بورسهاي دنيا در مدار احتياط
بازارهای مالی جهان در پایان معاملات روز معاملاتی اخیر با افت قابل توجهی روبهرو شدند؛ افتی که بیش از هر چیز تحت تأثیر کاهش سهام شرکتهای فناوری، افزایش بازده اوراق خزانهداری امریکا و ناامیدی سرمایهگذاران از نتایج نشست میان رهبران امریکا و چین قرار داشت.
بازارهاي مالي جهان در پايان معاملات روز معاملاتي اخير با افت قابل توجهي روبرو شدند؛ افتي كه بيش از هر چيز تحت تأثير كاهش سهام شركتهاي فناوري، افزايش بازده اوراق خزانهداري امريكا و نااميدي سرمايهگذاران از نتايج نشست ميان رهبران امريكا و چين قرار داشت. معاملهگران كه انتظار داشتند ديدار ميان دونالد ترامپ، رييسجمهور ايالات متحده و شي جينپينگ، رييسجمهور چين، نشانههايي از توافقهاي بزرگ اقتصادي يا تجاري به همراه داشته باشد، با انتشار خبرهايي محدود از اين نشست، واكنش محتاطانه و حتي منفي نشان دادند.
در نتيجه اين فضاي ترديد، شاخصهاي اصلي بورس امريكا معاملات هفته را با كاهش به پايان رساندند. شاخص 500 S&P با افت ۱.۲۴ درصدي به سطح ۷۴۰۸ واحد رسيد. شاخص نزدك كامپوزيت كه تمركز زيادي بر شركتهاي فناوري دارد نيز بيشترين افت را تجربه كرد و با كاهش ۱.۵۴ درصدي در سطح ۲۶ هزار و ۲۲۵ واحد بسته شد. در همين حال ميانگين صنعتي داوجونز با كاهش ۵۳۷ واحدي معادل ۱.۰۷ درصد، به رقم ۴۹ هزار و ۵۲۶ واحد رسيد.
فشار فروش در بخش فناوري
بخش فناوري كه طي ماههاي گذشته موتور اصلي رشد بازار سهام امريكا محسوب ميشد، در معاملات روز جمعه بيشترين فشار فروش را تجربه كرد. بسياري از سرمايهگذاران پس از رشد چشمگير اين بخش در ماههاي اخير، اقدام به شناسايي سود كردند و همين موضوع باعث افت قابل توجه سهام شركتهاي بزرگ نيمههادي شد.
سهام شركت اينتل بيش از ۶ درصد كاهش يافت. در همين حال سهام شركتهاي Advanced Micro Devices AMD)و Micron Technology نيز به ترتيب ۵.۷ درصد و ۶.۶ درصد افت كردند. انويديا كه طي يك سال گذشته به يكي از نمادهاي اصلي رونق بازار هوش مصنوعي تبديل شده، با كاهش ۴.۴ درصدي مواجه شد.
از سوي ديگر سهام شركت Cerebras Systems كه تنها يك روز قبل از آن و در نخستين روز معاملات خود در بورس نزدك رشد خيرهكننده ۶۸ درصدي را تجربه كرده بود، در معاملات جمعه حدود ۱۰ درصد كاهش يافت. تحليلگران معتقدند چنين نوسانات شديدي در شركتهاي مرتبط با هوش مصنوعي نشاندهنده افزايش سفتهبازي در اين بخش از بازار است.
آدام كريسافولي، تحليلگر موسسه Vital Knowledge، در يادداشتي به سرمايهگذاران نوشت: «بخش فناوري طي هفتههاي اخير حركتي بسيار پرنوسان داشته و صرف نظر از اخبار روز، همچنان در برابر موج سودگيري سرمايهگذاران آسيبپذير است.»
استثناي مايكروسافت
با وجود فشار گسترده بر سهام فناوري، مايكروسافت يكي از معدود شركتهايي بود كه روندي مثبت را تجربه كرد. سهام اين شركت حدود ۳ درصد افزايش يافت؛ رشدي كه پس از آن رخ داد كه بيل آكمن، سرمايهگذار مشهور و مدير صندوق پوشش ريسك پرشينگ اسكوئر، اعلام كرد اين صندوق موقعيتي سرمايهگذاري در سهام مايكروسافت ايجاد كرده است.
ورود سرمايهگذاران بزرگ نهادي به سهام شركتهاي فناوري معمولا سيگنالي مثبت براي بازار تلقي ميشود و همين موضوع تا حدي توانست از شدت افت در شاخصهاي فناوري بكاهد.
