بازگشت تنش پس از آتشبس
تنها چند هفته پس از برقراري آتشبس ميان ايران از يكسو و امريكا و اسراييل از سوي ديگر، بار ديگر منطقه شاهد افزايش تنشهاي نظامي و امنيتي بود؛ تنشهايي كه از بامداد يكشنبه ۱۷ خرداد ۱۴۰۵ وارد مرحله تازهاي شد و نگرانيها درباره آينده آتشبس شكننده پس از جنگ ۴۰ روزه را افزايش داد.
تنها چند هفته پس از برقراري آتشبس ميان ايران از يكسو و امريكا و اسراييل از سوي ديگر، بار ديگر منطقه شاهد افزايش تنشهاي نظامي و امنيتي بود؛ تنشهايي كه از بامداد يكشنبه ۱۷ خرداد ۱۴۰۵ وارد مرحله تازهاي شد و نگرانيها درباره آينده آتشبس شكننده پس از جنگ ۴۰ روزه را افزايش داد. در شرايطي كه طي هفتههاي گذشته تلاشهايي براي بازگرداندن مسير مذاكرات و جلوگيري از ازسرگيري درگيريها در جريان بود، حمله اسراييل به ضاحيه بيروت در لبنان، معادلات موجود را دستخوش تغيير كرد و واكنش مستقيم ايران را به همراه داشت.
پيش از اين، مقامهاي ايراني بارها هشدار داده بودند كه حمله به ضاحيه بيروت و گسترش عمليات نظامي اسراييل به اين منطقه، يك خط قرمز جدي براي تهران محسوب ميشود و در صورت عبور از اين خط قرمز، ايران سكوت نخواهد كرد. از نگاه ايران، آتشبسي كه پس از جنگ ۴۰ روزه برقرار شد، صرفاً محدود به توقف حملات مستقيم نبود، بلكه به معناي توقف اقداماتي بود كه ميتوانست دوباره منطقه را وارد چرخه درگيري كند. به همين دليل، حمله روز يكشنبه اسراييل به ضاحيه، در تهران به عنوان اقدامي در جهت نقض فضاي آتشبس تلقي شد.
در ساعات پاياني شامگاه يكشنبه، ايران واكنش خود را آغاز كرد و چند موج حمله موشكي با استفاده از موشكهاي بالستيك به اهدافي در اسراييل انجام شد. اين حملات كه در چند مرحله صورت گرفت، نخستين پاسخ مستقيم ايران پس از هفتهها آتشبس محسوب ميشد و از سوي تحليلگران به عنوان پيامي روشن درباره پايبندي تهران به خطوط قرمز اعلامشده ارزيابي شد. منابع نزديك به مواضع رسمي ايران تأكيد كردند كه اين حملات در چارچوب «پاسخ هشدارآميز» انجام شده و هدف آن، جلوگيري از تغيير قواعد درگيري و ارسال پيام بازدارندگي بوده است.
پس از اين حملات، اسراييل نيز بامداد دوشنبه حملاتي محدود عليه برخي اهداف در ايران انجام داد؛ حملاتي كه طبق اعلام منابع رسمي ايران، خسارت جاني در پي نداشت و ابعاد آن محدود توصيف شد. با اين حال، ايران صبح دوشنبه بار ديگر حملات موشكي جديدي عليه اسراييل انجام داد تا نشان دهد در برابر هرگونه اقدام نظامي، پاسخ متقابل خواهد داد و نسبت به عبور از خطوط قرمز خود بيتفاوت نخواهد بود.
در ادامه اين تحولات، مواضع رسمي ايران بر اين نكته تأكيد داشت كه اقدامات انجامشده به معناي آغاز دوباره جنگ يا خروج از چارچوب آتشبس نيست، بلكه پيامي هشداردهنده درباره ضرورت احترام به خطوط قرمز منطقهاي ايران محسوب ميشود. مقامهاي ايراني اعلام كردند كه تهران همچنان خواهان حفظ ثبات و جلوگيري از گسترش درگيري است، اما اگر حملات و اقدامات تحريكآميز ادامه پيدا كند، پاسخهاي بعدي «بسيار شديدتر و گستردهتر» خواهد بود.
