بورس پُرخواهان

بورس تهران هر روز قله‌هاي جديد را فتح مي‌كند و پيشروي شاخص كل بورس همچنان ادامه دارد. اين موضوع در حالي است كه بازارهاي موازي همچنان درحال درجا زدن و دربرخي موارد نيز كاهش قيمت هستند. عوامل بسياري در رشد بورس موثر بوده، اما مي‌توان بسته بودن 80 روزه بازار و عقب ماندگي آن را مهم‌ترين علت رشد بازار سهام دانست.

از سوي ديگر روند افزايش قيمت‌ها در بازار به سودسازي برخي صنايع در بورس نيز كمك مي‌كند. براي نمونه روز گذشته خبري مبني از افزايش قيمت پايه محصولات پتروشيمي منتشر شد. به گفته كارشناسان برخي از اين صنايع در دوران جنگ آسيب ديده‌اند، اما با اين وجود شاهد تغييرات و افزايش قيمت سهام هستيم. به‌طور كلي عوامل مختلفي دست به دست يكديگر داده‌اند تا بازارسهام روزهاي خوشي را تجربه كند. اين روزها شاهد آن هستيم كه به‌طور ميانگين بيش از 95 درصد باازر سهام رخت سبز بر تن دارند و همين شرايط عاملي شده تا نقدينگي وارد بازار سهام شود، روند آمار معاملات نيز چنين موضوعي را تاييد مي‌كند. يكي از عوامل خوشبيني به بازار سهام و ورود نقدينگي به آن را مي‌توان شرايط سياسي كشور دانست. درحال حاضر بسياري كشور را به يك توافق جامع نزديك مي‌دانند و همين خوشبيني‌ها مسير سرمايه‌گذاري را تغيير داده است و باعث شده كه سرمايه‌گذاران با شرايطي ديگر در بازارهاي مالي خصوصا بورس سرمايه‌گذاري كنند. روز گذشته در خبري اعلام شد كه تبادل پيام‌ها ميان ايران و امريكا درباره متن تفاهمنامه احتمالي همچنان ادامه دارد و دو طرف به صورت متناوب اصلاحيه‌هايي را مطرح مي‌كنند.  براساس آمار معاملات در پايان بازار، شاخص كل بورس با افزايش ۸۳ هزار و ۱۴۶ واحدي، معادل ۲ درصد رشد كرد و در سطح ۴ ميليون و ۲۳۶ هزار و ۵۲۱ واحد ايستاد. در كنار آن، شاخص كل هم‌وزن عملكردي حتي بسيار بهتر از شاخص كل ثبت كرد و با جهش ۳۰ هزار و ۶۸۲ واحدي، معادل ۲.۷۹ درصد بالا رفت تا به ارتفاع يك ميليون و ۱۳۱ هزار و ۹۶۸ واحد برسد. رشد بيشتر شاخص هم‌وزن نسبت به شاخص كل نشان مي‌دهد كه موج تقاضا صرفا در چند نماد بزرگ و شاخص‌ساز متمركز نبوده است. وقتي هم‌وزن جلوتر حركت مي‌كند، يعني بخش گسترده‌تري از شركت‌هاي بازار در زماني كه تنها 40 درصد بازار بازار است، به‌ويژه شركت‌هاي كوچك و متوسط توانسته‌اند همپاي بازار رشد كنند و خريداران در سطحي وسيع‌تر وارد ميدان شده‌اند. 

     بازار در اختيار خريداران

آمار كلي بازار نشان مي‌دهد كفه ترازو در روز يكشنبه تقريبا به‌طور كامل به نفع خريداران سنگيني كرده است. در پايان معاملات، ۸۰۰ نماد در محدوده مثبت بسته شدند و تنها ۷ نماد كاهش قيمت را تجربه كردند. اين نسبت، از منظر رفتاري نشان مي‌دهد كه جو غالب بازار، ريسك‌پذير و مبتني بر انتظار ادامه صعود بوده است.

