عبور بورس از سايه جنگ

بورس چهارمين روز كاري خود را با سبزپوشي پشت سرگذاشت و شرايط بسيار خوبي داشت. رصد روند معاملات نشان مي‌دهد كه عطش تقاضا همچنان در بازار وجود دارد. طي روزهاي اخير بيش از 95 درصد بازار مثبت بوده و اگر بخواهيم به صورت خاص تنها روز اخير را بررسي كنيم در روز اخير حدود 99 درصد نمادها شرايط بازه مثبت معامله شدند و شرايط بسيار خوبي داشتند. 

البته صندوق‌ها در مقايسه با بازار سهام شرايط خوبي نداشتند و شاهد آن بوديم كه صندوق‌ها با خروج نقدينگي مواجه شدند و در مقابل بازار سهام با ورود نقدينگي مواجه بود. به نوعي در روزهايي كه همچنان ابهام در شرايط سياسي كشور وجود دارد شاهد آن هستيم بورس تهران معاملات بسيار خوبي را سپري مي‌كند.

با گذشت چهل و هشت روز از جنگ رمضان، روزهاي گذشته خبري‌هاي مثبتي درخصوص مذاكرات منتشر شد. مجموعه‌اي از گزارش‌ها و اظهارات مقام‌هاي امريكايي، ايراني و كشورهاي منطقه از شكل‌گيري يك چارچوب توافق موقت ميان تهران و واشنگتن حكايت دارد. همزمان، ورود فعال كشورهاي منطقه از جمله پاكستان و برخي دولت‌هاي عربي به روند ميانجيگري، نشانه‌اي از تلاش گسترده براي مهار بحران و جلوگيري از گسترش جنگ تلقي مي‌شود.

اظهارات دونالد ترامپ، رييس‌جمهوري امريكا درباره نزديك بودن توافق با ايران، گزارش‌هاي رسانه‌هاي امريكايي از تدوين يك يادداشت تفاهم ۶۰ روزه و همزمان حمايت آشكار كشورهاي منطقه از روند ميانجيگري همگي نشان مي‌دهد طرفين پس از ماه‌ها تنش، به اين جمع‌بندي رسيده‌اند كه هزينه ادامه جنگ از هزينه مصالحه بيشتر شده است.

در اين ميان، بازگشايي تنگه هرمز به عنوان شاهراه حياتي انتقال انرژي جهان، به يكي از مهم‌ترين محورهاي مذاكرات تبديل شده؛ مسيري كه بسته شدن آن طي هفته‌هاي گذشته، بازار جهاني نفت را در وضعيت اضطراب دايمي قرار داده بود.

با اين حال، آنچه اكنون روي ميز قرار دارد، بيش از آنكه يك توافق جامع و نهايي باشد، نوعي «توافق براي توقف بحران» به نظر مي‌رسد؛ توافقي موقت كه هدف اصلي آن جلوگيري از بازگشت به جنگ تمام‌عيار و خريدن زمان براي مذاكرات دشوارتر، به‌ويژه درباره برنامه هسته‌اي ايران است.

همچنين بدر عبدالعاطي، وزير خارجه مصر با تاكيد بر ضرورت دستيابي به توافقي پايدار ميان تهران و واشنگتن، خواستار توافقي شد كه ضمن پايان دادن به جنگ، نگراني‌ها و منافع تمامي طرف‌هاي درگير را نيز مدنظر قرار دهد.

در چنين شرايطي و پس از بازگشايي بورس بعد از 80 روز بسياري انتظار داشتند كه بورس تهران هفته‌ها رخت سرخ بر تن كند، اما شرايط برخلاف پيش بيني‌ها حركت كرد و شاهد سبزپوشي بازار سهام بوديم. اين سبزپوشي دلايل مختلف داشت، اما مهم‌ترين دليل آن را مي‌توان عقب ماندگي بورس نسبت به تورم و ساير بازارهاي دانست. درحال حاضر صنايع بورسي در تلاشند تا عقب ماندگي خود را نسبت به ساير صنايع جبران كنند.

