشبيني است، اما علوم مختلف از جمله آيندهپژوهي يا Future Studies تلاش ميكنند با استفاده از روشهاي علمي، امكان تحليل آينده را فراهم كنند. وي در توضيح اين مفهوم افزود: در ادبيات آيندهپژوهي، آينده به زماني گفته ميشود كه هنوز فرا نرسيده است؛ خواه يك روز بعد باشد يا يك سال بعد. آنچه در آن زمان رخ ميدهد، حاصل تلاقي و برهمكنش روندهايي است كه امروز در حال شكلگيري هستند.
چرا شناخت روندها از خود آينده مهمتر است؟
نوربخش براي سادهسازي اين موضوع مثالي از بازار سهام مطرح كرد و گفت: اگر بخواهيم درباره وضعيت بورس در يك سال آينده صحبت كنيم، ابتدا بايد عوامل اثرگذار بر بازار را شناسايي كنيم. سپس روند حركت هر يك از اين عوامل را در آينده برآورد كنيم. در نهايت از تركيب اين روندها تصويري از آينده بازار به دست ميآيد. وي ادامه داد: به بيان ساده، آينده از دل روندهاي امروز ساخته ميشود. بنابراين هر تحليلي كه بدون شناخت عوامل بنيادين و روندهاي اثرگذار انجام شود، بيشتر شبيه حدس و گمان خواهد بود تا تحليل علمي.
فرمولي ساده براي فهم ارزش بازار
اين تحليلگر ارشد بازارهاي مالي در بخش ديگري از سخنان خود تلاش كرد پيچيدگي تحليل بازار را در قالب يك رابطه ساده توضيح دهد. او گفت: اگر بخواهيم ارزش يك شركت يا حتي كل بازار سهام را به زبان ساده توضيح دهيم، ميتوان آن را حاصل ضرب دو متغير اصلي دانست؛ نخست سودآوري شركتها و دوم ضريب ارزشگذاري بازار. نوربخش توضيح داد: در ادبيات مالي، سود هر سهم يا EPS مخفف Earnings Per Share به معناي سودي است كه به هر سهم تعلق ميگيرد. در كنار آن، نسبت P/E يا Price to Earnings قرار دارد كه نشان ميدهد سرمايهگذاران حاضرند چند برابر سود شركت را براي خريد سهام آن پرداخت كنند.
فرمول پايه ارزشگذاري سهام
نوربخش در ادامه افزود: براي مثال اگر شركتي ۱۰۰ تومان سود به ازاي هر سهم داشته باشد و بازار براي آن نسبت P/E معادل ۱۰ واحد در نظر بگيرد، ارزش نظري هر سهم حدود هزار تومان خواهد بود. به بيان ديگر:
(P = E * (P/E
يعني قيمت يا ارزش بازار برابر است با حاصلضرب سودآوري (E يا EPS) در نسبت ارزشگذاري (P/E) .
به گفته اين كارشناس بازار سرمايه، سادهترين چارچوب تحليلي بازار بر رابطه فوق استوار است. وي در تشريح اين رابطه گفت: قيمت يا ارزش يك سهم در نهايت از دو بخش تشكيل ميشود؛ نخست ميزان سودي كه شركت ميسازد و دوم نگاهي كه بازار به آينده آن سود دارد. بنابراين هر تغييري در سودآوري شركتها يا انتظارات سرمايهگذاران ميتواند باعث تغيير ارزش بازار شود. نوربخش در جمعبندي بخش اول از اين مباحث مقدماتي، اظهار كرد: اگر بخواهيم بدانيم شاخص بورس در يك سال آينده چه وضعيتي خواهد داشت، بايد ۲ سوال اساسي را پاسخ دهيم. نخست اينكه سودآوري كل شركتهاي بورسي در آينده چگونه تغيير ميكند و دوم اينكه بازار حاضر است چه نسبت P/E يا ضريب ارزشگذاري براي اين سودها در نظر بگيرد. وي تأكيد كرد: بنابراين تحليل آينده بورس صرفاً بررسي نمودارها يا اخبار روز نيست، بلكه مطالعه مجموعهاي از عوامل اقتصادي، پولي، ارزي، سياسي و رواني است كه بر سود شركتها و انتظارات سرمايهگذاران اثر ميگذارند. نوربخش در پايان اين بخش گفت: در ادامه اين مباحث، هر يك از اين عوامل بهصورت جداگانه بررسي خواهد شد تا بتوان تصويري دقيقتر از برندگان و بازندگان احتمالي بازار سرمايه در دوره پيش رو ارايه كرد.