اين موضعگيريها نشان ميدهد كه ايران تلاش دارد ميان حفظ بازدارندگي نظامي و جلوگيري از بازگشت كامل به جنگ، نوعي موازنه برقرار كند. تحليلگران معتقدند تهران در روزهاي اخير تلاش كرده اين پيام را منتقل كند كه آمادگي پاسخگويي نظامي را دارد، اما همزمان قصد ندارد آغازگر دور تازهاي از جنگ فراگير باشد؛ مگر آنكه طرف مقابل بخواهد قواعد موجود را تغيير دهد.
در سطح بينالمللي نيز تحولات ساعات گذشته با واكنشهاي گستردهاي همراه شد. بسياري از ناظران سياسي و امنيتي هشدار دادند كه تداوم اين روند ميتواند آتشبس شكننده منطقه را بهطور كامل از بين ببرد و دوباره خاورميانه را وارد مرحلهاي تازه از تنشهاي گسترده كند. همين نگرانيها باعث شد تلاشهاي ديپلماتيك براي بازگرداندن طرفها به مسير كنترل تنش بار ديگر فعال شود. در همين چارچوب، دونالد ترامپ، رييسجمهور امريكا، ظهر دوشنبه در پيامي در فضاي مجازي اعلام كرد كه دو طرف فعلاً به آتشبس بازگشتهاند و مدعي شد كه واشنگتن همچنان تلاش ميكند روند مذاكرات را ادامه دهد. هرچند جزييات مشخصي از اين روند منتشر نشده، اما اظهارات ترامپ نشان ميدهد كه امريكا نيز نگران فروپاشي كامل آتشبس و بازگشت جنگ به مرحلهاي گستردهتر است.
قرارگاه مركزي حضرت خاتمالانبيا (ص) با صدور بيانيهاي با اشاره به اقدام ايران در هدف قرار دادن اهدافي در سرزمينهاي اشغالي، با اعلام خبر توقف عمليات نيروهاي مسلح تصريح كرد: در صورت تداوم تجاوزات و شرارتها، از جمله در جنوب لبنان، اقدامات بسيار شديدتر و كوبندهتر از قبل در راه خواهد بود. متن بيانيه قرارگاه مركزي حضرت خاتمالانبيا (ص) به شرح زير است:
«در پي تجاوزات و شرارتهاي رژيم سفاك صهيونيستي در جنوب لبنان و منطقه ضاحيه كه با حمايت امريكاي جنايتكار صورت گرفت، نيروهاي مسلح مقتدر جمهوري اسلامي ايران در راستاي حمايت از مردم مظلوم لبنان، پاسخي دردناك به اين رژيم دادند.
پاسخي كه رژيم جعلي صهيونيستي و حاميان آن بايد از آن درس عبرت گرفته باشند.
بر اين اساس، توقف عمليات نيروهاي مسلح اعلام ميگردد اما تاكيد ميشود كه در صورت تداوم تجاوزات و شرارتها، از جمله در جنوب لبنان، اقدامات بسيار شديدتر و كوبندهتر از قبل در راه خواهد بود.»
همچنين فرمانده كل ارتش در پي نقض مكرر آتشبس از سوي دشمن و صدروز مقاومت و ايستادگي مردم با صدور پيامي تصريح كرد: به پشتوانه مردم هميشه در صحنه، بار ديگر با اعلام آمادگي كامل ارتش جمهوري اسلامي ايران، هشدار ميدهيم مسووليت تجاوز رژيم صهيونيستي برعهده امريكاست و در صورت تكرار شرارتهاي دشمن، اقدامات ما شديدتر خواهد شد.
متن پيام امير سرلشكر امير حاتمي فرمانده كل ارتش جمهوري اسلامي ايران در پي نقض مكرر آتش بس توسط دشمن و صد روز مقاومت و ايستادگي ملت بزرگ ايران به شرح زير است:
«بسمالله الرحمن الرحيم
ملتِ كشور دوست و مبعوث شده ايران عزيز!