به‌طور كل مي‌توان گفت كه بازار سرمايه روز يكشنبه يكي از كم نظيرين روزهاي خود را پشت سرگذاشت، روزي كه در آن نقدينگي با قدرت قابل توجهي در صنايع به چرخش و حركت درآمد كه اين موضوع نشانه‌اي روشن از بازگشت اعتماد و حتي بازگشت اعتماد سرمايه‌گذاران به بازار است.

طي روز گذشته شاهد معاملات گرم در بورس تهران بوديم. طي معاملات دومين روز كاري هفته يعني يكشنبه 3 خرداد 1405، شاخص كل بورس تهران با افزايش 78 هزار و 18 واحدي معادل با 2.04 درصدي روبه رو شد و به تراز 3 ميليون و 909 هزار واحدي رسيد. همچنين شاخص كل هم وزن نيز با افزايش 32 هزار و 832 واحدي معادل 3.29 درصدي روبه رو شد و به جايگاه يك ميليون و 32 هزار واحدي رسيد. اما در آن سوي ديگر معاملات فرابورس نسبت به روزهاي گذشته رشد بهتري را در كارنامه خود به ثبت رساند و با افزايش يك هزار و 146 واحدي به عدد 30 هزار و 351 واحد رسيد.

بر اساس داده‌هاي معاملاتي، حجم دادوستدها به ۲۶ ميليارد برگه سهم رسيد؛ رقمي كه به روشني از حضور پررنگ معامله‌گران در دو سوي بازار حكايت دارد. در همين حال، ارزش معاملات نيز در سطح ۱۰ هزار و ۳۷۰ ميليارد تومان تثبيت شد تا تصوير نسبتا شفافي از گردش بالاي نقدينگي در بازار ترسيم شود. 

در بخش سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي، رفتار سرمايه‌گذاران حقيقي به‌طور ويژه قابل توجه بود. سرانه خريد حقيقي‌ها در روزيكشنبه به حدود ۱۳۳ ميليون و ۷۰۰ هزار تومان رسيد؛ در حالي‌ كه سرانه فروش آنها در سطح ۶۱ ميليون و ۵۰۰ هزار تومان ثبت شد. فاصله قابل توجه ميان اين دو عدد، منجر به شكل‌گيري قدرت خريد ۲.۱۷ واحدي براي حقيقي‌ها شد؛ عددي كه نشان مي‌دهد ميانگين خريد هر فرد حقيقي بيش از دو برابر ميانگين فروش او بوده و دست بالاتر به‌طور كامل در اختيار خريداران قرار داشته است.

اين برتري در جريان ورود نقدينگي هم خود را نشان داد. تنها در قالب سهام، حق‌تقدم و صندوق‌هاي سهامي، ۵ هزار و ۴۶۶ ميليارد تومان پول حقيقي وارد بازار شد؛ رقمي كه به‌وضوح از چرخش انتظارات و جابه‌جايي بخشي از سرمايه‌ها به سمت دارايي‌هاي پرريسك‌تر حكايت مي‌كند. به تعبير بسياري از فعالان، چنين سطحي از ورود پول حقيقي، نشانه‌اي جدي از بازگشت اعتماد به بازار است؛ اعتمادي كه در ماه‌هاي گذشته بارها زير فشار نوسانات و ابهامات قرار گرفته بود.

از ميان صدها نماد قابل معامله، تنها چهار نماد در محدوده منفي به كار خود پايان دادند، در حالي كه ۷۶۶ نماد با صف خريد بسته شدند. چنين تركيبي كه در آن تعداد نمادهاي مثبت و صف‌دار به شكل كم‌سابقه‌اي بالا مي‌رود، معمولا در روزهايي ثبت مي‌شود كه موجي از خوشبيني و هيجان خريد بر كليت بازار سايه مي‌اندازد. 

با وجود اين، به دليل محدوديت دامنه نوسان ۳ درصدي و همچنين متوقف بودن تعدادي از نمادها، شاخص‌هاي اصلي بازار فرصت ثبت ركوردهاي جديد در رشد مقداري را پيدا نكردند. به بيان ديگر، اگرچه نماگرها نتوانستند جهش تاريخي را تجربه كنند، اما از منظر پهناي بازار، تعداد نمادهاي سبز و حجم صف‌هاي خريد، روز يكشنبه در شمار روزهاي خاص و متفاوت تاريخ بورس قرار گرفت.

