جمعه پرتلاطم در بورسهاي جهان
بازارهاي مالي در اروپا و امريكا روز جمعه تحتتأثير مجموعهاي از رويدادهاي سياسي، ژئوپليتيكي و اقتصادي قرار گرفتند؛ روزي كه از يكسو با تهديدهاي تازه دونالد ترامپ عليه اتحاديه اروپا همراه بود و از سوي ديگر، تنشهاي نظامي ميان ايالات متحده و ايران بار ديگر بازار انرژي و سهام جهاني را وارد حالت نوسان كرد.
بازارهاي مالي در اروپا و امريكا روز جمعه تحتتأثير مجموعهاي از رويدادهاي سياسي، ژئوپليتيكي و اقتصادي قرار گرفتند؛ روزي كه از يكسو با تهديدهاي تازه دونالد ترامپ عليه اتحاديه اروپا همراه بود و از سوي ديگر، تنشهاي نظامي ميان ايالات متحده و ايران بار ديگر بازار انرژي و سهام جهاني را وارد حالت نوسان كرد. در همين حال، فضاي سياسي بريتانيا نيز با شمارش آرا در انتخابات شوراهاي محلي به يكي از متغيرهاي اثرگذار بر بازارهاي اروپايي تبديل شد. در سوي ديگر، بورسهاي عربي در فضايي محتاطانه اما باثبات به كار خود ادامه دادند. آنچه ميخوانيد جمعبندي كامل وضعيت بازارها در اروپا، امريكا و جهان عرب است.
افت گسترده سهام اروپا پس از تهديدهاي تعرفهاي ترامپ
در نخستين ساعتهاي معاملات روز جمعه، فضاي بازارهاي اروپايي بهروشني تحت تأثير اظهارات تازه دونالد ترامپ، رييسجمهور ايالات متحده، قرار گرفت. او شامگاه پنجشنبه اعلام كرده بود كه در صورت پايبند نبودن اتحاديه اروپا به تعهدات خود، امريكا آماده است «تعرفههايي بسيار بالاتر» عليه اين بلوك اعمال كند.اين هشدار كافي بود تا شاخص پاناروپايي Stoxx 600 با افت ۰.۸ درصدي آغاز به كار كند؛ افتي كه تمامي بخشها و بازارهاي بزرگ منطقه را در وضعيت منفي قرار داد. معاملهگران اروپايي كه در ماههاي اخير بارها با تهديدات تجاري واشنگتن روبرو بودهاند، اينبار نيز واكنشي سريع و منفي به پيامهاي جديد كاخ سفيد نشان دادند.تنشهاي تجاري اخير ريشه در توافقي دارد كه تابستان گذشته ميان دو طرف با محوريت كاهش تعرفهها شكل گرفت. در آن زمان، امريكا تهديد كرده بود كه تعرفه واردات از اروپا را به ۳۰ درصد افزايش خواهد داد، اما پس از مذاكرات فشرده، اين رقم به ۱۵ درصد كاهش يافت.ترامپ در پست جديد خود تأكيد كرد كه اروپا متعهد شده تعرفهها بر كالاهاي امريكايي را به صفر برساند اما به گفته او، اين اقدام هنوز عملي نشده است.او همچنين در مورد گفتوگوي تلفني اخير با اورسولا فوندرلاين، رييس كميسيون اتحاديه اروپا، گفت: «به او تا دويستوپنجاهمين سالگرد تولد كشورمان فرصت دادم. در غير اين صورت، تعرفههاي اتحاديه اروپا فوراً به سطوح بسيار بالاتري خواهد رسيد.»مقامهاي اروپايي طي ماههاي گذشته بارها اعلام كردهاند كه امريكا خود چندين بار مفاد توافق پيشين را نقض كرده است. حتي پس از تهديدهاي تازه ترامپ، پارلمان اروپا رأيگيري درباره اين توافق تجاري را به تعويق انداخت و يكي از مقامهاي بروكسل رفتار رييسجمهور امريكا را «هرجومرج تعرفهاي» توصيف كرد.
