بارندگيهاي اخير مُسكن موقت
سال آبي جاري با كاهش قابل توجه بارندگيها در پاييز آغاز شد و اگرچه بارندگيهاي مناسب اواخر زمستان و ابتداي بهار امسال بارقه اميد را رقم زد، اما فقر بارندگيهاي پنج سال گذشته را جبران نكرد كه ناگزير اين كمبود بايد از طريق مديريت مصرف برطرف شود.
به گزارش ايسنا، هرچه بيشتر به متن بحران آب ميرسيم بزرگنمايي و دقت ذرهبين واكاوي كم آبي در شهري مانند تهران بيشتر ميشود. دغدغه كم آبي و اينكه فقط براي چند ساعت شير آب منازل، قطع باشد يك كابوس اجتماعي است و به همين سبب و با درك اذهان و نگراني شهروندان حتما لازم است اطلاعرساني شفاف و دقيق در اين باره انجام گيرد.كشف توازن و تعادل عرضه و تقاضاي منابع آب، تعيينكننده ميزان كمبود آب در مواقع بحراني پيش رو است؛ به گفته كارشناسان، آستانه خطر جايي است كه از همه ظرفيتها براي بهينهسازي شبكه استفاده شده باشد و حتي انتقال آبهاي ممكن و پرهزينه نيز انجام گرفته باشد و تا آن هنگام همچنان بارگذاري جمعيتي در تهران افزايش يافته باشد. در همان حال، منابع آب زيرزميني كه بخش قابلتوجهي از اين آب را تامين ميكنند، با تخليه ناگهاني و پايانپذيري دايمي همراه شوند و آنگاه كابوس دايمي فرا ميرسد. طبق اظهارات سخنگوي شركت آب و فاضلاب استان تهران در پنج سال گذشته تهران خشكسالي پيوسته را تجربه كرده است و كمبارشيهاي اين سالها شرايط سختي براي تأمين و آبرساني در تهران رقم زد، اما مجموعه آبفاي استان تهران در سه رويكرد يعني مديريت تأمين، توزيع و مصرف، تمامي اقدامات فني و مديريتي را در دستوركار قرار داد. پايتخت با افزايش جمعيت، ساختوساز و توسعه شهري با ناترازي شديد بين منابع و مصارف روبروست. سال گذشته با وجود سختي خشكساليهاي پيدرپي، با پيگيريهاي ويژه رييسجمهوري و وزير نيرو، پروژه انتقال آب از طالقان به تهران به سرعت اجرا و بخشي از نگرانيهاي ناشي از كمبود آب برطرف شد.اما پايتخت براي برخورداري از يك شرايط پايدار آبرساني، سالانه به ۲۸۰ ميليمتر بارندگي نياز دارد كه در پنج سال گذشته، ميانگين بارشهاي سالانه به كمتر از اين ميزان رسيده و حتي در سال آبي گذشته مجموع بارشها به ۱۶۰ ميليمتر كاهش يافته است. سال آبي جاري نيز با كاهش قابل توجه بارندگيها در پاييز آغاز شد و اگرچه بارندگيهاي مناسب اواخر زمستان و ابتداي بهار امسال بارقه اميد را رقم زد، اما فقر بارندگيهاي پنج سال گذشته را جبران نكرد كه ناگزير اين كمبود بايد از طريق مديريت مصرف برطرف شود. در اين راستا يك كارشناس مديريت منابع آب با بيان اينكه در آن هنگام و در ميان مدت (پنج ساله) يا بلندمدت (۱۰ ساله)، توازن جمعيت و سگونتگاهها و انشعاب آب و حجم آب قابل تامين چنان از بين رفته است، به ايسنا گفته بود كه آبرساني به دست كم ۳۰ يا حتي ۵۰ درصد جمعيت تهران كاملا غيرممكن خواهد شد و يكايك اجزاي اين واكاوي و پيشبيني، نيازمند دسترسي به دادههاي دقيق و پايش پياپي منابع و مصارف آب شهري تهران است. به گفته مختاري، در