چرا شاخص کل بورس بعد از ۸۰ روز تعطیلی بازار سرمایه مثبت شد؟

لیلا لطفی-روز گذشته تالار شیشه‌ای پس از 80 روز باز شد. بازار سهام برخلاف انتظار بسیاری از تحلیلگران با رشد شاخص کل به پایان رسید. در حدود دو ماه اخیر یکی از دلایل مقاومت برای بازگشایی بازار، موضوع قرمز‌پوش شدن بورس بود. پیش‌بینی می‌شد در میانه جنگ خروج گسترده سهام رخ دهد. با این حال در همان مقطع صندوق‌های ثابت و صندوق‌های طلا که برای مدتی کوتاه بسته شدند، دوباره شروع به فعالیت کردند. البته در این مدت هم به دلیل پایان نیافتن تنش‌ها غیر از صندوق‌های طلا بقیه صندوق‌ها شرایط چندان مساعدی نداشتند.

شرایطی که برای بازار سهام نیز پیش‌بینی می‌شد. پیش‌بینی که در روز اول بازگشایی رقم نخورد. روز گذشته شاخص کل بورس با افزایش حدود 2500 واحدی در سطح 3 میلیون و 716 هزار واحد ایستاد. در پایان معاملات، شاخص هم‌وزن نیز با رشد بیش از ۲۶۰۰ واحدی عملکرد بهتری نسبت به شاخص کل ثبت کرد و توجه بیشتر معامله‌گران به شرکت‌های کوچک و متوسط بازار را بازتاب داد. همچنین ارزش و حجم معاملات در سطح قابل توجهی قرار گرفت و ورود نقدینگی حقیقی به بازار، نشانه‌ای از بازگشت نسبی اعتماد سرمایه‌گذاران خرد بود. البته در آغاز معاملات، بخشی از نمادها با فشار فروش و تشکیل صف‌های منفی کار خود را شروع کردند. اما کمتر از یک ساعت، به نقل از خبرگزاری خبرآنلاین، جریان تقاضا در بسیاری از سهم‌ها تقویت شد؛ به ‌طوری که تعدادی از نمادها از محدوده منفی به سمت صف خرید حرکت کردند و روند بازار تغییر جهت داد. در میان نمادهای اثرگذار، برخی سهم‌های بانکی و معدنی بیشترین نقش مثبت را در رشد شاخص داشتند. البته نقش مثبت بانکی‌ها پیش از بازگشایی پیش‌بینی می‌شد. همان طور که برآورد می‌شد، نمادهایی همچون خودرویی‌ها تحت تاثیر اخبار متناقض با فشار عرضه روبه‌رو شوند. اتفاقی که در دیروز افتاد. روز گذشته نمادهای بزرگ پالایشی و خودرویی با فشار عرضه مواجه و مانع رشد بیشتر شاخص کل شدند. در سطح صنایع نیز گروه‌هایی مانند سیمان، دارو و قند و شکر عملکردی قوی‌تر از سایر بخش‌ها ثبت کردند و عمدتا با تقاضای بالا همراه بودند. با توجه به اینکه هنوز بخش قابل توجهی از نمادها متوقف هستند، کارشناسان معتقدند مسیر آتی بازار به نحوه بازگشایی تدریجی این سهم‌ها و شرایط کلی اقتصاد در روزهای آینده وابسته خواهد بود.

امیرعباس باقری، تحلیلگر بازار بورس در گفت‌وگو با «اعتماد» درباره بازگشایی بورس پس از کش‌وقوس‌های فراوان می‌گوید: با گذشت 80 روز از آغاز جنگ، بازار بورس ایران بالاخره دیروز، بیست‌ونهم اردیبهشت باز شد؛ بازگشایی‌ای که شاید بسیاری از فعالان بازار نسبت به کیفیت و نحوه انجام آن نگرانی‌های جدی داشتند، اما در عمل شاهد یکی از منظم‌ترین و قابل‌قبول‌ترین بازگشایی‌های سال‌های اخیر بودیم. بدون تردید باید از مدیریت و هماهنگی مجموعه نهادهای تصمیم‌گیر در این مسیر قدردانی کرد؛ از وزارت اقتصاد و تیم مدیریتی آن گرفته تا بانک مرکزی و سازمان بورس که در این مدت نقش مهمی در مدیریت شرایط ایفا کردند.

