چشم‌انداز اقتصاد ايران

اكنون زمان مناسبي براي اصلاحات اقتصادي نيست. اصلاحات اقتصادي معمولا در دوره‌هاي با ثبات انجام مي‌شود. كمااينكه جراحي‌هاي سخت پزشكي هم در وضعيت با ثبات بيمار صورت مي‌گيرد. وقتي بيمار در وضعيت تنش است دست به جراحي‌هاي جدي نمي‌زنند. در مورد اقتصاد هم همين اتفاق صادق است و اصلاحات اقتصادي بايد در وضعيت نرمال انجام شود. يك جنبه ديگر آن در ايران وقتي صحبت از اصلاحات اقتصادي مي‌كنيم يعني مي‌گوييم اصلاحات در بانك، صندوق‌هاي بازنشستگي، انرژي و ... اين موارد تدابيري است كه جنبه رياضتي يا به تعبيري انقباضي دارد و اين نوع اصلاحات در برخي گروه‌ها نارضايتي ايجاد مي‌كند. اين گروه‌هاي ناراضي تحت شرايط سياسي نامساعد مي‌تواند ريسك‌هاي سياسي بزرگي به وجود آورند.  اگر مي‌خواهيم اصلاحات را انجام دهيم به اين معني است كه مي‌خواهيم از جيب يك عده رقمي را‌ برداريم، يعني مي‌خواهيم از مردم چيزي را بگيريم. مردم اين را نمي‌پذيرند مگر آنكه در ازاي آن چيز ديگري به آنها بدهيم. اگر بخواهيم امتيازي بگيريم و امتيازي در ازاي آن بدهيم دوباره سر نقطه اول برمي‌گرديم. مثل خيلي اصلاحاتي كه تا الان انجام شده و به لحاظ بودجه‌اي وضعيت تغييري نكرده است. چشم‌انداز مثبت فشار پولي، بانكي و بودجه‌اي ايجاد نمي‌كند. به اين معني كه وضعيتي كه مي‌توانيم دست به اين كار بزنيم درست برعكس وضعيت فعلي ماست، يعني جايي كه چشم‌انداز خوبي وجود داشته باشد تا مردم بتوانند فشارهاي رياضتي و انقباضي را تحمل كنند و با آن كنار بيايند، با اين استدلال كه بخواهند در سال‌هاي آينده وضعيت بهتري پيدا كنند. نوع مناسبات سياسي خارجي ما شرط بزرگي براي حركت‌هاي رو به جلوي اقتصادي است. اين موضوع قبلا هم وجود داشته، اما اكنون به شكل پررنگ‌تري ايجاد شده است، چون ما خسارت‌هاي فيزيكي را در اين جنگ متحمل شديم و خسارتي را از نظر امنيت و پيش‌بيني‌پذيري اقتصاد ديده‌ايم. ريسك آسيب ديدن و تكرار جنگ وجود دارد و اگر قبلا مي‌گفتيم در حد حرف است اكنون يك موضوع واقعي شده است. از اين حيث مي‌توان گفت كه در حال حاضر نسبت به گذشته ميزان وابستگي اقتصادمان به حل و فصل مساله سياست خارجي افزايش پيدا كرده و واقعيت قضيه اين است كه آسيب اصلي كه اقتصاد ما ديده از ناحيه مناسبات خارجي بوده است. اين يك واقعيت واضح است. قبلا در مورد اينكه بدون حل و فصل مساله سياست خارجي بتوان اقتصاد را به سامان برسانيم شك و ترديد وجود داشت، اما حالا در اين مورد يقين وجود دارد. ما هم به لحاظ فيزيكي دچار خسارت شده‌ايم و هم به لحاظ خسارت‌هايي از منظر عدم النفع اقتصادي، چند ده ميليارد دلار آسيب ديده‌ايم؛ لذا بدون گشايش خارجي در ماه‌هاي آينده تغيير وضعيت دور از ذهن است.