پزشكيان: برخي برنامههاي رسانه ملي نيازمند بازنگري جدي است
رييسجمهور با تأكيد بر ضرورت تبديل دانشگاهها به كانونهاي حل مسائل كشور، نقش آموزش عالي را در مواجهه با چالشهاي پيچيده پيشروي ايران تعيينكننده دانست.
رييسجمهور با تأكيد بر ضرورت تبديل دانشگاهها به كانونهاي حل مسائل كشور، نقش آموزش عالي را در مواجهه با چالشهاي پيچيده پيشروي ايران تعيينكننده دانست. مسعود پزشكيان در نشستي با وزير علوم، تحقيقات و فناوري و جمعي از معاونان و مديران ارشد اين وزارتخانه، گزارش آخرين وضعيت آموزش عالي كشور در جريان جنگ اخير و دوره پساجنگ، برنامهريزيهاي وزارت علوم براي بازآرايي سياستهاي علم، فناوري و آموزش عالي متناسب با شرايط جديد كشور، برنامههاي هوشمندسازي آموزش با هدف ارتقاي كيفيت و كاهش هزينهها و همچنين اقدامات انجامشده در راستاي مسالهمحور و ماموريتمحور كردن دانشگاهها از طريق ايجاد دبيرخانه مديريت حل كلان مسالهها (محكم) را مورد بررسي و ارزيابي قرار داد.
رييسجمهور در اين نشست ضمن قدرداني از اقدامات انجامشده در وزارت علوم، با اشاره به شرايط پيچيده و چندوجهي كشور اظهار داشت: امروز كشور ما با مجموعهاي از چالشها و مسائل در حوزههاي مختلف مواجه است و طبيعي است كه بهترين و مناسبترين بستر براي شناسايي راهكارها، توليد دانش مورد نياز و ارايه راهحلهاي اجرايي، نظام آموزش عالي و دانشگاههاي كشور باشند. پزشكيان با تأكيد بر اينكه صرف برخورداري از دانش براي حل مسائل كشور كافي نيست، افزود: آنچه اهميت دارد، تربيت استادان، پژوهشگران و دانشآموختگاني است كه علاوه بر دانش تخصصي، مهارت، توانمندي اجرايي، مسووليتپذيري اجتماعي و باور به حل مساله را نيز در خود پرورش داده باشند. كشور امروز بيش از هر زمان ديگري به نخبگاني نياز دارد كه دانش خود را در خدمت رفع مشكلات جامعه قرار دهند. رييسجمهور خطاب به مديران آموزش عالي كشور تصريح كرد: انتظار من از دانشگاهيان اين است كه هر دانشگاه متناسب با رشتهها و ظرفيتهاي علمي خود، نسبت به مسائل و نيازهاي جامعه پيراموني احساس مسووليت كند. هر دانشگاه در هر شهر و منطقهاي كه فعاليت ميكند، بايد بتواند بخشي از مسائل آن منطقه را شناسايي كرده و براي حل آنها نقشآفريني كند. دانشگاه نبايد صرفاً محل آموزش و انتقال دانش باشد، بلكه بايد به نهادي اثرگذار در فرآيند توسعه و حل مسائل كشور تبديل شود. پزشكيان با اشاره به پيچيدگي مسائل امروز كشور خاطرنشان كرد: فشارها و چالشهايي كه امروز جامعه با آن مواجه است، ساده و تكبعدي نيستند و طبيعتاً راهكارهاي آن نيز نميتواند ساده باشد. حل اين مسائل نيازمند نگاههاي چندرشتهاي، رويكردهاي نوآورانه و حضور فعال نخبگان و دانشگاهيان در عرصه تصميمسازي و اجراست. نخبگان كشور در قبال شرايط موجود مسووليت دارند و بايد سهم خود را در بهبود وضعيت كشور ايفا كنند.