افزايش بازده اوراق خزانهداري
يكي از عوامل اصلي فشار بر بازار سهام، افزايش بازده اوراق خزانهداري امريكا بود. بازده اوراق ۳۰ ساله دولت امريكا در معاملات جمعه به حدود ۵.۱ درصد رسيد؛ سطحي كه از ديد بسياري از تحليلگران براي بازار سهام نگرانكننده است.افزايش بازده اوراق معمولا جذابيت سرمايهگذاري در سهام، بهويژه سهام شركتهاي رشد محور مانند فناوري، را كاهش ميدهد. زيرا سرمايهگذاران ميتوانند با ريسك كمتر از طريق خريد اوراق دولتي بازده قابل توجهي دريافت كنند.
در همين حال مجموعهاي از گزارشهاي اقتصادي منتشر شده در هفته گذشته نشان دادند كه فشارهاي تورمي در اقتصاد امريكا بار ديگر در حال افزايش است. افزايش قيمت انرژي و به ويژه نفت از جمله عوامل اصلي نگراني درباره بازگشت تورم به شمار ميرود.
جهش قيمت نفت در پي تنشهاي ژئوپليتيك
بازار نفت نيز در پايان هفته با رشد قابل توجه قيمتها مواجه شد. قيمت نفت خام وست تگزاس اينترمديت (WTI) با افزايش ۴.۲ درصدي به حدود ۱۰۵.۴۲ دلار در هر بشكه رسيد. همچنين نفت برنت درياي شمال نيز با رشد ۳.۳۵ درصدي در سطح ۱۰۹.۲۶ دلار معامله شد.افزايش قيمت نفت تا حد زيادي به تشديد نگرانيها درباره تنشهاي ژئوپليتيكي در خاورميانه مرتبط است. دونالد ترامپ در مصاحبهاي با شبكه فاكس نيوز اعلام كرد كه ايالات متحده «ديگر در قبال ايران صبور نخواهد بود» و تأكيد كرد كه تهران بايد براي رسيدن به توافق اقدام كند.
چنين اظهاراتي نگرانيهايي درباره امنيت عرضه نفت در منطقه خليج فارس و بهويژه تنگه هرمز ايجاد كرده است؛ گذرگاهي استراتژيك كه بخش قابل توجهي از صادرات نفت جهان از آن عبور ميكند.
نااميدي از نشست ترامپ و شي
عامل ديگري كه بر فضاي بازار سايه انداخت، پايان نشست ميان ترامپ و شي جينپينگ بدون اعلام توافقهاي بزرگ اقتصادي بود. بسياري از سرمايهگذاران اميدوار بودند اين ديدار به كاهش تنشهاي تجاري ميان دو اقتصاد بزرگ جهان منجر شود يا دستكم توافقهاي مهمي در زمينه تجارت و سرمايهگذاري اعلام شود.با اين حال گزارش منتشر شده از سوي يك مقام كاخ سفيد نشان داد مهمترين نتيجه اين نشست توافق دو طرف بر سر باز ماندن تنگه هرمز براي عبور كشتيهاي تجاري بوده است.
كريسافولي در اين باره نوشت: «تيترهاي خبري منتشر شده از اين نشست، از جمله سفارشهاي محدود براي خريد هواپيماهاي بوئينگ، بسيار نااميدكننده بودند و نتوانستند انتظارات بازار را برآورده كنند.»
افت سهام بوئينگ
يكي از شركتهايي كه بيشترين واكنش منفي را به اين خبرها نشان داد، بوئينگ بود. سهام اين شركت در معاملات روز جمعه ۳.۸ درصد كاهش يافت؛ افتي كه پس از كاهش نزديك به ۵ درصدي در جلسه معاملاتي قبلي رخ داد.دليل اصلي اين واكنش آن بود كه ترامپ اعلام كرد چين با خريد ۲۰۰ فروند هواپيماي بوئينگ موافقت كرده است؛ رقمي كه تنها حدود ۵۰ فروند بيشتر از پيشبينيهاي قبلي شركت بود. بسياري از سرمايهگذاران انتظار داشتند اين توافق بسيار بزرگتر باشد و به تقويت چشمانداز درآمدي بوئينگ كمك كند.
ركوردهاي اخير بازار
اين افت در حالي رخ داد كه تنها يك روز قبل از آن بازار سهام امريكا ركوردهاي تازهاي ثبت كرده بود. در معاملات روز پنجشنبه، شاخص داوجونز براي نخستينبار بار ديگر سطح ۵۰ هزار واحد را پس گرفت و شاخص 500 S&P نيز براي اولينبار در تاريخ بالاتر از سطح ۷۵۰۰ واحد بسته شد.رشد سريع بازار در ماههاي اخير تا حد زيادي به موج سرمايهگذاري در حوزه هوش مصنوعي مربوط بوده است. شركتهاي بزرگ فناوري از جمله انويديا، مايكروسافت، آمازون و آلفابت ميلياردها دلار در توسعه زيرساختهاي هوش مصنوعي سرمايهگذاري كردهاند و همين موضوع توجه سرمايهگذاران را به خود جلب كرده است.