سايه سنگين تنش ايران و امريكا بر بازارها
در شرايطي كه بازارهاي جهاني پيشتر به اتفاقات خاورميانه حساس شده بودند، تبادل آتش ميان ايران و ايالات متحده در شب گذشته بار ديگر نگرانيها را تشديد كرد. اين رويداد نه تنها بازار انرژي را تحت تأثير قرار داد، بلكه فضاي بازار سهام امريكا را نيز به سمت نوسان بيشتر سوق داد.ترامپ در گفتوگو با شبكه ABC News اين درگيريها را «يك اقدام محبتآميز» توصيف كرد و مدعي شد كه آتشبس شكننده همچنان پابرجاست. هرچند اين اظهارات لحن آرامتري داشت، اما تحليلگران معتقدند هرگونه رويارويي در تنگه هرمز يكي از حساسترين آبراههاي انرژي جهان ميتواند قيمت نفت را به سرعت متأثر كند.
تحولات سياسي بريتانيا و واكنش بازارها
همزمان با تنشهاي تجاري و ژئوپليتيكي، بريتانيا نيز روز جمعه مشغول شمارش آراي انتخابات شوراهاي محلي بود. نتايج اوليه نشان داد كه هر دو حزب اصلي كارگر و محافظهكار با كاهش حمايت مواجه شدهاند، در حالي كه احزاب Reform UK و سبز پيشرفت قابل توجهي داشتند.اين نتايج اوليه ممكن است دامنزننده به گمانهزنيهاي جديد درباره آينده رهبري كيير استارمر، نخستوزير بريتانيا، باشد. با وجود اين فضاي سياسي متشنج، بازده اوراق قرضه دولتي بريتانيا (گيلت) تغيير چنداني نكرد و پوند نيز با رشد ۰.۲ درصدي در برابر دلار همراه شد.
وضعيت بازارهاي امريكا
در امريكا، معاملات آتي سهام صبح جمعه روندي صعودي داشتند. سرمايهگذاران از يكسو تحولات ايران و ايالات متحده را رصد ميكردند و از سوي ديگر منتظر انتشار گزارش اشتغال ماه آوريل بودند.معاملات آتي S&P 500 حدود ۰.۱۷ درصد افزايش يافت، آتي نزدك ۰.۲۵ درصد بالا رفت، ميانگين صنعتي داوجونز نيز با رشد حدود ۶۲ واحدي (۰.۱۲ درصد) مواجه شد.پس از تبادل آتش در تنگه هرمز، بهاي نفت خام وست تگزاس اينترمديت ۲ درصد افزايش يافت. امريكا مدعي شده نيروهايش «حملات بيدليل ايران» را رهگيري كردهاند، در حالي كه تهران اعلام كرده واشنگتن آغازگر درگيري بوده است. اين ابهامها در منطقهاي كه يكسوم نفت جهان از آن عبور ميكند، همواره با واكنش سريع بازار انرژي همراه ميشود.
در روز پنجشنبه، سه شاخص اصلي والاستريت عقبنشيني را تجربه كردند؛ S&P 500 حدود ۰.۳۸ درصد افت كرد، نزدك ۰.۱۳ درصد كاهش يافت و در نهايت داوجونز بيش از ۳۱۳ واحد (۰.۶۳ درصد) عقب نشست.گزارش والاستريت ژورنال حاكي از آن بود كه تنشها در پي هشدار مقامهاي ايراني مبني بر جلوگيري از هرگونه اقدام امريكا براي بازگشايي تنگه هرمز، تشديد شده است.
انتظار براي گزارش اشتغال
سرمايهگذاران اكنون منتظر گزارش مشاغل ماه آوريل هستند. براساس پيشبينيها حاكي از آن است كه تنها ۵۵ هزار شغل جديد در ماه گذشته ايجاد شده، نرخ بيكاري احتمالاً همچنان در سطح ۴.۳ درصد باقي مانده است.
با وجود نوسانهاي ژئوپليتيك، فصل درآمد شركتهاي امريكايي چشمانداز مثبتي داشته است. هر سه شاخص اصلي والاستريت احتمالاً هفته را با رشد به پايان خواهند رساند، نزدك: رشد پيشبينيشده ۲.۸ درصدي، S&P 500رشد حدود ۱.۵ درصدي و داوجونز رشد جزئي ۰.۲ درصدي.يونگ-يو ما، استراتژيست ارشد در PNC Asset Management، اعلام كرده كه روند رشد درآمدها نهتنها ادامه دارد، بلكه انتظار ميرود در سهماهههاي دوم، سوم و چهارم نيز افزايش سود سالانه حدود ۲۰ درصدي محقق شود. او تأكيد كرد كه «شتاب در درآمدها قوي است و كاهش محسوسي در آن ديده نميشود.»
