تشديد بيكاري تأثير منفي بر جايگاه علمي ايران داشته است
معاون آموزشي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري اظهار كرد: تشديد بيكاري، افزايش تمايل به مهاجرت، محدود شدن تعاملات بينالمللي، تأثير منفي بر جايگاه علمي ايران داشته و فشار اقتصادي و تضعيف منابع مالي از جمله پيامدهاي اين شرايط است.
معاون آموزشي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري اظهار كرد: تشديد بيكاري، افزايش تمايل به مهاجرت، محدود شدن تعاملات بينالمللي، تأثير منفي بر جايگاه علمي ايران داشته و فشار اقتصادي و تضعيف منابع مالي از جمله پيامدهاي اين شرايط است. ابوالفضل واحدي، معاون آموزشي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، در نشست خبري ضمن قدرداني از نقش سازنده اصحاب رسانه در اطلاعرساني دقيق و بهموقع، بر اهميت همراهي رسانهها در تبيين سياستهاي آموزشي كشور تأكيد كرد. واحدي با اشاره به شرايط خاص و بيسابقه سال تحصيلي گذشته، اظهار داشت: سال تحصيلي اخير با چالشهاي متعددي از جمله تداوم امتحانات ناتمام سال گذشته، حوادث ديماه و متعاقب آن شرايط ناشي از جنگ تحميلي و ظالمانه عليه كشور همراه بود. اين شرايط ويژه، دانشگاهها را ناگزير به اتخاذ تصميمات دشوار و تغييرات مكرر در شيوههاي آموزشي كرد. معاون آموزشي وزارت علوم در تشريح سياستهاي كلان اين وزارتخانه در مواجهه با بحرانهاي اخير گفت: در تمامي تصميمگيريهاي آموزشي، سه اصل راهبردي «حفظ سلامت و امنيت دانشجويان، اساتيد و كاركنان»، «تداوم فرآيند آموزش» و «صيانت از جايگاه دانش» به عنوان اولويتهاي غيرقابلتغيير در دستور كار قرار داشت.
وي افزود: اگرچه در مقاطعي ناچار به برگزاري مجازي امتحانات مقطع كارشناسي و آموزشهاي دانشگاهي شديم تا آرامش نسبي در فضاي دانشگاهي حاكم شود، اما با تدابير اتخاذ شده، دانشگاهها اين اختيار را داشتند كه براي دروس عملي، آزمايشگاهي و كارگاهي، در صورت فراهم بودن شرايط، برنامهريزي را به صورت حضوري انجام بدهند تا خللي در كيفيت آموزش ايجاد نشود.
تدابير پس از بحران
واحدي با بيان اينكه چراغ دانش در هيچ شرايطي خاموششدني نيست، تصريح كرد: اكنون كه شرايط حاد ماههاي گذشته تا حدودي فروكش كرده، وزارت علوم در حال تدوين «تدابير پس از بحران» است تا با عبور از فضاي اضطراري، به وضعيت پايدار آموزشي بازگرديم. او با اشاره به روند كاهشي جمعيت دانشجويي كشور گفت: تعداد كل دانشجويان كشور در سال ۱۳۹۳ حدود ۴ ميليون و ۸۰۰ هزار نفر بود، در حالي كه اين رقم تا سال ۱۴۰۲ به حدود ۳ ميليون و ۴۰۰ هزار نفر كاهش يافته است. وي با ارائه آماري از وضعيت دانشجويان در سال ۱۴۰3-۱۴۰2 افزود: تركيب جمعيت دانشجويي كشور در زيرنظامها و مقاطع مختلف توزيع شده و حدود ۲ ميليون نفر از دانشجويان در مقطع كارشناسي تحصيل ميكنند. همچنين حدود ۴۵۰ هزار نفر در مقطع كارداني، نزديك به ۵۰۰ هزار نفر در مقطع كارشناسي ارشد و قريب به ۱۴۰ هزار نفر در مقطع دكتري مشغول به تحصيل هستند.