نگاهي دقيق‌تر به جريان نقدينگي نشان مي‌دهد كه پول هوشمند همچنان در حال ترك پناهگاه‌هاي كم‌ريسك و حركت به سمت سهام است. در سمت صندوق‌هاي درآمد ثابت، روز اخير خروج سنگين ۳ هزار و ۴۷۱ ميليارد تومان پول حقيقي ثبت شد؛ رخدادي كه بيانگر آن است كه بخشي از سرمايه‌گذاران ترجيح داده‌اند منابع خود را از ابزارهاي با درآمد ثابت و ريسك پايين خارج كرده و براي بهره‌گيري از فرصت‌هاي رشد قيمتي، وارد بازار سهام شوند. اين جابه‌جايي سرمايه، در كنار ورود بيش از ۵ هزار و ۴۵۰ ميليارد تومان پول حقيقي به بازار سهام و صندوق‌هاي سهامي، تصويري روشن از افزايش ريسك‌پذيري و تغيير رويكرد سرمايه‌گذاران به دست مي‌دهد.

قدرت خريداران حقيقي به‌شكل محسوسي قابل مشاهده بود. سرانه خريد حقيقي‌ها با ثبت رقم ۱۳۳.۷ ميليون تومان در برابر سرانه فروش ۶۱.۵ ميليون توماني، نسبت قدرت خريد حقيقي را به سطح بالاي ۲.۱۸ رساند. اين نسبت بالا، بيانگر آن است كه ميانگين تقاضا براي خريد سهام، به‌طور معناداري بالاتر از تمايل به فروش قرار گرفته و كفه ترازو به‌ وضوح به نفع خريداران سنگيني كرده است.

در كنار اين داده‌ها، بررسي وضعيت سفارش‌ها در سامانه معاملاتي ابعاد تازه‌اي از عطش خريد را آشكار مي‌كند. در پايان معاملات، ارزش سفارش‌هاي خريد ثبت شده به بيش از ۲۴ هزار و ۳۹۹ ميليارد تومان رسيد، در حالي كه ارزش سفارش‌هاي فروش تنها حدود ۷۶.۸ ميليارد تومان بود. اين اختلاف چشمگير نشان مي‌دهد كه نه‌تنها بخش عمده عرضه‌هاي موجود جذب شده، بلكه تقاضاي انباشته‌اي نيز در صفوف خريد باقي مانده است؛ وضعيتي كه در بسياري از نمادها، عملا به معناي نبود فروشنده جدي و قفل شدن قيمت‌ها در سقف دامنه نوسان روزانه است.

مجموعه اين تحولات حاكي از آن است كه بازار سهام پس از بازگشايي اخير، در حال تجربه فاز تازه‌اي از خوشبيني عمومي، اعتمادسازي و افزايش ميل به ريسك است. ورود پيوسته نقدينگي حقيقي، تشكيل گسترده صف‌هاي خريد، خروج سرمايه از صندوق‌هاي با درآمد ثابت و برتري قاطع تقاضا بر عرضه، همگي نشانه‌هايي هستند كه اگر در روزهاي آينده نيز تداوم يابند، مي‌توانند زمينه‌ساز دوره‌اي جديد از رونق در بازار سرمايه باشند.

در عين حال برخي كارشناسان و فعالان بازار سرمايه با وجود مثبت بودن كليت روند بازار نسبت به ضرورت مديريت هيجان در بازار نيز هشدار مي‌دهند. از ديد اين دسته از تحليلگران، تداوم ورود نقدينگي و پايداري روند صعودي، بيش از هر چيز نيازمند تصميم‌گيري‌هاي منطقي از سوي سرمايه‌گذاران و پرهيز از رفتارهاي هيجاني است، چرا كه تجربه دوره‌هاي گذشته نشان داده  هرگاه موج خوشبيني بدون پشتوانه تحليلي و بنيادي ادامه يافته، در ادامه فضا براي اصلاح و نوسان‌هاي شديد نيز فراهم شده است.