در همين مسير، وضعيت صف‌ها نيز يكي از شاخص‌ترين نشانه‌هاي برتري تقاضا بود ۷۹۰ نماد با صف خريد به كار خود پايان دادند و فقط يك نماد در سمت مقابل يعني صف فروش قرار گرفت. چنين تركيبي از صف‌ها معمولا زماني شكل مي‌گيرد كه عرضه‌كنندگان به دلايل مختلف از جمله انتظار قيمت‌هاي بالاتر، نبود انگيزه فروش كوتاه‌مدت يا موج هيجاني مثبت تمايلي به عرضه پرحجم نشان نمي‌دهند و بازار با كمبود عرضه مواجه مي‌شود. همين كمبود عرضه، حتي با وجود اينكه در برخي نمادهاي بزرگ نشانه‌هايي از افزايش عرضه ديده مي‌شد، نتوانست سمت تقاضا را عقب براند. فعالان بازار مي‌گويند در چنين شرايطي، عرضه‌هاي مقطعي در بزرگان بيشتر به‌منزله تنفس بازار تلقي مي‌شود تا تغيير روند؛ به‌خصوص وقتي ساير داده‌هاي معاملاتي همچنان از قدرت نقدينگي حكايت داشته باشد.

     عطش ورود به بازار

اگر صف‌هاي خريد تصوير بيروني هيجان بازار را نشان مي‌دادند، آمار ارزش سفارش‌ها نشانه عددي و قابل‌سنجش آن بود. در پايان معاملات، ارزش سفارش‌هاي خريد به بيش از ۲۸ هزار و ۲۷۱ ميليارد تومان رسيد، در حالي كه ارزش سفارش‌هاي فروش تنها حدود ۱۰۰ ميليارد تومان ثبت شد؛ فاصله‌اي چشمگير كه از ادامه عطش خريد حكايت دارد. چنين اختلافي معمولا در روزهايي رخ مي‌دهد كه انتظارات كوتاه‌مدت سرمايه‌گذاران عمدتا صعودي است و معامله‌گران، به‌ويژه در نمادهايي كه صف خريد دارند، ترجيح مي‌دهند زودتر در صف تقاضا قرار بگيرند تا از موج حركت قيمت جا نمانند. البته بازارشناسان همزمان هشدار مي‌دهند كه استمرار اين وضعيت يعني رشد سريع قيمت‌ها همراه با قفل شدن نمادها مي‌تواند در ادامه، نوسانات تندتري را نيز به همراه داشته باشد، چرا كه با هر تغيير در فضاي عرضه، ممكن است بخشي از صف‌ها به سرعت تخليه شود.

     ورود سنگين نقدينگي حقيقي

يكي از مهم‌ترين مولفه‌هاي معاملات روز اخير، تداوم ورود پول حقيقي بود؛ عاملي كه معمولا به عنوان سوخت اصلي موج‌هاي صعودي در بازار شناخته مي‌شود. در پايان روز، بيش از ۶ هزار و ۳۱۳ ميليارد تومان پول حقيقي وارد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي شد؛ رقمي كه در مقايسه با هفته‌هاي اخير، از ورود نقدينگي سنگين و قابل‌توجه حكايت دارد. در سوي ديگر، ابزارهاي كم‌ريسك‌تر به‌خصوص صندوق‌هاي درآمد ثابت با خروج ۱,۵۵۳ ميليارد تومان پول حقيقي روبه‌رو شدند. اين جابه‌جايي سرمايه نشان مي‌دهد كه بخشي از سرمايه‌گذاران به‌جاي ماندن در مسير بازدهي‌هاي محدود و كم‌ريسك، تصميم گرفته‌اند شانس خود را در بازار سهام امتحان كنند؛ بازاري كه در روزهاي اخير با نشانه‌هاي صعودي، توجه زيادي را به خود جلب كرده است. قدرت خريداران حقيقي در آمار سرانه‌ها نيز نمود داشت. سرانه خريد حقيقي‌ها به ۱۰۴.۷ ميليون تومان رسيد، در حالي كه سرانه فروش در سطح ۵۷.۴ ميليون تومان قرار گرفت. بر اين اساس، قدرت خريد حقيقي‌ها عدد ۱.۸۲ را ثبت كرد؛ يعني از منظر ميانگين رفتار معامله‌گران حقيقي، خريداران با دست بالاتر و توان مالي بيشتري نسبت به فروشندگان در بازار ظاهر شده‌اند.