وي ادامه داد: بر اساس آخرين آمار، تعداد داوطلبان آزمون سراسري در سال ۱۳۹۰ كه بالاي يك ميليون و۱۰۰ هزار نفر بود به حدود ۹۰۰ هزار نفر در سال ۱۴۰۴ رسيده است. در اين بازه زماني در ميان گروههاي آزمايشي نيز رشته علوم انساني با رشد تعداد داوطلبان مواجه بوده، گروه رياضي و فني روند كاهشي داشته و گروه علوم تجربي نيز افزايش تقاضا را تجربه كرده است. معاون آموزشي وزارت علوم ادامه داد: تشديد بيكاري، افزايش تمايل به مهاجرت، محدود شدن تعاملات بينالمللي، تأثير منفي بر جايگاه علمي ايران داشته و فشار اقتصادي و تضعيف منابع مالي از جمله پيامدهاي اين شرايط است. از منظر آموزشي نيز كاهش كيفيت يادگيري، يكي از مهمترين آثار بحرانهاي اخير به شمار ميرود؛ چالشهايي كه به مشكلات مزمن و دامنهدار آموزش عالي اضافه شدهاند. وي با اشاره به تجربه ديگر كشورها در شرايط جنگي تصريح كرد: مطالعات بينالمللي نشان ميدهد كه آثار جنگ در حوزه آموزش عالي بهتدريج و در بلندمدت خود را آشكار ميكند. براي مثال، در برخي بررسيها آمده است كه روسيه به دليل تبعات ناشي از اين شرايط، با افت قابل توجه در رتبه علمي خود مواجه شده و در سوريه نيز بيش از ۵۰ درصد اعضاي هيات علمي مهاجرت كردهاند. همچنين در لبنان، نتايج برخي بررسيها نشان داده است كه ۷۷ درصد دانشجويان اعلام كردهاند كيفيت يادگيري آنها كاهش يافته است.
جايگاه علمي كشور
در رتبههاي ۱۴، ۱۵ و ۱۶ جهاني
واحدي در عين حال با تأكيد بر ظرفيتها و دستاوردهاي آموزش عالي كشور گفت: با وجود همه اين مشكلات، آموزش عالي ايران از سرمايههاي ارزشمند و توانمنديهاي قابل توجهي برخوردار است. تا همين امروز نيز دستاوردهاي مهمي حاصل شده و جايگاه علمي كشور در رتبههاي ۱۴، ۱۵ و ۱۶ جهاني در برخي شاخصها كه در مقاطع مختلف كه داشتيم، از جمله افتخارات ملي به شمار ميرود. معاون آموزشي وزارت علوم در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به برنامهريزي براي دانشجويان جديدالورود گفت: همان طور كه اعلام شده است آزمون سراسري در تاريخ ۲۹ و ۳۰ مرداد ماه برگزار خواهد شد. براي شرايط پيشرو، سناريوهاي مختلفي در نظر گرفته شده است، يكي از سناريوها اين است كه ممكن است نتايج آزمون سراسري در آبانماه اعلام شود كه در اين صورت نيم سال اول را براي دانشجويان جديدالورود به صورت فشرده خواهيم داشت. اما سناريوي دوم كه احتمال آن نيز كم نيست، اين است كه اعلام نتايج كنكور را در آذرماه داشته باشيم، كه در اين صورت برنامهريزي براي آغاز به كار دانشجويان جديدالورود براي نيم سال دوم يعني از بهمن ماه خواهد بود. وي افزود: اين موضوع وابسته به روند برگزاري آزمون سراسري و شرايط پس از آن است؛ اگر همهچيز طبق روال پيشبينيشده پيش برود، برنامهها بر همان مبناي اوليه دنبال خواهد شد، اما در غير اين صورت، تصميمات متناسب با شرايط اتخاذ ميشود.
