شروط شوراي عالي بورس براي بازگشايي بازارسهام

قادر معصومي‌خانقاه مدير نظارت بر بورس‌هاي سازمان بورس و اوراق بهادار گفت: دوره تعطيلي بازار سهام پس از وقوع جنگ، با مصوبه شوراي عالي بورس تمديد شد و بازگشايي آن منوط به تكميل افشاي اطلاعات شركت‌ها، تأييد برخي مراجع ذي‌ربط ديگر و اجراي بسته‌هاي حمايتي است. سازمان بورس سناريوهاي مختلفي را براي بازگشايي بازار سهام در دست بررسي دارد.

مدير نظارت بر بورس‌هاي سازمان بورس و اوراق بهادار، با اشاره به توقف فعاليت بازار سهام پس از وقوع جنگ توضيح داد: به دنبال حملات امريكا و رژيم صهيونيستي، بازار سرمايه در روز نخست جنگ متوقف شد. پس از آن نيز با اعلام تعطيلي رسمي از سوي دولت، وضعيت توقف بازار سهام ادامه يافت. البته در دوره پس از آن برخي ديگر از بازارهاي تحت نظارت سازمان بورس فعال شدند، چنان‌كه برخي بورس‌ها و ابزارهاي مالي هم‌چنان امكان معامله دارند.

او با اشاره به قوانين و مقررات مربوط به تعطيلي و بازگشايي بازار افزود: براساس دستورالعمل شرايط اضطرار، هيات‌مديره سازمان بورس مي‌تواند تا ۳ روز معاملات تمام يا بخشي از بازار را متوقف كند. در مقطع وقوع جنگ هيات‌مديره سازمان بورس با بررسي شرايط و برمبناي اختيارات قانوني خود، ۲ روز ديگر نيز به زمان تعطيلي بازار افزود اما ادامه تعطيلي بازار پس از ۳ روز نيازمند دريافت مصوبه شوراي عالي بورس بود كه اخذ شد و اكنون تعطيلي فعلي بازار سهام ناشي از همين مصوبه است.

معصومي‌خانقاه در پاسخ به اين پرسش كه چرا بازار سهام هم‌چنان بسته است اما برخي بازارها مانند بازارهاي كالايي فعال‌ هستند، توضيح داد: تفاوت اصلي به موضوع تقارن يا عدم‌تقارن اطلاعاتي بازمي‌گردد. در بازار طلا، قيمت‌ها عمدتاً تحت تأثير ۲ عامل شفاف قرار دارند: قيمت جهاني طلا و نرخ ارز. اين عوامل براي همه فعالان بازار قابل مشاهده و روشن است و بنابراين ابهام اطلاعاتي جدي در آن بخش از بازار سرمايه وجود ندارد. او ادامه داد: مبناي قيمت‌گذاري چه براي معامله‌گراني كه در بازار سنتي طلا فعاليت مي‌كنند و چه براي سرمايه‌گذاراني كه از طريق ابزارهايي مانند گواهي سپرده يا صندوق‌هاي طلا معامله انجام مي‌دهند، روشن است، اما در بازار سهام، ممكن است اطلاعات برخي شركت‌ها هنوز به‌طور كامل منتشر نشده باشد يا احتمال سوءاستفاده از اطلاعات نهاني وجود داشته باشد؛ امري كه مي‌تواند منصفانه بودن معاملات سهام را مخدوش كند. به همين دليل شوراي عالي بورس تأكيد داشته كه بازگشايي بازار سهام در شرايطي انجام شود كه فضاي منصفانه‌تري براي معاملات فراهم باشد.

    شروط شوراي عالي بورس براي بازگشايي بازار سهام

مدير نظارت بر بورس‌هاي سازمان بورس و اوراق بهادار درباره شروط شوراي عالي بورس براي بازگشايي بازار گفت: شوراي عالي بورس ۳ محور اصلي براي بازگشايي تعيين كرده است؛ 

۱. افشا: شركت‌ها بايد اطلاعات به‌روز منتشر كنند تا فضاي ابهام كاهش يابد. مقرر شده حداقل از نظر تعداد و ارزش، نيمي از ناشران بازار اقدام به افشاي اطلاعات كنند. اين افشا عمدتاً از طريق به‌روزرساني گزارش تفسيري مديريت انجام مي‌شود.

۲. امنيت اطلاعات: نهادهاي مرتبط بايد اجازه انتشار اطلاعات و بازگشايي بازار سهام را صادر كنند.

۳. حمايت از بازار: تمهيداتي براي حمايت از سهام‌داران حقيقي، حقوقي و صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري پيش‌بيني شود.

او افزود: فعاليت‌هاي رسانه‌اي و اعلام آمادگي اركان بازار نيز از ديگر موارد مورد تاكيد شوراي عالي بورس است كه البته بخش عمده آن تاكنون انجام شده است.