عربستان سعودي، تمركز بر نقدشوندگي
بازارهاي عربي روز اخير با وجود فضاي جهاني پرتنش، عملكردي نسبتاً متعادل از خود نشان دادند. هرچند احتياط در رفتار معاملهگران محسوس بود، اما عوامل بنيادي همچون نقدشوندگي مناسب، اصلاح ساختار بازارها و ثبات قيمت نفت، مانع از شكلگيري نوسانهاي شديد شدند.بازار سهام عربستان كه طي چند سال گذشته يكي از فعالترين مراكز جذب سرمايه در خاورميانه بوده، اكنون وارد مرحلهاي شده كه نگاه آن از عرضههاي اوليه سنگين به سمت تقويت معاملات ثانويه تغيير كرده است.بر اساس گزارش HSBC، نهاد ناظر بازار سرمايه عربستان در حال تدوين مقرراتي براي ابزارهاي فرامرزي مانند رسيدهاي سپردهگذاري و ساير محصولات مالي است. اين سياست جديد، مسير مشاركت بيشتر سرمايهگذاران خارجي را هموار ميكند و جذابيت بورس «تداول» را افزايش ميدهد.اين تغيير رويكرد براي بازاري كه در سالهاي اخير شاهد موج ورود شركتهاي فناورانه، انرژي، مالي و عرضههاي چند ده ميليارد دلاري بوده، گام مهمي در راستاي ژرفتر كردن ساختار بازار محسوب ميشود.دو بورس مهم منطقه ابوظبي و دوبي همچنان از بالاترين سطح توجه سرمايهگذاران برخوردارند. دادههاي موجود نشان ميدهد كه نسبت گردش معاملات به ارزش بازار در پايان سال ۲۰۲۴ به حدود ۹.۷ درصد رسيده است؛ نشانهاي از روند رو به رشد نقدشوندگي.افزايش عرضههاي ثانويه شركتهاي بزرگ، بالا رفتن شناوري سهام و ورود سرمايهگذاران نهادي، عمق بازار را بيشتر كرده است. در ابوظبي، افزايش free float اهميت ويژهاي دارد، زيرا ميتواند زمينه ارتقا به رتبههاي بالاتر در شاخصهاي بينالمللي را فراهم كند.در كشورهاي قطر، كويت، بحرين و عمان، معاملات بيشتر تحت تأثير جريان كلي سرمايه در منطقه انجام شد. اين بازارها معمولاً حجم معاملاتي پايينتري نسبت به عربستان و امارات دارند، اما در دورههايي كه نقدينگي جهاني به سمت بازارهاي وابسته به انرژي متمايل ميشود، ميتوانند عملكرد مطلوبي ثبت كنند.ثبات نسبي قيمت نفت نيز به عنوان پشتوانه سودآوري شركتهاي بزرگ انرژي و صنايع مرتبط، همچنان عنصر حمايتي مهمي براي بورسهاي عربي است.بازارهاي جهاني روز جمعه را با تركيبي از ريسكهاي سياسي، ژئوپليتيك و اقتصادي آغاز كردند. تهديدهاي تجاري ترامپ موجي از نگراني را در بازارهاي اروپايي ايجاد كرد. در امريكا، هم رشد معاملات آتي و هم نگراني از تنشهاي ايران و امريكا بر فضاي بازار سايه انداخت. در خاورميانه نيز بورسهاي عربي با وجود احتياط، روندي متعادل و رو به بهبود را دنبال كردند.
چشمانداز كوتاهمدت بازارها همچنان در گرو سرنوشت تنشهاي ايران و امريكا، تصميمهاي تجاري واشنگتن و بروكسل، گزارش اشتغال ماه آوريل و تحولات بازار انرژي است؛ اما در ميانمدت، بهويژه در جهان عرب، تقويت ساختارهاي بازار سرمايه و رشد نقدشوندگي ميتواند مسير باثباتتري را رقم بزند.
