ميراث پرچالش سهام عدالت
در چند روز گذشته براي چندمين بار شاهد آگهيهاي جعلي واگذاري سهام عدالت هستيم؛ اما مساله اساسي اينجاست كه همچنان برنامهاي درخصوص واگذاري سهام عدالت در بازه زماني كوتاه وجود ندارد، اما قرار است كه ۱۹ ميليون جامانده سهام عدالت تا پايان سال ساماندهي شود.
در چند روز گذشته براي چندمين بار شاهد آگهيهاي جعلي واگذاري سهام عدالت هستيم؛ اما مساله اساسي اينجاست كه همچنان برنامهاي درخصوص واگذاري سهام عدالت در بازه زماني كوتاه وجود ندارد، اما قرار است كه ۱۹ ميليون جامانده سهام عدالت تا پايان سال ساماندهي شود. داستان سهام عدالت از سال 1399 شروع شد، اين سال يكي از پيچيدهترين مقاطع سهام عدالت بود، زماني كه وعده آزادسازي اين سهام و امكان فروش آن مطرح شد، اما برخلاف انتظارها به عامل اصلي براي ريزش تاريخي بورس تبديل شد. در آن سال تنها بخشي از سهام عدالت آزاد شد و قرار بود بقيه سهام عدالت نيز به مرور در همان سال آزادسازي شود، اما با سقوط بورس اين آزادسازي به اتمام رسيد. آزادسازي سهام عدالت به معني امكان خريد و فروش آزاد آنهاست، اما در بازاري كه بيثباتي آن مشهود است، اين كار ميتواند تبعات اقتصادي منفي داشته باشد. سال گذشته زماني كه بورس باز بود برخي منتظر آزادسازي مجدد سهام عدالت بودند، اما شرايط تغيير كرده است و با بسته بودن بازار سهام به واسطه شرايط جنگي، حال مساله واگذاري سهام عدالت مطرح است و بسياري از مردم در انتظارند كه دولت طرح ثبت نامي جديد را باز كند. به گفته هادي قوامي، عضو كميسيون برنامه و بودجه مجلس شوراي اسلامي، اجراي چنين طرحي مستلزم اتخاذ تصميم در دولت است، زيرا لازم است دولت سازوكاري را فراهم كند تا ضمن شناسايي سهام قابل واگذاري، افراد واجد شرايط بتوانند وارد چرخه دريافت سهام عدالت شوند كه اين موضوع در حال حاضر از امكان عملياتي شدن برخوردار نيست. درحال حاضر مساله سهام عدالت براي كشور و مردم بسيار مهم است، شريعتي، نايبرييس فراكسيون سهام عدالت مجلس شوراي اسلامي دراين خصوص گفت: «سهام عدالت «صدقه» براي مردم نيست، بلكه يك سرمايهگذاري ملي است.»
پرداخت سود سهام عدالت
بر اساس اطلاعات منتشر شده، از مجموع ۱۴۲ هزار و ۵۲۹ ميليارد و ۱۸۳ ميليون تومان سود پرداخت شده به سهامداران در سال گذشته، ۱۳۱ هزار و ۷۹۵ ميليارد و ۱۵ ميليون تومان بابت سود جاري براي ۴۷ ميليون و ۶۸۵ هزار و ۱۱۶ سهامدار از سوي ۷۱۴ شركت و ۱۰ هزار و ۷۳۴ ميليارد و ۱۳۸ ميليون تومان سود سنواتي و حق تقدم از سوي ۱۹۴ ناشر متعلق به ۷ ميليون و ۱۸۱ هزار و ۸۲۵ سهامدار به حساب سجامي سرمايهگذاران واريز شده است. پرداخت سود سهام عدالت همواره در يك مرحله صورت نميگيرد، اما همين پرداخت سود در چندين مرحله باعث ميشود كه سرمايهگذاران بيشترين به دنبال ثبت نام اين سهام باشند. اما همچنان ثبت نام دور جديد اعلام نشده و تنها وعده ثبت نام دورههاي جديد داده ميشود.
