سقوط کشورهای عربی

امريكايي كه امروز وجود دارد با امريكاي سابقي كه در ذهن بسياري از افراد وجود دارد، فرق مي‌كند. تعريفي از امريكا در ذهن ايرانيان و بسياري از مردم جهان وجود دارد كه چنين امريكايي امروز ديگر اساسا وجود ندارد. در اين يادداشت تلاش دارم تصويري از واقعيت امريكا در شرايط فعلي ارايه كنم.

1) سال 2008 كه بحران امريكا به وقوع پيوست دوره جديدي از حيات اين كشور آغاز شد. از سال 2009 تراز بانك مركزي امريكا 900 ميليارد دلار بود كه اين عدد در پايان سال 2021 به 9هزار ميليارد دلار رسيد. به زبان مردم كوچه و بازار يعني اينكه امريكا مدام دلار چاپ مي‌كرد تا مشكلات خود را حل كند. متد مديريت امريكا هم به اين صورت است كه مشكلات خود را به جهان صادر مي‌كند. در اين بازه زماني يعني از سال 2009 تا 2021 امريكا مشكلات خود را به دنيا مي‌فروخت. مردم جهان هم صف كشيده بودند تا مشكلات امريكا را بخرند. از سال 2021 استراتژي فدرال رزرو به اين صورت تغيير كرد كه به‌طور متوسط ماهي 60ميليارد دلار از تراز بانك مركزي كم كند. اين رقم در سال 2026 به 6200 ميليارد دلار رسيده است. معنا و مفهوم اين عدد و رقم چيست؟ وقتي تراز بانك مركزي امريكا از 9هزار ميليارد دلار به 6200 ميليارد دلار مي‌رسد، يعني اينكه اين‌بار اين جهان است كه مشكلات خود را به امريكا مي‌فروشد. امريكايي كه مشكلات جهان را در خود انبار مي‌كند و مي‌خرد ديگر امريكاي دوران قبل نيست! بايد توجه داشت كه ژئوپليتيك اساسا بر بازدارندگي استوار است. بازدارندگي بر چه استوار است؟ بر موازنه ترس استوار است و موازنه ترس را بايد در جمله كسينجر جست‌وجو كرد، زماني كه مي‌گفت: «دشمنان امريكا بايد از امريكا بترسند، اما دوستان امريكا بيشتر بايد از امريكا ترس داشته باشند.» از طريق چنين تناقضي است كه امريكا جهان را اداره مي‌كند. كشوري كه از سال 2022 تا به امروز مشكلات جهان را مي‌خرد، ترس ندارد. كسي از چنين امريكايي نمي‌ترسد. ژئوپليتيك اينجا موازنه جديدي مي‌يابد. ترامپ اما به زور مي‌خواهد بگويد بايد از امريكا بترسيد! اما كشوري كه مشكلات جهان را مي‌خرد، ترسناك نيست. بسياري از ايرانيان به اقتصاد نگاه سياسي دارند. اما من به سياست و ژئوپليتيك نگاه اقتصادي مي‌كنم.ژئوپليتيك مفهومي سياسي است و مبتني بر اين قاعده است كه چه طرفي از چه طرفي بترسد. اما كشوري ترسناك است كه توانايي اقتصادي و راهبردي بيشتري داشته باشد. كشوري كه مشكلات خود را به جهان مي‌فروشد، ترسناك است، اما كشوري كه مشكلات جهان را مي‌خرد، ترس ندارد. 

2) تجربه من طي دهه‌هاي متمادي مشاوره‌هاي اقتصادي مي‌گويد، نسل سوم ثروتمندان به جهان گند خواهند زد. يعني خانواده‌اي كه پدربزرگ ثروتمند داشته و پدر ثروتمند، نوه‌هايش اين ثروت را بر باد مي‌دهند. نسل سوم در امارات همان نسلي است كه شماره رند موبايل را يك‌ميليون دلار و شماره رند خودروي 100هزار دلاري را 2ميليون دلار مي‌خرد. اماراتي‌ها بايد از نسل سوم ثروتمندان خود بترسند نه از دشمنان بيروني خود، چراكه اين نسل است كه آنها را در مسير نزول مستمر قرار مي‌دهد. اين روند در مورد امريكا هم صدق مي‌كند. واشنگتن در اختيار نسل سوم ثروتمندان افتاده است. با نسل سوم راكفلر نمي‌توان در جهان آقايي كرد. جامعه امريكا در عمق ضمير ناخودآگاه خود فهميده كه با نسل سوم پولدارهاي امريكايي نمي‌توان آقايي كرد. به همين دليل ترامپ مي‌گويد بايد در واشنگتن سيفون را كشيد! در ايران خودمان هم 900هزار نفر نسل سوم پولدارها هستند كه مدام در بازارها نوسان شكل مي‌دهند. حالا بايد ضرورت‌هاي ژئوپليتيك را بررسي كنيم. اگر كشوري امور خود را به دست نسل سوم پولدارها داده باشد، به سمت نزول حركت مي‌كند، چراكه ژئوپليتيك بر اساس موازنه تهديد و ترس استوار است. اين نسل سوم در ميان ثروتمندان فقط ياد گرفته دارايي نسل‌هاي ديگر را بر باد دهد! البته اين معادله مطلق نيست و ممكن است نمونه‌هايي از نسل سوم در برخي كشورها پيدا شود كه چنين وضعيتي نداشته باشد، اما اكثريت اين‌گونه‌اند. معتقدم كشورهاي ثروتمند عربي در حال سقوط هستند. هر اندازه شيوخ عرب بزرگ‌تر باشند، سقوط و نزول آنها  سريع‌تر خواهد بود.

اين نزول هم ارتباطي با ايران نخواهد داشت، اين كشورها به دليل تناقضات دروني دچار نزول مي‌شوند. نسلي كه براي يك خودروي 100هزار دلاري، يك‌ميليون دلار خرج مي‌كند، دركي از ژئوپليتيك نخواهد داشت. در كشورهاي جنوب خليج‌فارس اين نزول درك شده و تصور مي‌كنند دليل اين نزول ايران است، اما معتقدم اين سقوط به دليل مشكلات دروني اين كشورها به وقوع مي‌پيوندد. سوال مهم اين است كه از چه طيف يا گروهي بايد ترسيد؟ در آينده به اين پرسش پاسخ خواهم داد .