بورس در اوج تقاضا
بازار سهام همچنان رخت سبز بر تن دارد و شرايط خوبي را تجربه ميكند، اين موضوع درحالي است كه برخي فعالان بازار سرمايه نسبت به محدوديتهاي ايجاد شده، اعتراض داشته و عقيده دارند كه اگر اين محدوديتها نبود بازار ميتوانست رشدهاي بسيار خوبي را تجربه كند.
بازار سهام همچنان رخت سبز بر تن دارد و شرايط خوبي را تجربه ميكند، اين موضوع درحالي است كه برخي فعالان بازار سرمايه نسبت به محدوديتهاي ايجاد شده، اعتراض داشته و عقيده دارند كه اگر اين محدوديتها نبود بازار ميتوانست رشدهاي بسيار خوبي را تجربه كند.
يكي از مهمترين اين محدوديتها را ميتوان دامنه نوسان بازار سرمايه دانست. دامنه نوسان امروز و ديروز محدود نشده بلكه مدتهاست كه دامنه نوسان توسط مسوولان بازار محدود شده و علت اين محدوديت مشخص نيست. در اصل سرمايهگذاران پيش از تعطيلي بازار و پيش از شروع جنگ بارها درخواست افزايش دامنه نوسان را داشتهاند اما هيچ بار اين درخواست به نتيجه نرسيده است.
اكنون با بازگشايي بازار پس از جنگ رمضان و پس از 80 روز تعطيلي شاهد آن هستيم كه اولين روز كاري هفته بازار يكپارچه رخت سبز بر تن كرد و شرايط خوبي را تجربه كرد.
در پايان معاملات اولين روز كاري هفته يعني شنبه، شاخص كل بورس تهران با رشد ۷۹ هزار و ۷۲۵ واحدي، معادل ۱.۹۶درصد افزايش يافت و روي عدد ۴ ميليون و ۱۵۳ هزار و ۳۷۶ واحد ايستاد. همزمان شاخص كل هموزن نيز كه تصوير دقيقتري از وضعيت كليت بازار و سهمهاي كوچك و متوسط ارايه ميدهد، با جهش ۲۷ هزار و ۷۹۶ واحدي (معادل ۲.۵۹درصد) به سطح يك ميليون و ۱۰۱ هزار و ۲۸۶ واحد رسيد. رشد پرقدرت هموزن در كنار شاخص كل، نشان ميدهد كه موج تقاضا محدود به چند نماد بزرگ نبود و در سطحي گستردهتر به كل بازار سرايت كرده است.
يكي از برجستهترين ويژگيهاي معاملات روز شنبه، وضعيت كمسابقه نمادهاي بورسي در ساعات ابتدايي بازار بود. در يك ساعت نخست معاملات، حتي يك نماد منفي روي تابلو مشاهده نشد و عملا تمام نمادهاي قابل معامله در محدوده مثبت قرار گرفتند؛ رخدادي كه از منظر تاريخي در بورس تهران نادر است و معمولا فقط در دورههايي ديده ميشود كه خوشبيني و هيجان خريد به اوج ميرسد و فروشندگان ترجيح ميدهند دست نگه دارند.
اين وضعيت در پايان معاملات هم تا حد زيادي حفظ شد. آمارها نشان ميدهد تنها ۴ نماد در محدوده منفي به كار خود پايان دادند و فقط يك نماد با صف فروش مواجه شد. چنين اعدادي براي بازاري با صدها نماد فعال، بسيار كوچك است و نشان ميدهد عرضه در برابر موج خريد، عملا توان مقاومت نداشته است.
شكاف سنگين عرضه و تقاضا
اگر تابلوي معاملات را معيار سنجش عطش بازار درنظر بگيريم، دادههاي ثبتشده تصويري شفاف از شرايط ارايه ميدهند. ارزش سفارشهاي خريد در پايان بازار به ۲۵ هزار و ۷۴۸ ميليارد تومان رسيد؛ درحالي كه ارزش سفارشهاي فروش فقط ۷۷ ميليارد تومان ثبت شد. اين فاصله نجومي ميان سفارشهاي خريد و فروش، معمولا زماني شكل ميگيرد كه بازار با كمبود جدي عرضه مواجه است و فعالان براي ورود به نمادهاي مختلف رقابت ميكنند.
در چنين فضايي، فروشندگان بالقوه يا اميد به قيمتهاي بالاتر دارند يا اساسا ترجيح ميدهند از جريان صعودي جا نمانند. نتيجه اين رفتار، افزايش صفهاي خريد و قفل شدن بخش بزرگي از نمادها در سقفهاي قيمتي روزانه است؛ وضعيتي كه هم با گستردگي قابلتوجهي مشاهده شد.