با وجود رشد چشمگير شاخص‌ها و سبزپوشي گسترده بازار، يك نكته توجه برخي تحليلگران را جلب كرد، ارزش معاملات خرد آن‌طور كه انتظار مي‌رفت جهش نكرد. در پايان روز، ارزش معاملات خرد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي حدود ۱۲ هزار و ۳۷۴ ميليارد تومان ثبت شد. اين رقم هرچند نسبت به روز گذشته افزايش يافته، اما همچنان از منظر شتاب گردش پول رشد خارق‌العاده‌اي به حساب نمي‌آيد.

دليل اصلي را بايد در همان نقطه‌اي جست‌وجو كرد كه روز يكشنبه بارها در تابلو تكرار شد، قفل بودن تعداد زيادي از نمادها در صف خريد. وقتي حجم قابل‌توجهي از نمادها در صف خريد مي‌مانند و فروشندگان تمايل چنداني به عرضه نشان نمي‌دهند، معاملات واقعي كمتر شكل مي‌گيرد؛ يعني تقاضا وجود دارد، اما عرضه‌اي كه به معامله تبديل شود، محدود است. نتيجه آنكه شاخص‌ها مي‌توانند رشد كنند، اما ارزش معاملات به عنوان نماينده حجم واقعي دادوستد به همان نسبت بزرگ نمي‌شود.

اين وضعيت از يك‌سو مي‌تواند نشانه‌اي از قدرت تقاضا باشد، اما از سوي ديگر نشان مي‌دهد بازار براي افزايش پايدار ارزش معاملات به عامل مكمل نياز دارد، افزايش عرضه، باز شدن صف‌ها و شكل‌گيري معاملات روان‌تر. در غير اين صورت، بخشي از رشد به‌جاي آنكه روي معاملات پرحجم و متعادل بنا شود، روي صف‌ها و كمبود عرضه سوار مي‌ماند.

     چشم‌انداز كوتاه‌مدت مثبت اما با شرط تداوم نقدينگي

رفتار معاملات روز اخير چند چيز مهم را در بازار نشان مي‌دهد، نخست، روند صعودي فعلا متوقف نشده و شاخص‌ها با قدرت بالا رفتند. دوم، پهناي بازار بسيار مثبت بود و رشد هم‌وزن نشان داد تقاضا به بخش بزرگي از نمادها سرايت كرده است. سوم، ورود نقدينگي حقيقي همچنان نقش كليدي در حركت بازار ايفا مي‌كند و خروج پول از صندوق‌هاي درآمد ثابت، از افزايش ريسك‌پذيري سرمايه‌گذاران خبر مي‌دهد.

در چنين شرايطي تا زماني كه جريان نقدينگي به بازار ادامه داشته باشد و صف‌هاي خريد سنگين در بخش بزرگي از نمادها پابرجا بماند، چشم‌انداز كوتاه‌مدت بورس مثبت ارزيابي مي‌شود. با اين حال، فعالان حرفه‌اي بازار معمولا تاكيد مي‌كنند كه براي پايداري حركت صعودي، افزايش ارزش معاملات و متعادل‌تر شدن عرضه و تقاضا اهميت دارد، چرا كه بازارهاي قفل‌شده در صف‌ها، هرچند در ظاهر سبز و پرهيجانند، اما در برابر تغييرات ناگهاني رفتار معامله‌گران نيز حساس‌تر هستند.