بورس پشت درهاي بسته
نهمين روز اسفندماه سال 1404 بود كه به واسطه حمله اسراييل و امريكا به خاك كشورمان بورس تعطيل شد و به مجوز شوراي عالي بورس همچنان اين تعطيلي ادامه دارد.
نهمين روز اسفندماه سال 1404 بود كه به واسطه حمله اسراييل و امريكا به خاك كشورمان بورس تعطيل شد و به مجوز شوراي عالي بورس همچنان اين تعطيلي ادامه دارد. بر اساس بند ۳ ماده ۴ دستورالعمل اجرايي شرايط اضطراري موضوع ماده ۳۲ قانون بازار و اوراق بهادار، سازمان بورس تكليفي در خصوص توقف يا تعطيلي ندارد، بلكه صرفا اين اختيار را دارد كه طبق صلاحديد خودش بازار را متوقف يا تعطيل كند و به گفته مدير نظارت بر بورسهاي سازمان بورس و اوراق بهادار بحث شفافيت اطلاعاتي و عدم ابهام و تقارن اطلاعاتي باعث شد بورس بيش از 60 روز تعطيل باشد.
در خصوص تداوم تعطيلي ادامهدار بازار سهام نظرات مختلفي وجود دارد، برخي كارشناسان عقيده دارند تا زماني كه ريسكهاي ژئوپليتيك و جنگ روي بورس سايه انداخته بازار بايد تعطيل بماند؛ اما در مقابل گروه ديگر از كارشناسان معتقدند كه بيش از دوماه است كه بازار سهام تعطيل است و اكنون زمان بازگشايي آن رسيده است. البته در اين روزها شاهد آن هستيم كه ابزارهاي معاملاتي بازار سرمايه همانند صندوقهاي درآمد ثابت، صندوقهاي طلا و صندوقهاي املاك معاملات خود را بهصورت پيوسته انجام ميدهند و معاملات پرريسك همانند سهام تعطيل است.
گروهي از كارشناسان عقيده دارند كه چند روز پس از جنگ بايد بازار سهام بازگشايي ميشد، چراكه اين بازار بسيار حساس است و اگر بخواهيم تا زماني كه بهطور كامل سايه ريسكها از بازار برداشته شود صبر كنيم بايد چند ماهي صبر كنيم و آن زمان بازار را در آرامش بازگشايي كنيم. اين صبوري بيش از حد باعث ميشود كه سرمايهگذاران سرخورده و نااميد شوند، حتي برخي از آنها تصميم بگيرند كه پس از بازگشايي بازار سرمايههاي خود را از بورس خارج كنند.
اما در مقابل برخي كارشناسان معتقدند كه پايان درگيريها معاملات سهام بايد تعطيل باشد. در تمامي جهان نيز اين تجربه وجود دارد كه در زماني كه كشور دچار درگيريهاي نظامي ميشود بازارهايي چون بورس بهصورت موقت تعطيل ميشود، چراكه اين بازار بسيار خبرمحور و ريسكپذير است و ممكن است در چند لحظه يكباره سقوط يا صعود را تجربه كند (البته در دورههاي جنگ عموما شاهد سقوط بازار هستيم.) درنتيجه اين تعطيلي به نفع سرمايهگذاران است و ميتواند آينده نقدينگي را تضمين كند. پس از دوره سخت بازار با نظر مديران بازار سرمايه و باتوجهبه روند معاملات، همچنين نوع سرمايهگذاري آرامآرام بازار ميتواند بازگشايي شود.
زمان ازسرگيري معاملات
مديران سازمان بورس نيز نظرات مختلفي در خصوص بازگشايي بازار دارند. حجتالله صيدي، رييس سازمان بورس درباره بازگشايي بازار چندي پيشگفته بود: «۳ سناريو پيش روي بازار قرار دارد كه نخستين آن شروع مجدد جنگ و تصعيد جنگ است، دومين سناريو توافق منجر به صلح و سومين حالت، تداوم وضعيت فعلي است كه از ۲ سناريوي ديگر پرچالشتر است. هماهنگي نهادهاي مالي يكي ديگر از شروط و الزامات بازگشايي بازار سهام است. اگر نهادهاي مالي منسجم عمل كنند، بازار نتيجه خوبي خواهد گرفت. اين هماهنگي به روانشدن معاملات و چرخش نقدينگي كمك ميكند و ظرف مدت كوتاهي موجب رونق بازار ميشود.»
