اهمیت حذف رانت ارزی
سیاست ارز ترجیحی در حقیقت به معنای پرداخت یارانه در قالب ارز ارزان به واردکنندگان است تا یک کالا با قیمت پایینتری به دست مصرفکننده برسد، درحالی که در سالهای اخیر تخصیص این ارز، نتیجه دلخواه دولت را به دنبال نداشت و سبب شد تا دولت این یارانه را در قالب کالابرگ به مصرفکننده منتقل کند.
سیاست ارز ترجیحی در حقیقت به معنای پرداخت یارانه در قالب ارز ارزان به واردکنندگان است تا یک کالا با قیمت پایینتری به دست مصرفکننده برسد، درحالی که در سالهای اخیر تخصیص این ارز، نتیجه دلخواه دولت را به دنبال نداشت و سبب شد تا دولت این یارانه را در قالب کالابرگ به مصرفکننده منتقل کند. مشکل دیگری که در سیستم قبلی یارانه ارزی وجود داشت، این بود که اتباع خارجی اعم از مجاز و غیرمجاز و حتی کشورهای همسایه از این کالای ارزان استفاده میکردند و حتی شاهد قاچاق کالاهای اساسی به خارج از کشور بودیم درحالی که در شیوه کنونی هر کس که واجد دریافت کالابرگ است، از یارانه دولت بهرهمند میشود.
ایران در طول دهههای گذشته پذیرای تعداد زیادی از مهاجران بود که از یارانه دولت ایران در قالب کالاهای اساسی ارزانقیمت استفاده میکردند و میتوان اذعان کرد که با روش جدید، این نوع پرداخت یارانه در حال ازبین رفتن است. شوک ناشی از افزایش قیمتها به دلیل حذف ارز ترجیحی یک امر طبیعی بود و به همین دلیل نیز در سالهای گذشته دولتها زیر بار اجرای آن نمیرفتند.
باید حذف ارز ترجیحی را یک کار بزرگ ازسوی دولت چهاردهم توصیف کرد که تداوم آن، میتواند به شفافیت در اقتصاد ایران کمک کرده و یکی از روزنههای فساد اقتصادی و رانت را از بین ببرد. اگرچه شوک اولیه ناشی از حذف یارانه ارزی اجتنابناپذیر است اما دولت نیز بايد نظارتهای خود را بر بازار افزایش دهد تا شاهد جهشهای غیرمنطقی قیمتها در بازار نباشیم. قبلا دولت به شکر یارانه میداد اما گروهی هم بودند که با صادرات آن سودهای نجومی کسب میکردند و به همین دلیل هر از گاهی شاهد کمبود شکر در بازار بودیم و این یارانه شکر به مصرفکننده نمیرسید اما اکنون قیمت شکر آزاد شده و صادرکننده و مصرفکننده با یک نرخ مشخص آن را خریداری میکنند.
در سایر کشورها نیز تجاربی مثل کالابرگ وجود دارد؛ برای مثال در امریکا اگر کسی کمتر از هزار دلار در ماه درآمد داشته باشد، دولت برای او اعتبار خرید کالاهای اساسی درنظر میگیرد که درست مثل همین کاری است که اکنون در ایران اجرایی شده و مجموعهای از کالاهای ضروری را در بر میگیرد. نافرجامی در حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی به این دلیل بود که تورم ناشی از این حذف در قالب کالابرگ جبران نشد. اگر این دولت بتواند آن تفاوتی که همیشه در آن اختلاف ارزی وجود داشته را جبران کند، مطمئنا باعث رفاه بیشتر جامعه میشود و حذف رانت، فساد و قاچاق را در پی دارد.