اينجا، يادآوري چند نكته ضروري است؛ اول اينكه تمركز بر كمآبي تهران به معناي فراموشي كمآبي كرج، مشهد، تهران و اصفهان نيست. كرج به واسطه همسايگي تهران و منابع آب مشترك سد كرج و مشهد به سبب الگوبرداري خطرناك از توسعه شهرنشيني تهران و اصفهان نيز سكاندار كمآبي كشور به سبب بارگذاريهاي صنايع بزرگ آب بر و توسعه خطرناك آن است. وي افزود: دوم اينكه، فلسفه هشدارها به احتمال فراهم شدن زمينه توسعه اقدامهاي خطرناك محيطزيستي همانند شيرينسازي و انتقال آب از دريا به كلانشهرها يا بسترسازي براي ساخت سدهاي اضافي ديگر نيست، بلكه مشخصا هدف از هشدارها، جلوگيري از بارگذاريهاي اضافي، توقف تراكم فروشي و همانند آن است. اين كارشناس با بيان اينكه مادامي كه شهرسازي ضابطهمند نداشته باشيم و بهطور سليقهاي و حسب نياز شهرداري به اعتبارات، مجوزهاي بيپايان و بيضابطه ساخت و ساز و شهركسازي داده شود، هيچ راهكار درستي ازجمله كاهش مصرف توسط شهروندان، انتقال آب از دريا و حوضههاي آبريز اطراف، كاهش هدررفت شبكه و همانند آن، موثر نخواهد بود، گفت: حل بنيادين و وزندار مساله، كاهش بارگذاريهاست. اين كاهش شامل توقف كامل تراكم فروشي در شهر تهران دستكم براي چهار دهه آينده، توقف هرگونه شهركسازي در حومه تهران، قطع انشعاب دوميها دستكم براي دو دهه، قطع كامل آب استخرهاي بزرگ خانگي و همراه با اجراي راهكارهاي ديگر مديريت مصرف آب شهري است. مختاري با بيان اينكه سوم، تقاضاهاي آب ساختماني و هدررفت شبكه، آب به حساب نيامده و برداشت مشترك از مخازن سدهاي كرج، طالقان و ماملو و همينطور گاهي پيش بيني حجم آبدهي چاههاي آب، بهشدت دسترسي به دادههاي روزانه يا حتي هفتگي از حجم آب قابل تامين پايدار را براي شركت آب و فاضلاب دشوار ميكند، گفت: با اين حال، از فرآيند و روند كلي ميتوان به كمآبيها باور داشت ولي براي يك تحليل نقطهاي و روزانه يا حتي هفتگي و ماهانه، حتما كاستي آمار دقيق داريم. اما در اين ميان مصارف آب كنتورهاي شهري يا حجم باقي مانده سدها به نسبت ساير آمار منابع و مصارف آب، آسانتر، در دسترستر و قابل استنادتر است. ولي انبوهي داده آماري ديگر نياز است كه تهيه و بهروزرساني آن دشوار و حتي ناممكن است. براي نمونه ۳۶ هزار مشترك غيرمجاز در تهران عدد بالايي است. برخورد با متخلفان، فرآيندي حقوقي و قضايي است و شامل زمان ميشود و لازم است با هرگونه حل و فصل حقوقي و عملياتي مشتركان غيرمجاز، دادههاي آن به شبكه پايش آماري افزوده شود.
همچنين پايش شبكه نياز به امكانات فني و تخصصي و زيرساختهاي فراتر از مديريتهاي پايش و تجهيزات موجود، لازم دارد. واقعيت اين است كه بسياري از شهرهاي كشور به سبب مجوزهاي ساختماني عملا به كارگاه ساختماني شباهت پيدا كرده است و اين وضعيت، به يك شبكه پايش مستمر مصارف آب نيز نياز دارد.شواهد نشان ميدهد مسوولان اميدوارند با همكاري مردم و استمرار مديريت مصرف، تهران تابستان امسال را بدون تنش آبي، با فشار پايدار و كيفيت مطلوب شبكه با موفقيت سپري كند.