او می‌افزاید: واقعیت این است که پس از حدود 82 روز تعطیلی بازار، کمتر کسی انتظار داشت معاملات در نخستین روز با چنین کیفیتی دنبال شود. شاخص کل اگرچه در ابتدای معاملات با فشار فروش و فضای منفی آغاز به کار کرد، اما در ادامه شرایط تغییر کرد و در نهایت بازار توانست مثبت بسته شود؛ اتفاقی که نشان داد اعتماد نسبی به بازار همچنان وجود دارد و سرمایه‌گذاران نگاه بلندمدت‌تری نسبت به شرایط اقتصادی و ارزندگی سهام پیدا کرده‌اند. باقری می‌گوید: در جریان معاملات دیروز، تنها بخشی که همچنان تحت فشار شدید فروش قرار داشت، صندوق‌های اهرمی بودند که صف‌های فروش سنگینی را تجربه کردند. با این حال، در بسیاری از نمادها و گروه‌ها، صف‌های فروش به‌تدریج جمع‌آوری شد و جریان معاملات به وضعیت متعادلی رسید. حتی در گروه‌های خودرویی و پالایشی که در پایان بازار با صف فروش بسته شدند، حجم معاملات قابل‌قبولی ثبت شد و امکان خرید و فروش روان‌تر از آن چیزی بود که پیش‌بینی می‌شد. او معتقد است: در این میان، برخی صنایع عملکردی فراتر از انتظار داشتند. گروه بانکی، سیمانی، کشاورزی و دارویی جزو بهترین گروه‌های بازار بودند و با استقبال مناسبی از سوی معامله‌گران مواجه شدند. در میان بانکی‌ها نیز بانک ملت یکی از نمادهای شاخص و موفق بازار دیروز بود و عملکرد قابل‌توجهی از خود به نمایش گذاشت. باقری می‌افزاید: نکته مهم دیگر، مدیریت صحیح روند بازگشایی نمادها بود. برخلاف برخی تجربه‌های گذشته که تمامی نمادها به‌ صورت همزمان بازگشایی می‌شدند و همین موضوع فشار روانی و هیجانی شدیدی به بازار وارد می‌کرد، این‌ بار بازگشایی‌ها به‌ صورت تدریجی و مرحله‌ای انجام شد. همین تصمیم باعث شد هیجان بازار کنترل و نقدینگی بهتر مدیریت شود. این موضوع نشان داد که تصمیم‌گیران بازار با آگاهی و برنامه‌ریزی دقیق‌تری نسبت به گذشته عمل کرده‌اند.

این تحلیلگر بازار سرمایه می‌گوید: از سوی دیگر، نمی‌توان تاثیر اخبار سیاسی روز گذشته را نادیده گرفت. اخباری که از کاهش تنش‌ها و احتمال عدم وقوع جنگ در کوتاه‌مدت حکایت داشت، بدون شک فضای روانی بازار را آرام‌تر کرد و در معاملات دیروز اثر مثبتی گذاشت. به نظر می‌رسد تصمیم برای بازگشایی بازار نیز با درنظر گرفتن همین شرایط و با هماهنگی کامل میان سازمان بورس، وزارت اقتصاد و بانک مرکزی و در راس آنها شعام اتخاذ شده بود.

او می‌افزاید: در مجموع، با وجود تمام مشکلات اقتصادی ناشی از شرایط جنگی و آسیب‌هایی که طی ماه‌های اخیر به اقتصاد کشور وارد شده، بازار سرمایه دیروز عملکردی قابل‌دفاع و حتی فراتر از انتظار داشت. بسیاری از سرمایه‌گذاران با نگاه به ارزندگی سهام و آینده بازار، تصمیمات منطقی‌تری گرفتند و منابع نیز به شکل مناسبی مدیریت شد تا شاهد یکی از بهترین روزهای بازگشایی بازار در سال ۱۴۰۵ باشیم؛ روزی که می‌تواند نقطه شروعی برای بازگشت تدریجی اعتماد به بازار سرمایه تلقی شود.

روزی متفاوت 

سهیلا نقی‌پور، تحلیلگر بازار سرمایه نیز در گفت‌وگویی با «اعتماد» درباره بازگشایی بازار سهام پس از یک دوره تعطیلی طولانی می‌گوید: این بازگشایی در پس خود دو دوره را پشت سر گذاشته است. از یک سو، دوره تعطیلی شاهد تشدید تنش‌های سیاسی و نظامی، حملات به تاسیسات کشور و موج گسترده‌ای از اخبار منفی بوده است. از سوی دیگر، قیمت جهانی نفت در این مدت رشد چشمگیری داشته و به محدوده ۱۱۰ دلار نزدیک شده است. این دوگانگی، پیش‌بینی وضعیت بازار در روز سه‌شنبه را پیچیده می‌کند.

او با نگاهی به بازارهای مالی جهان می‌افزاید: رویکرد غالب در بازارهای مالی جهان نشان می‌دهد که تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک معمولا فشار فروش کوتاه‌مدتی را به دنبال دارد، چرا که سرمایه‌گذاران به دنبال کاهش ریسک پرتفوی خود هستند. با توجه به حجم اخبار منفی و حملات نظامی در طول تعطیلات، این انتظار می‌رفت که روز سه‌شنبه بازار با جو محتاطانه و احتمالا فشار فروش در دقایق ابتدایی گشایش یابد. پیش‌بینی می‌شد، سرمایه‌گذاران خرد و نهادی، ابتدا واکنش تدافعی نشان بدهند و گروه‌های ریسک‌پذیرتر نظیر برخی صنایع صادراتی با مواجهه موقتی با عرضه مواجه شوند.

او با نگاهی به آینده بازار نفت می‌گوید: رشد قابل توجه قیمت نفت در این مدت، عاملی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. افزایش نفت به محدوده ۱۱۰ دلار، به ‌طور مستقیم بر سودآوری گروه‌های پالایشی، پتروشیمی و برخی صنایع پایین‌دستی تاثیر مثبت می‌گذارد. این واقعیت جدید ممکن است به سرعت توسط بازار کشف قیمت شده و مانع از عمق گرفتن ریزش‌ها شود.