كسبوكارهاي اينترنتي چه زماني دوباره جان ميگيرند؟
بازگشت تدريجي اينترنت در روزهاي اخير اگرچه بخشي از نگراني كاربران را كاهش داده، اما واقعيت اين است كه براي بسياري از كسبوكارهاي اينترنتي، بحران هنوز تمام نشده است.
وفا دوستي|
بازگشت تدريجي اينترنت در روزهاي اخير اگرچه بخشي از نگراني كاربران را كاهش داده، اما واقعيت اين است كه براي بسياري از كسبوكارهاي اينترنتي، بحران هنوز تمام نشده است. اختلال در دسترسي به سرويسهاي بينالمللي، كندي اينترنت موبايل، ناپايداري شبكه و مشكل در استفاده از پلتفرمهايي مانند گوگلپلي، همچنان فضاي فعاليت اقتصاد ديجيتال را با ابهام روبرو كرده است. بسياري از كاربران ميگويند اينترنت «وصل شده» اما هنوز نميتوانند مانند قبل از خدمات آنلاين استفاده كنند؛ موضوعي كه نشان ميدهد زيرساخت ارتباطي كشور همچنان در مرحله بازآرايي و تثبيت قرار دارد.در اين ميان، كسبوكارهاي اينترنتي بيش از همه آسيب ديدهاند؛ از فروشگاههاي آنلاين و استارتاپهاي خدماتي گرفته تا فريلنسرها، توليدكنندگان محتوا، شركتهاي تبليغات ديجيتال و كسبوكارهاي مبتني بر شبكههاي اجتماعي. بسياري از اين فعالان اقتصادي در طول ۸۸ روز محدوديت و اختلال، بخش بزرگي از مشتريان، درآمد و حتي اعتبار تجاري خود را از دست دادهاند.
اقتصاد ديجيتال قرباني خاموش اختلالهاي اينترنتي
كارشناسان ميگويند اينترنت ديگر فقط يك ابزار ارتباطي نيست، بلكه ستون فقرات اقتصاد مدرن محسوب ميشود. هرگونه اختلال گسترده در دسترسي به اينترنت ميتواند زنجيرهاي از خسارتهاي اقتصادي ايجاد كند كه آثار آن حتي ماهها پس از بازگشت اينترنت نيز ادامه داشته باشد.هرمز اكبري، متخصص بازارهاي اينترنتي و مشاور توسعه كسبوكارهاي ديجيتال، در اين باره به« تعادل» ميگويد: وقتي اينترنت براي مدت طولاني دچار اختلال ميشود، فقط فروش آنلاين كاهش پيدا نميكند؛ اعتماد مشتري نيز آسيب ميبيند. كاربر وقتي چند بار با خطا، كندي يا قطعي روبرو شود، به تدريج رفتار مصرفي خود را تغيير ميدهد و ممكن است به سمت روشهاي سنتي يا حتي سرويسهاي خارجي جايگزين برود.او ميافزايد: بسياري از كسبوكارها هنوز در مرحله «بقا» قرار دارند و وارد فاز جبران خسارت نشدهاند. بازگشت زيرساخت به وضعيت پايدار، فقط نخستين مرحله بحران است و احياي بازار زمان بسيار بيشتري نياز دارد.
چرا اينترنت به سرعت قطع ميشود اما به سختي بازميگردد؟
يكي از سوالات مهم كاربران در روزهاي اخير اين بوده كه چرا محدودسازي اينترنت در مدت كوتاهي انجام ميشود اما بازگشت آن اينقدر زمانبر است. كارشناسان حوزه شبكه توضيح ميدهند كه قطع ارتباط بينالمللي معمولاً از طريق تعداد محدودي دروازه و مسير اصلي انجام ميشود و اعمال محدوديت روي اين مسيرها پيچيدگي زيادي ندارد.اما در دوره اختلال، تغييرات متعددي در لايههاي مختلف شبكه اعمال ميشود؛ از تغييرات مسيريابي بينالمللي و DNS گرفته تا تنظيمات فيلترينگ، محدودسازي پروتكلها و مديريت ترافيك. بازگرداندن اين تنظيمات نيازمند هماهنگي مرحلهبهمرحله ميان اپراتورها و مراكز مديريت شبكه است.اين مشاور توسعه كسبوكارهاي ديجيتال در ادامه اظهار ميدارد: شبكه اينترنت مانند يك اكوسيستم زنده عمل ميكند. وقتي براي مدت طولاني در ساختار آن تغييرات گسترده اعمال شود، بازگشت به وضعيت پايدار نيازمند زمان است. مشكل اينجاست كه در اين فاصله، كسبوكارها همچنان متضرر ميشوند و كاربران نيز تجربه نامطلوبي دارند.