رييسجمهور ضمن تقدير از اقدامات صورتگرفته در حوزه مسالهمحور كردن دانشگاهها، تأكيد كرد: اگرچه گامهاي ارزشمندي برداشته شده، اما لازم است اين مسير با تمركز و انسجام بيشتري دنبال شود. همچنين نبايد اين ماموريت صرفاً محدود به چند دانشگاه بزرگ و مطرح كشور باشد؛ بلكه تمامي دانشگاهها در سراسر كشور بايد متناسب با ظرفيتهاي خود در فرآيند حل مسائل منطقهاي و ملي مشاركت كنند. پزشكيان در ادامه با تبيين نسبت ميان دولت و دانشگاه در فرآيند حل مسائل كشور گفت: گاهي دولت مسالهاي را به دانشگاه ارجاع ميدهد و انتظار ارايه راهكار دارد، اما در مواردي نيز اين دانشگاه است كه با رصد دقيق محيط، مسالهاي را شناسايي ميكند كه ممكن است هنوز در دستور كار دستگاههاي اجرايي قرار نگرفته باشد. در چنين شرايطي دانشگاه بايد پيشگام ورود به مساله و ارايه راهحل باشد و نقش راهبري علمي خود را ايفا كند. رييسجمهور در بخش ديگري از سخنان خود به موضوع نظام پرداخت اعضاي هيات علمي اشاره كرد و گفت: منابع مرتبط با اين حوزه در اختيار وزارت علوم قرار دارد و نحوه مديريت آن نيز بر عهده اين وزارتخانه است. مبناي دولت در پرداختها، اصل عملكرد، اثربخشي و نتيجهمحوري است. بهطور طبيعي استاداني كه نقش برجستهاي در توليد علم، حل مسائل كشور، تربيت نيروي انساني و اثرگذاري اجتماعي دارند، نبايد با افرادي كه صرفاً حضور اداري دارند و خروجي مشخصي ارايه نميكنند، به يك شكل مورد ارزيابي و پرداخت قرار گيرند.
پزشكيان با انتقاد از توسعه غيرهدفمند برخي مراكز آموزش عالي در سالهاي گذشته اظهار داشت: متأسفانه در مقاطعي بدون توجه به الزامات و زيرساختهاي توسعه علمي، دانشگاهها و مراكز آموزش عالي گسترش يافتهاند. امروز تعداد قابل توجهي از مراكز دانشگاهي با خروجي محدود يا فاقد اثربخشي متناسب با ماموريت خود مواجه هستند. در چنين شرايطي ضروري است نظام ارزيابي و تخصيص منابع بر پايه عملكرد واقعي، خروجيهاي علمي، ميزان اثرگذاري و تحقق ماموريتها بازطراحي شود. در همه نظامهاي علمي موفق دنيا، منابع بر مبناي عملكرد، بهرهوري و نتايج حاصل از فعاليتها تخصيص مييابد، نه صرفاً بر اساس حضور يا ساختارهاي موجود. وزارت علوم بايد با بهرهگيري از اختيارات قانوني خود، سازوكارهاي عادلانه و مبتني بر شايستگي را در نظام پرداختها و تخصيص منابع مستقر كند. اين رويكرد علاوه بر مباني مديريتي، با آموزههاي ديني و توصيههاي قرآن كريم و نهجالبلاغه نيز همخواني دارد؛ چرا كه در اين آموزهها بر تفاوت ميان افراد پرتلاش و كمكار تأكيد شده است.
پزشكيان در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به رويكرد دولت در بهرهگيري از ظرفيت دانشگاهها براي حل مسائل كشور اظهار داشت: دانشجويان بايد از محيطهاي صرفاً آموزشي خارج شده و در ميدان عمل حضور يابند. مشاركت دادن دانشجويان در حوزههايي نظير اصلاح الگوهاي رفتاري، كاهش مصرف، ارتقاي بهرهوري، فعاليتهاي اجتماعي و فرهنگي و ساير عرصههاي مورد نياز كشور، علاوه بر كمك به حل مسائل جامعه، موجب افزايش حس مفيد بودن، مسووليتپذيري و نقشآفريني اجتماعي آنان خواهد شد.