دشمن در حالي كه ميانجي گفتوگوها در ايران حضور داشت بار ديگر با عهدشكني و نقض تماميت آتشبس ثابت كرد به هيچوجه به آتشبس و توافق پايبند نيست.
حضور حماسي شما ملت رشيد و مبعوث شده ايران در سنگر خيابان، موجب ارتقاء روحيه رزم و تراوش خوني تازه در شريان ارتش مردمي و آحاد نيروهاي مسلح براي دفاع از وطن ِ شريف اسلامي شده و فرزندان و برادران شما در صفوف مستحكم دفاعي آمادهاند براي اعتزاز و استقلال ايران سربلند اسلامي، تا آخرين قطره خون بجنگند و جان خويش را نثار كنند. صد شبانهروز مقاومت و ايستادگيتان، تجلي اراده ملي، اتحاد يك ايران منسجم، فتح قلههاي تابآوري و پيام روشن همدلي و اتحاد مقدس، تحت رهبري و فرماندهي امام خامنهاي (مدظله العالي) و پاسخ قاطع ايران يكپارچه به دشمنان غداري است كه استقلال و تماميت ارضي اين سرزمينِ پاك و عزت و امنيت مردم شريفمان را نشانه رفتهاند. به پشتوانه شما مردم هميشه در صحنه، بار ديگر با اعلام آمادگي كامل ارتش جمهوري اسلامي ايران، هشدار ميدهيم مسووليت تجاوز رژيم صهيونيستي برعهده امريكاست و در صورت تكرار شرارتهاي دشمن، اقدامات ما شديدتر خواهد شد.
سرهنگ دوم پاسدار ابراهيم ذوالفقاري سخنگوي قرارگاه مركزي خاتم الانبيا (ص) با تاكيد بر اينكه همانطور كه وعده داده بوديم عمل كرديم، عنوان كرد: نيروهاي مسلح مقتدر جمهوري اسلامي ايران اعم از سپاه پاسداران انقلاب اسلامي و ارتش جمهوري اسلامي ايران ثابت كردهاند كه در اوج آمادگيهاي دفاعي و هجومي به آنچه گفته ميشود، با سرعت عمل و دقت بالا اقدام نموده و دشمنان امريكايي و صهيونيستي را از كرده خود پشيمان ميكنند.
وي افزود: در موج جديد اقدامات عليه اهداف مهم و حساس در سرزمينهاي اشغالي، دشمن با دريافت ضربات سنگين، هدفمند، هوشمندانه و خسارت بار، عمليات هجومي و موفقي را از سوي نيروهاي قدرتمند جمهوري اسلامي ايران تجربه كرد.
سخنگوي قرارگاه مركزي حضرت خاتمالانبيا (ص) تصريح كرد: امريكاي جنايتكار و رژيم ددمنش صهيونيستي بايد بدانند ايران قوي و سرافراز و نيروهاي مقاومت افتخارآفرين در منطقه تحت هر شرايطي و در مقابل هر تهديدي ايستادگي نموده و هرگز سر تسليم در مقابل دشمنان بازنده در جنگ، فرود نخواهند آورد و در صورت تداوم تجاوز و شرارت با شدت بيشتري با آنها برخورد خواهد شد.
سردار سيد مجيد موسوي فرمانده نيروي هوافضا سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در حساب كاربري خود در شبكه اجتماعي ويراستي در پيامي كوتاه نوشت: «الوعده وفا»
اين پيام فرمانده نيروي هوافضاي سپاه در شرايطي منتشر شده است كه در ساعات گذشته با وجود هشدارهاي قبلي جمهوري اسلامي ايران، رژيم كودك كش صهيونيستي با عبور از همه خطوط قرمز و افزايش حملات در جنوب لبنان، ضاحيه بيروت را هدف قرار داده است.