فروشگاههاي آنلاين كاهش فروش و ريزش مشتري
يكي از نخستين بخشهايي كه از اختلال اينترنت ضربه ميخورد، فروشگاههاي آنلاين هستند. بسياري از فروشگاهها در هفتههاي گذشته با كاهش شديد بازديد، افت تراكنشهاي بانكي و اختلال در ارتباط با مشتريان مواجه شدند. برخي فروشندگان ميگويند حتي پس از بازگشت اينترنت، رفتار مشتريان هنوز به وضعيت عادي برنگشته است. كاربران كمتر خريد ميكنند، مدت بيشتري براي تصميمگيري نياز دارند و اعتماد آنها به پايداري خدمات كاهش يافته است.اكبري با اشاره به اينكه بازگشت بازار به شرايط عادي، بهخصوص براي كسبوكارهاي كوچك، ممكن است بين سه تا شش ماه زمان ببرد. ميگويد: كسبوكارهاي بزرگ معمولاً ذخيره مالي و منابع انساني بيشتري دارند و راحتتر از بحران عبور ميكنند، اما كسبوكارهاي كوچك و خانگي ممكن است هرگز به وضعيت پيش از اختلال برنگردند. بسياري از آنها در اين مدت مشتريان ثابت خود را از دست دادهاند.
ضربه سنگين به تبليغات ديجيتال
صنعت تبليغات آنلاين نيز از ديگر قربانيان اين بحران بوده است. كاهش دسترسي كاربران به اينترنت، اختلال در شبكههاي اجتماعي و افت كيفيت ارتباطات، باعث كاهش چشمگير بازدهي كمپينهاي تبليغاتي شد. بسياري از برندها بودجه تبليغات ديجيتال خود را كاهش داده يا كمپينهايشان را متوقف كردهاند. اين موضوع بهويژه براي آژانسهاي تبليغات آنلاين و توليدكنندگان محتوا خسارت مالي قابلتوجهي ايجاد كرده است. كارشناسان ميگويند در فضاي بيثبات اينترنت، برندها تمايل كمتري به سرمايهگذاري تبليغاتي دارند، زيرا نميتوانند مطمئن باشند مخاطبان بهدرستي به محتواي آنها دسترسي پيدا ميكنند.
فريلنسرها و دوركارها بازارهايي كه از دست رفت
اختلالهاي طولانيمدت اينترنت فقط كسبوكارهاي داخلي را تحت تأثير قرار نداد، بلكه هزاران فريلنسر و نيروي دوركار را نيز با بحران روبرو كرد. بسياري از فعالان حوزه برنامهنويسي، طراحي، توليد محتوا و خدمات آنلاين كه با مشتريان خارجي همكاري ميكردند، در اين مدت پروژههاي خود را از دست دادند. به گفته فعالان اين حوزه، مهمترين سرمايه فريلنسرها «اعتماد» است و وقتي ارتباط آنها براي هفتهها ناپايدار باشد، كارفرماي خارجي بهسادگي پروژه را به نيرويي در كشور ديگر واگذار ميكند.
هرمز اكبري، متخصص بازارهاي اينترنتي تاكيد ميكند: بازار جهاني خدمات آنلاين بسيار رقابتي است. اگر يك نيروي ايراني به دليل اختلال اينترنت نتواند بهموقع پاسخ دهد يا پروژه را تحويل دهد، جايگزين كردن او براي كارفرما بسيار آسان است. بازسازي اين اعتماد گاهي بيشتر از يك سال زمان ميبرد.
مشكل گوگلپلي و تهديدهاي امنيتي
يكي ديگر از مشكلات مهم كاربران، اختلال در دسترسي به گوگلپلي و سرويسهاي بهروزرساني نرمافزارهاست. بسياري از كاربران حتي پس از بازگشت اينترنت همچنان نميتوانند برنامهها را دانلود يا بهروزرساني كنند.كارشناسان امنيت سايبري هشدار ميدهند كه اين وضعيت ميتواند خطرات جدي ايجاد كند. در هفتههاي گذشته ميليونها دستگاه بدون دريافت وصلههاي امنيتي باقي ماندهاند و همين موضوع احتمال سوءاستفاده از آسيبپذيريها را افزايش ميدهد.در چنين شرايطي، نهتنها كاربران عادي بلكه كسبوكارهاي آنلاين نيز در معرض تهديدهاي امنيتي قرار ميگيرند. حملات سايبري، نشت اطلاعات و اختلال در سرويسها ميتواند خسارتهاي بيشتري به اقتصاد ديجيتال وارد كند.