در كنار رشد قيمتها، جريان پول هم يكي از مهمترين نكات معاملات روز شنبه بود. ارزش معاملات روز به ۹۶۹۶ ميليارد تومان رسيد و بيش از ۴ هزار و ۹۶۳ ميليارد تومان پول حقيقي وارد سهام، حقتقدمها و صندوقهاي سهامي شد. اين ورود سنگين پول حقيقي معمولا نشان ميدهد تصميم خريد، نه فقط توسط معاملهگران حرفهاي يا حقوقيها، بلكه به شكل گستردهتري در ميان فعالان حقيقي بازار در حال تقويت است.
همزمان، صندوقهاي درآمد ثابت با خروج ۲ هزار و ۵۸۳ ميليارد تومان نقدينگي مواجه شدند؛ نشانهاي روشن از تغيير ترجيحات سرمايهگذاران. به بيان ديگر، بخشي از سرمايهها از ابزارهاي كمريسك و با بازده محدود فاصله گرفته و به سمت سهام حركت كرده است؛ روندي كه اگر ادامهدار باشد، ميتواند موتور محرك موجهاي بعدي رشد قيمتها تلقي شود.
قدرت خريداران در اوج
يكي ديگر از شاخصهاي مهم براي تحليل رفتار بازار، بررسي سرانه خريد و فروش حقيقيهاست. در اولين روز هفته سرانه خريد حقيقيها به ۱۱۶.۹ ميليون تومان رسيد، در حالي كه سرانه فروش حقيقي تنها ۴۱.۷ ميليون تومان بود. همين تفاوت باعث شد «قدرت خريد حقيقيها» به عدد بسيار بالاي ۲.۸۱ برسد؛ يعني ميانگين خريد هر معاملهگر حقيقي تقريبا سه برابر ميانگين فروش بوده است. در ادبيات بازار، چنين نسبتي معمولا نشانه برتري قاطع تقاضاست و ميتواند به معناي آن باشد كه خريداران، نه تنها فعالتر، بلكه مصممتر از فروشندگان وارد ميدان شدهاند. البته تحليلگران معمولا تاكيد ميكنند كه وقتي قدرت خريد براي چند روز متوالي در سطوح بالا باقي بماند، ميتوان آن را به عنوان يك سيگنال مهم از تداوم جريان صعودي ارزيابي كرد؛ اما اگر اين وضعيت تنها حاصل هيجان لحظهاي باشد، بازار در روزهاي بعد ممكن است با افزايش عرضه و تعديل هيجان مواجه شود. دادههاي پاياني بازار نشان داد ۸۲۰ نماد در محدوده مثبت قرار گرفتند و تنها ۴ نماد منفي بودند. در عين حال، ۷۹۳ نماد با صف خريد معاملات را تمام كردند و فقط يك نماد صف فروش داشت. اين حجم از صف خريد، تصوير روشني از «كمبود عرضه» در بازار ميدهد؛ يعني تعداد زيادي از سهمها عملا فروشنده كافي ندارند و خريداران در صف منتظر ميمانند تا شايد عرضهاي انجام شود. چنين شرايطي اگرچه در كوتاهمدت ميتواند باعث تداوم رشد قيمتها شود، اما در عين حال بهطور بالقوه ريسكهايي را هم در دل خود دارد: اول اينكه قفل شدن نمادها در صف خريد، نقدشوندگي را كاهش ميدهد و دوم اينكه با تغيير ناگهاني فضاي خبري يا افزايش عرضه ازسوي بازيگران بزرگ، امكان چرخش سريع قيمتها وجود دارد. با اين حال، آنچه بازار نشان داد، دستكم در مقطع فعلي، وزن سنگين تقاضا و خوشبيني بالاي معاملهگران است.
بورس در وضعيت «تقاضامحور» كامل
معاملات شنبه را ميتوان يكي از روزهاي شاخص بازار در سال جاري دانست؛ روزي كه همزمان چند نشانه مهم را به نمايش گذاشت: رشد قابلتوجه شاخصها، گستردگي مثبتها در كل بازار، شكاف كمسابقه سفارشهاي خريد و فروش، ورود سنگين پول حقيقي و شكلگيري صفهاي خريد فراگير. مجموعه اين عوامل نشان ميدهد بورس تهران در يك وضعيت كاملا تقاضامحور قرار گرفته و فعلا عرضه توان مقابله با موج خريد را ندارد. اگر در روزهاي آينده نيز روند ورود پول حقيقي و خروج نقدينگي از صندوقهاي درآمد ثابت ادامه پيدا كند، احتمال تداوم فضاي مثبت در بازار تقويت خواهد شد. با اين حال، رصد سطح عرضه، رفتار حقوقيها و تغييرات ارزش معاملات ميتواند تعيين كند اين حركت پرقدرت، تبديل به يك روند پايدار ميشود يا پس از چند روز، بازار وارد فاز استراحت و متعادلسازي خواهد شد.