در واكنش به اين اقدام جنايتكارانه، سپاه پاسداران انقلاب اسلامي در اطلاعيهاي از مورد هدف قرار گرفتن پايگاه هوايي رامات ديويد در سرزمينهاي اشغالي خبر داد و تصريح كرد: عمليات امشب يك اعلام اخطار بود و در صورت تكرار تجاوزات پاسخها گستردهتر خواهد بود و تمام اهداف امريكايي ـ صهيونيستي را در منطقه در بر خواهد گرفت.
متن اطلاعيه روابط عمومي سپاه به شرح زير است:
«بسمالله قاصم الجبارين
قاتِلُوهُمْ يعذِّبْهُمُالله بِأيدِيكمْ ويخْزِهِمْ و ينْصُرْكمْ عليهِمْ ويشْفِ صُدُور قوْمٍ مُومِنِين
در پاسخ به جنايت گسترده رژيم غاصب صهيوني در جنوب لبنان و كشتار و آواره كردن گسترده مردم مظلوم مناطق صور و نبطيه و ساير نقاط از جمله ضاحيه بيروت پايگاه هوايي رامات ديويد، مبدأ اين تجاوزها هدف موشكهاي بالستيك نيروي هوافضاي سپاه قرار گرفت.
پذيرش آتشبس توسط ما در ۱۹ فروردين ماه مشروط به توقف آتش در تمام جبههها بود؛ لكن مثل هميشه امريكا و رژيم صهيوني به تعهد خود پايبند نبودند، هم تجاوزات و جنايات را در لبنان ادامه دادند و هم با تعرض مكرر به سواحل و شناورهاي ايراني در تنگه هرمز، درياي عمان و اقيانوس هندآتش بس را نقض كردند.
عمليات امشب يك اعلام اخطار بود و در صورت تكرار تجاوزات پاسخها گستردهتر خواهد بود و تمام اهداف امريكايي ـ صهيونيستي را در منطقه در بر خواهد گرفت.
و ما النصر الا من عندالله العزيز الحكيم»
سرلشكر پاسدار علي عبداللهي فرمانده قرارگاه مركزي حضرت خاتم الانبيا (ص) گفت: رژيم متجاوز صهيونيستي با نقض مكرر آتشبس شرارتهاي خود عليه مردم مظلوم لبنان با چراغ سبز و حمايت امريكاي جنايتكار و سكوت مجامع بينالمللي را روز به روز افزايش داده و با استفاده از سلاحهاي ممنوعه از جمله بمبهاي فسفري مرتكب جنايات جنگي ميگردد. وي افزود: با وجود هشدارهاي قبلي جمهوري اسلامي ايران، رژيم كودك كش صهيونيستي با عبور از همه خطوط قرمز و افزايش حملات در جنوب لبنان، ضاحيه بيروت را هدف قرار داده است. فرمانده قرارگاه حضرت خاتمالانبيا (ص) با بيان اينكه «قبلا اخطار داده بوديم در صورت گسترش جنايت در ضاحيه بيروت، اهدافي را در سرزمينهاي اشغالي مورد هجوم قرار ميدهيم»، تصريح كرد: ارتش صهيونيستي بايد حملات خود به جنوب لبنان و ضاحيه را متوقف نمايد و در صورت گسترش حملات خود به آن منطقه يا پاسخ به اقدام ايران با ضربات كوبندهتر و پشيمانكننده روبرو و حملات ويرانگري عليه رژيم و حاميان آن آغاز خواهد شد.
اكنون، منطقه بار ديگر در وضعيتي حساس قرار گرفته است؛ وضعيتي كه در آن، هم احتمال بازگشت به مسير مذاكرات وجود دارد و هم خطر تشديد دوباره تنشها. با اين حال، آنچه در مواضع اخير ايران برجسته شده، تأكيد بر اين نكته است كه تهران در برابر تهديد يا عبور از خطوط قرمز خود سكوت نخواهد كرد و هرگونه اقدام نظامي را با پاسخ متناسب و مستقيم مواجه خواهد ساخت؛ پيامي كه به نظر ميرسد مهمترين محور تحولات ۲۴ ساعت گذشته بوده است.