آيا اعتماد كاربران بازميگردد؟
يكي از مهمترين پيامدهاي بحران اينترنت، كاهش اعتماد عمومي به پايداري خدمات آنلاين است. بسياري از كاربران در هفتههاي گذشته مجبور شدند روشهاي جايگزين براي خريد، ارتباط يا دريافت خدمات پيدا كنند.كارشناسان ميگويند بازگرداندن اعتماد كاربران، حتي سختتر از بازگرداندن زيرساخت فني است. اگر كاربران تصور كنند كه هر لحظه ممكن است دوباره با اختلال گسترده روبرو شوند، تمايل كمتري براي وابستگي به خدمات آنلاين خواهند داشت. هرمز اكبري، متخصص بازارهاي اينترنتي در پايان هشدار ميدهد: اقتصاد ديجيتال بر پايه اعتماد ساخته ميشود؛ اعتماد به دسترسي پايدار، امنيت و تداوم خدمات. وقتي اين اعتماد آسيب ببيند، بازسازي آن زمانبر خواهد بود.
كسبوكارها چقدر زمان نياز دارند تا جبران كنند؟
پاسخ اين سوال به نوع كسبوكار، ميزان وابستگي به اينترنت و توان مالي شركتها بستگي دارد. اما بسياري از كارشناسان معتقدند جبران كامل خسارتهاي ناشي از ۸۸ روز اختلال، حداقل چند ماه زمان نياز دارد.كسبوكارهايي كه وابستگي مستقيم به شبكههاي اجتماعي داشتهاند، احتمالاً ديرتر از ديگران به وضعيت عادي بازميگردند. برخي از آنها ممكن است ناچار شوند مدل فعاليت خود را تغيير دهند يا به پلتفرمهاي جديد مهاجرت كنند.در مقابل، شركتهاي بزرگتر كه زيرساخت مستقل، مشتريان ثابت و منابع مالي بيشتري دارند، شانس بالاتري براي بازيابي سريعتر خواهند داشت.
آينده اقتصاد ديجيتال در سايه بيثباتي اينترنت
كارشناسان هشدار ميدهند تداوم بيثباتي اينترنت ميتواند پيامدهاي بلندمدتي براي اقتصاد ديجيتال كشور داشته باشد. كاهش سرمايهگذاري، مهاجرت نيروهاي متخصص، افت نوآوري و كاهش اعتماد سرمايهگذاران از جمله خطراتي است كه در صورت تكرار چنين بحرانهايي، جديتر خواهد شد.در سالهاي اخير اقتصاد ديجيتال سهم قابلتوجهي در اشتغال و توليد ثروت داشته است. هزاران كسبوكار كوچك و متوسط بر بستر اينترنت شكل گرفتهاند و ميليونها نفر بهطور مستقيم يا غيرمستقيم از اين فضا درآمد كسب ميكنند.اما فعالان اين حوزه معتقدند توسعه اقتصاد ديجيتال بدون اينترنت پايدار و قابل پيشبيني ممكن نيست. آنها ميگويند هر بار اختلال گسترده، بخشي از سرمايه انساني و اقتصادي اين حوزه را فرسودهتر ميكند.
اينترنت برگشته، اما بحران هنوز تمام نشده است
اگرچه بخشي از دسترسيها در روزهاي اخير برقرار شده، اما تجربه كاربران نشان ميدهد اينترنت هنوز به وضعيت پايدار بازنگشته است. كندي، اختلال، افزايش پينگ و مشكل در برخي سرويسها همچنان ادامه دارد و همين موضوع باعث شده بسياري از كسبوكارها نتوانند فعاليت عادي خود را از سر بگيرند.كارشناسان تأكيد ميكنند كه بازگشت واقعي اينترنت فقط به معناي اتصال دوباره نيست، بلكه نيازمند ثبات، كيفيت و اعتمادپذيري است. تا زماني كه اين سه مولفه به شبكه بازنگردد، اقتصاد ديجيتال نيز همچنان با تبعات بحران اخير دستوپنجه نرم خواهد كرد.
در چنين شرايطي، بسياري از فعالان بازار اميدوارند روند تثبيت شبكه سريعتر انجام شود؛ زيرا هر روز ادامه اختلال، نهتنها خسارت اقتصادي بيشتري ايجاد ميكند، بلكه فاصله كسبوكارها با بازار و مشتريان را نيز عميقتر خواهد كرد.