سود رسوبكرده سهام عدالت 180 همت
روحالله ايزدخواه، نايبرييس فراكسيون نظارت بر سهام عدالت مجلس در نشست خبري اين فراكسيون كه با حضور ساير اعضا در اتاق تعاون ايران برگزار شد، با اشاره به اينكه در ابتدا قرار بود جاماندگان سهام عدالت اضافه شوند، اما همچنان شاهد باقي ماندن ۴۹ ميليون نفر سهامدار هستيم، گفت: براساس قانون بايد جاماندگان در دورههاي بعد ديده ميشدند. ايزدخواه با طرح اين سوال كه چه مشكلي با تعاونيها دارند كه تلاش ميشود جمع شوند؟به نقل از مخالفان گفت: تعاوني صلاحيت ندارد و اعضا و هيات رييسه آن توانمند نيستند. وي در پاسخ به اين ادعا افزود: شما در طول اين ۲۰ سال دستهگلهايي به آب داديد؟ ۶۰ هزار هكتار اراضي دولتي را به افرادي داديد كه آيا همه درست اداره شد؟ حالا كه نوبت به تعاونيها رسيد، شما حافظ كارآمدي و مدافع شدهايد؟ نايبرييس فراكسيون نظارت بر تعاون با بيان اينكه قانون تعاون كشور ما جزو يكي از بهترين قوانين تعاون دنياست و راهكارآمدسازي تعاون ديده شده است، گفت: اگر ميخواهيد مدل صلاحيت حرفهاي براي اعضاي هيات ريسه تعاونيها تشكيل بدهيد، انجام دهيد، چرا با اصل تعاون مشكل داريد؟ ايزدخواه معتقد است اين افراد ميخواهند هر مسير بزرگ كردن اليگارشي اقتصادي را اين دفعه با حذف تعاونيهاي سهام عدالت دنبال كنند. وي هشدار داد: تعاونيها را حذف و خلع يد كنند و تعاوني نباشد كه سهام عدالت را مديريت كند و سهام عدالت دست ۴۹ ميليون نفر باشد تا اين افراد مخير باشند كه سهام را نگه دارند يا در بورس عرضه كنند. وقتي مردم نتوانند از سهام بهرهاي ببرند آن را ميفروشند، در نهايت مشخص است كه دست چه افرادي خواهد افتاد. اين هدف خطرناكي است و ما احساس ميكنيم كه آقايون از جاي ديگري خط ميگيرند! وي با ادعاي اينكه اين آقايي كه مشاور وزير اقتصاد است و از انگليس آمده، به نظرم آمده كه سهام عدالت را جمع كند و به انگليس برگردد! گفت: ما هر جا در وزارت اقتصاد جلو ميرويم به ديوار اين آقا ميخوريم. ايزدخواه به عنوان نمونه به مصوبه ۴۰۱ شوراي عالي بورس قبل از عيد اشاره كرد كه قرار بود ۷۰۰ ميليارد تومان از محل سود سهام عدالت براي هزينههاي داخلي تعاونيها پرداخت شود. وي گفت: ۳۵۰ ميليارد تومان همان زمان پرداخت شد ولي ۳۵۰ ميليون آن مانده است. در ۳ سال اخير اين تعاونيها پرداختي به اعضاي خود به همين دليل نداشتند. ايزدخواه افزود: ما از معاون حقوقي وزارتخانه پيگيري كرديم كه ايشان گفت كه درست است و بايد پرداخت شود؛ ولي اين آقا وتو كرد و الان در بايگاني است. وي اين روند را شكلي از براندازي اقتصاد مردمي خواند و گفت: با وجود سياست رسمي نظام جمهوري ايران كه ميخواهيم اقتصاد را مردمي كنيم، اين آقايان جلوي تعاونيها ايستادهاند. وي در پايان خاطرنشان كرد: سود رسوب كرده سهام عدالت بالاي ۱۸۰ همت است كه اين سود را در اختيار تعاونيها و شركتهاي سرمايهگذاري استاني نميگذارند و در شركت سپردهگذاري مركزي گذاشتهاند كه خصوصي است و به اعضايش از محل اين چپاول بادآورده اسفندماه پاداشهاي كلان دادند كه شما اينقدر پول آوردهايد به حساب شركت. البته كه سازمان بورس هم در اين پول منتفع است.
مجامع نيمهتمام و توقف طولاني
توقف نمادهاي استاني سهام عدالت كه از اسفند ۱۴۰۰ آغاز شده، اكنون به يكي از طولانيترين تعليقهاي ثبتشده در بازار سرمايه تبديل شده است. اين توقف چندساله باعث شده ميليونها سهامدار امكان تصميمگيري و مديريت دارايي خود را در بستر معاملات رسمي نداشته باشند و عملا روند دادوستد اين نمادها متوقف بماند. با وجود طرح وعدههاي متعدد از سوي نهادهاي مختلف درباره رفع ابهامات و بازگشايي نمادها، تاكنون برنامه زمانبندي مشخصي براي اين موضوع ارايه نشده است. نبود جدول زماني روشن در طول اين سالها سهامداران را در وضعيت بلاتكليفي قرار داده و پرسشهاي بسياري درباره آينده اين نمادها ايجاد كرده است. سهامي كه با هدف مشاركت گسترده مردم در فرآيندهاي اقتصادي طراحي و عرضه شده بود، اكنون در انتظار تعيين تكليف وضعيت خود قرار دارد. اين انتظار طولاني موجب شده دغدغهها و عدماطمينان نسبت به نحوه مديريت و رويكرد نهادهاي مسوول از جمله شوراي عالي بورس و سازمان بورس افزايش يابد. در حال حاضر، يكي از مطالبه اصلي سهامداران عدالت استاني اعلام يك برنامه شفاف و قابل استناد براي تعيين وضعيت نمادهاي استاني است هرچند كه به سبب شرايط كشور و جنگ رمضان معاملات بازار سهام متوقف است، اما نبايد اين خواسته سهامداران ناديده گرفته شود. پيش از اين وليالله جعفري، مدير نظارت بر ناشران سازمان بورس مطرح كرده بود: مهمترين دليل توقف نمادهاي شركتهاي سرمايهگذاري استاني سهام عدالت عدم بهروز بودن مجامع است؛ دليل ديگر توقف معاملات نمادهاي شركتهاي سرمايهگذاري استاني سهام عدالت صف فروش زياد و تنزل قيمتها بود؛ در حالي كه سهام عدالت در شركتهاي بسيار خوب بورسي سهامدار است و توصيه اكيد ما اين است كه سهامداران سهام را نگهدارند و از منافع آن منتفع شوند.