رييسجمهور با بيان اينكه حل مشكلات كشور از حاشيه و نظارهگري امكانپذير نيست، تصريح كرد: نبايد در جايگاه تماشاگر و خارج از گود باقي ماند. حل مسائل نيازمند حضور در ميدان، پذيرش مسووليت و اقدام عملي است. بنده نيز اين مسووليت را نه براي كسب مقام و موقعيت، بلكه با دغدغه خدمت به مردم و رفع مشكلات آنانپذيرفتهام. امروز كه بار سنگيني بر دوش همه ما قرار گرفته است، تمامي ظرفيتهاي كشور بايد براي عبور از مشكلات بسيج شوند.
پزشكيان ادامه داد: بخشهاي اقتصادي، فرهنگي، اجتماعي، صنعتي، كشاورزي و انرژي همگي ظرفيتهاي گستردهاي براي نقشآفريني دانشگاهها دارند. فرصتهاي فراواني براي ايجاد تحول، اصلاح روندها و ارتقاي كارآمدي وجود دارد و همه بايد در اين مسير به كشور كمك كنند.
رييسجمهور در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به اهميت اطلاعرساني صحيح و مسوولانه در شرايط حساس كشور گفت: امروز با مسائل و چالشهاي متعددي روبرو هستيم و در چنين شرايطي نحوه اطلاعرساني و روايت واقعيتها از اهميت ويژهاي برخوردار است. متأسفانه در برخي موارد شاهد ارايه تحليلها و روايتهايي از رسانه ملي هستيم كه ميتواند تصويري غيرواقعي از شرايط كشور ايجاد كند. اين موضوع نيازمند بازنگري جدي است.
پزشكيان تأكيد كرد: دانشگاهيان بايد در اصلاح نگاههاي نادرست، ارتقاي سطح آگاهي عمومي و ترويج تحليلهاي علمي و مستند نقشآفريني كنند. نبايد اجازه داد فضاي عمومي جامعه تحت تأثير اطلاعات غيرمستند و برداشتهاي فاقد پشتوانه علمي قرار گيرد. حقيقت مستقل از اشخاص است و در زبان علم، حقانيت بر پايه شواهد، استدلال و مستندات تعريف ميشود.در آموزههاي ديني نيز انسان متقي كسي است كه سخن درست را بپذيرد و در برابر حقيقت مقاومت نكند. هيچ ظلمي بالاتر از آن نيست كه مسيرهاي نادرست را به جامعه القا كنيم و مانع شناخت واقعيتها شويم. دانشگاهها ميتوانند با توليد دانش معتبر و ارايه تحليلهاي علمي، مسير درست را شناسايي كرده و به جامعه و نظام تصميمگيري كشور منتقل كنند. پزشكيان با تأكيد بر آمادگي كامل دولت براي حمايت از نقشآفريني دانشگاهيان اظهار داشت: دولت آماده است هر آنچه را كه براي حضور موثر دانشگاهيان در حل مسائل كشور مورد نياز باشد، فراهم كند. كافي است هر فرد در هر حوزه تخصصي، گامي در جهت بهبود شرايط جامعه بردارد؛ چرا كه مجموعه اين گامهاي كوچك ميتواند زمينهساز تحولات بزرگ و پيشرفتهاي ماندگار براي كشور شود. با وجود گذشت ۴۷ سال از پيروزي انقلاب اسلامي و دستيابي كشور به دستاوردهاي ارزشمند در حوزههاي مختلف، همچنان در برخي عرصهها با فاصلههايي نسبت به كشورهاي پيشرو و حتي برخي همسايگان مواجه هستيم.