وي تاكيد كرد: «از شروع جنگ تاكنون سازمان بورس و اوراق بهادار نظرسنجيهاي متعددي از فعالان در خصوص بازگشايي يا بسته ماندن بازار انجام داده كه حتي در آخرين نظرسنجي در روزهاي اخير هم اكثريت با بازگشايي بازار در اين شرايط مخالفت كردهاند؛ اما بااينحال، براي ما مطلوب نيست كه بازار سهام بسته باشد و لازم است تلاش كنيم اين بازار در اولين تاريخ ممكن باز شود.» همچنين معصومي خانقاه، مدير نظارت بر بورسهاي سازمان بورس دراينخصوص اظهار كرده بود: «سازمان مخالف بازگشايي بازار نيست و برنامه جامعي براي بازگشايي دارد. سازمان طرفدار بازگشايي بازار است به شرطي كه منافع سهامداران و ملاحظات ساير مراجع رعايت شود.» در ادامه نيز بهمن عبداللهي، عضو شوراي عالي بورس تاكيد كرده بود: « بازگشايي بازار سهام منوط به احراز شرايط است اين شرايط در حال بررسي است بهمحض اينكه تصميمات نهايي اتخاذ شود به اطلاع عموم خواهد رسيد.»
افشا لازمه بازگشايي بازار
تمامي مديران و كارشناسان بورسي عقيده دارند كه افشاي اطلاعات مهمترين الزام بازگشايي بازار سهام است. به بيان سادهتر اگر افشاي اطلاعات بهدرستي انجام شود ميتوان انتظار بازگشايي بورس را داشت. در دوره جنگ رمضان بسياري از شركتها كه بزرگترين آنها ميتوان فولاد و پتروشيمي دانست دچار خسارتهاي بسيار سنگين شدند، هنوز ميزان خسارت آسيبها در اين جنگ اعلام نشده است، در چنين شرايطي شركتها بايد اطلاعات ميزان آسيبپذيري خود را افشا كنند تا برنامههاي حمايتي از آنها نيز مشخص شود يا حتي ابزارهاي كنترلي براي سهام اين شركتها مورداستفاده قرار گيرد تا در زمان بازگشايي بازار دچار خسارت نشوند.
البته نهتنها شركتها و صنايع بايد افشا انجام دهند؛ بلكه بايد سازوكاري و جزيياتي دراينخصوص مشخص شود. به اين معنا افشاي اطلاعات از چه مسيري و تا چه اندازه باشد، بهنوعي نهاد ناظر بايد يك فرمول مشخص نيز براي شركتها ايجاد كند تا افشاي اطلاعات بهدقت و درستي و يكپارچه باشد.
بازار سرمايه همواره شفاف بوده و اكنون معضل اساسي آن ميزان خسارتهاي جنگ رمضان است. برخي كارشناسان پيشنهاد ميكنند كه سهام صنايع و شركتهايي كه در جنگ آسيبديدهاند، بسته بماند و در مقابل بقيه سهام بازگشايي شود و پس از آن آرامآرام سهام صنايع آسيبديده بازار نيز بازگشايي شود در چنين شرايطي شاهد زيان سنگين در بازار نخواهيم بود و شفافيت نيز دوباره در بازار سهام مسير خود را پيدا ميكند.
در مقابل نيز گروهي از كارشناسان نظرات ديگري دارند. اين گروه عقيده دارند كه در ابتدا در يك مرحله كوتاه بايد سهام آسيبديده در بازار بازگشايي شود كه اين بازگشايي نيز بهصورت مرحلهاي و آرامآرام باشد كه اين صنايع حمايت شود و پس از نيز سراغ بقيه سهام باقيمانده در بازار برويم. در چنين شرايطي شاهد زيان در بورس و سرخپوشيهاي ادامهدار نخواهيم بود و سرمايهگذاران نيز از سهام آسيبديده حمايت خواهند كرد.
بهطوركلي كارشناسان و تحليلگران عقيده دارند كه بازارگشايي بازار سهام بايد بهصورت مرحلهاي باشد و بازگشايي يكپارچه آن ميتواند سرخپوشي بسياري در پي داشته باشد. البته اگر واقعگرا باشيم به علت اينكه بازار سهام بيش از دو ماه تعطيل بوده، برخي سرمايهگذاران به علت نياز به نقدينگي در صفوف فروش قرار ميگيرند و اين روند ميتواند چند روزي ادامهدار باشد و درنهايت بازار نيز در ابتداي بازگشايي چند روزي رخت سرخ بر تن كند. حال بايد منتظر ماند و ديد كه اوضاع سياسي كشور به كدامين سو ميرود و در نهايت شوراي عالي بورس و سازمان بورس چه تصميمي براي بازگشايي بورس خواهد گرفت.