نگراني درباره تمركز رشد بازار
با وجود خوشبيني گسترده نسبت به آينده فناوريهاي نوظهور، برخي تحليلگران نسبت به تمركز بيش از حد رشد بازار بر تعداد محدودي از شركتهاي بزرگ فناوري هشدار ميدهند.
جد الربروك، مدير پرتفوي در شركت مديريت سرمايه Argent Capital، معتقد است احساسات كلي سرمايهگذاران همچنان بسيار مثبت است، اما بررسي دقيقتر بازار نشان ميدهد بسياري از بخشهاي ديگر اقتصاد از رشد شاخصها عقب ماندهاند.به گفته او، چنين واگرايياي ميتواند نشانهاي از شكنندگي روند صعودي بازار باشد. الربروك توضيح داد: «در اوايل سال جاري شاهد معاملات موسوم به HALO بوديم كه طي آن سرمايهگذاران از سهام فناوري فاصله گرفتند و به سمت بخشهايي مانند كالاهاي مصرفي اساسي و مواد خام حركت كردند.» او افزود: «درست نيست كه تصور كنيم فناوري براي هميشه رهبر بازار خواهد بود. وقتي تنها يك عامل بازار را هدايت ميكند، ريسك بيشتري نسبت به زماني وجود دارد كه چندين بخش مختلف بهطور همزمان رشد ميكنند.»
وضعيت بورس تركيه
در همين حال بازار سهام تركيه نيز معاملات روز جمعه را با كاهش به پايان رساند. شاخص 100 BIST بورس استانبول با افت ۱.۸۹ درصدي در سطح ۱۴ هزار و ۳۶۷ واحد قرار گرفت.
اين شاخص معاملات روز را با رقم ۱۴ هزار و ۵۲۶ واحد آغاز كرده بود اما در ادامه تحت فشار فروش قرار گرفت و در نهايت ۲۷۷ واحد پايينتر از روز قبل بسته شد. در طول معاملات، پايينترين سطح شاخص ۱۴ هزار و ۲۶۵ واحد و بالاترين سطح آن ۱۴ هزار و ۵۳۸ واحد ثبت شد.ارزش بازار شركتهاي حاضر در شاخص BIST 100 حدود ۱۳.۸۸ تريليون لير تركيه، معادل تقريبي ۳۰۶ ميليارد دلار برآورد شد. همچنين حجم معاملات روزانه به حدود ۱۶۹ ميليارد لير (معادل ۳.۷۲ ميليارد دلار) رسيد.
از ميان شركتهاي حاضر در اين شاخص، تنها ۱۱ سهم افزايش قيمت داشتند و در مقابل ۸۶ سهم با كاهش ارزش مواجه شدند؛ آماري كه نشاندهنده فشار فروش گسترده در بازار سهام تركيه است.
بازار ارز و كالا
در بازار ارز تركيه، نرخ برابري دلار امريكا در برابر لير به حدود ۴۵.۵۴۵۰ لير رسيد. همچنين يورو با قيمت ۵۳.۰۳۷۰ لير و پوند انگليس در سطح ۶۰.۷۸۳۰ لير معامله شد.
در بازار فلزات گرانبها نيز قيمت طلا در معاملات جهاني به حدود ۴۵۳۵ دلار براي هر اونس رسيد. همزمان قراردادهاي آتي نفت برنت تا ساعت ۱۶: ۰۰ به وقت گرينويچ در محدوده ۱۰۹.۴ دلار در هر بشكه معامله ميشدند. بهطور كلي، مجموعهاي از عوامل از جمله افزايش بازده اوراق قرضه، رشد قيمت انرژي، تنشهاي ژئوپليتيكي و نااميدي از نتايج مذاكرات سياسي باعث شدهاند فضاي بازارهاي مالي در كوتاهمدت محتاطانهتر شود.
با اين حال بسياري از تحليلگران معتقدند تا زماني كه سرمايهگذاري گسترده در حوزه هوش مصنوعي و فناوريهاي نوين ادامه داشته باشد، تمايل كلي بازار سهام به سمت رشد باقي خواهد ماند؛ هرچند احتمال نوسانات كوتاهمدت و اصلاح قيمتها همچنان وجود دارد.
در چنين شرايطي، سرمايهگذاران بيش از هر زمان ديگري تحولات سياسي، دادههاي تورمي و سياستهاي پولي بانكهاي مركزي را زيرنظر دارند؛ عواملي كه ميتوانند جهت حركت بازارهاي جهاني در ماههاي آينده را تعيين كنند.