    نحوه بازگشايي بازار سهام

مدير نظارت بر بورس‌هاي سازمان بورس و اوراق بهادار در پاسخ به اين‌ پرسش كه نحوه بازگشايي بازار سهام بايد چگونه انجام شود، گفت: واقعيت اين است كه ديدگاه‌هاي مختلفي در اين زمينه مطرح مي‌شود و بسياري از آنها نيز از زاويه نگاه خود قابل تأمل هستند. درباره «بازگشايي سريع و هوشمند» اگر منظور از هوشمند بودن همان بازگشايي تدريجي يا پلكاني باشد، بايد گفت تا حدي همين مسير طي شده است. پس از وقوع جنگ و اعلام يك هفته تعطيلي رسمي از سوي دولت، ابتدا بازار معاملات صندوق‌هاي سرمايه‌گذاري در اوراق بهادار با درآمد ثابت، سپس صندوق‌هاي طلا و نقره و برخي ابزارهاي كالايي، بعد از آن اوراق تسهيلات مسكن و ساير اوراق با درآمد ثابت و اخيراً نيز صندوق‌هاي املاك و مستغلات بازگشايي شد. در اين ابزارها مساله عدم‌تقارن اطلاعاتي كم‌تر بود و بنابراين امكان بازگشايي زودتر فراهم شد. اما درباره سهام، تصميم‌گيري پيچيده‌تر است. پيشنهادهايي مانند بازگشايي صنعت به صنعت يا تفكيك شركت‌ها بر اساس ميزان آسيب مطرح شده است، اما هركدام از اين روش‌ها تبعات خاص خود را دارند. در حال حاضر جمع‌بندي نهايي انجام نشده است.

معصومي خانقاه گفت: در مجموع نگاه كارشناسي اين است كه بسته ماندن طولاني‌مدت بازار سهام معايب بيشتري نسبت به مزاياي آن دارد. اما بايد شرايط زماني و اتفاقاتي را كه در آن قرار داريم نيز در نظر گرفت. رخدادهاي اخير و وقوع جنگ تحميلي سوم از نظر اهميت و حساسيت در سطح بالايي قرار دارند و نمي‌توان آن‌ را ساده تلقي كرد. در عين حال اين تصور كه سازمان بورس مخالف بازگشايي بازار است، صحيح نيست، چنان‌كه اتفاقاً حجم كار در سازمان طي اين مدت بسيار افزايش يافته و جلسات متعددي با اركان بازار، نهادهاي مالي و شوراي عالي بورس برگزار شده است. هدف ما نيز بازگشايي بازار سهام در سريع‌ترين زمان ممكن است، اما اين امر بايد با در نظر گرفتن ملاحظات شوراي عالي بورس، ساير نهادهاي مرتبط و شرايط كلي كشور انجام شود.

معصومي خانقاه در پاسخ به اين‌ پرسش كه آيا براي زمان بازگشايي بازار سهام تمهيداتي انديشيده شده است يا خير؟، گفت: بله، بسته‌اي از اقدامات حمايتي طراحي شده كه بخشي از آن شامل تسهيلات در قبال توثيق سهام است. به اين معنا كه سهام‌داران مي‌توانند سهام خود را وثيقه قرار دهند و در مقابل تسهيلات دريافت كنند؛ اين موضوع مي‌تواند تا حدي به بهبود نقدشوندگي كمك كند. علاوه بر آن، موضوع خريدهاي حمايتي نيز در اين بسته لحاظ شده است. البته درباره نحوه تأمين مالي اين حمايت‌ها هنوز جمع‌بندي نهايي انجام نشده، اما در همه سناريوهاي بازگشايي بازار اين موارد در نظر گرفته شده است. جزييات نهايي شده و دقيق‌تر اين بسته هم‌زمان با بازگشايي بازار سهام يا كمي پيش از آن معرفي خواهد شد.

    نكاتي درباره بازگشايي بازار سهام

مدير نظارت بر بورس‌هاي سازمان بورس و اوراق بهادار در بخش ديگر اين گفت‌وگو در پاسخ به برخي ابهام‌ها درباره بازگشايي بازار سهام نكاتي را به صراحت اعلام كرد. از جمله اين موضوعات مي‌توان به موارد زير اشاره كرد: 

۱.سازمان بورس به‌تنهايي تصميم‌گير نهايي براي بازگشايي بازار سهام نيست و طبق قانون اتخاذ تصميم نهايي با شوراي عالي بورس است.

۲.سازمان بورس مخالف بازگشايي بازار نيست و اتفاقاً يكي از دغدغه‌هاي اصلي سازمان طراحي نحوه و زمان بازگشايي بازار سهام است.

۳. براي بازگشايي بازار سهام سناريوهاي مختلفي طراحي شده است.

۴. سازمان بورس مدافع بسته ماندن طولاني‌مدت بازار سهام نيست، اما تصميم‌گيري در اين زمينه نيازمند در نظر گرفتن منافع سهام‌داران، ملاحظات شوراي عالي بورس و مراجع و نهادهاي ذي‌ربط است.