جهش ناگهانی قیمت دلار به چه علت بود؟/ پیش‌بینی افزایش دوباره نرخ ارز با گشایش بازار بورس و آغاز مجدد واردات خودرو

اقتصاد۲۴- چهارشنبه نهم اردیبهشت ماه، بازار ارز شوکی را تجربه کرد که در نوع خود بی‌سابقه بود. قیمت دلار آزاد که در روزهای پایانی جنگ و بلافاصله پس از آتش‌بس، به دلیل توقف واردات و مسافرت‌ها تا مرز ۱۵۰ هزار تومان پایین آمده بود، ناگهان با جهشی حدود ۸ درصدی در یک روز معاملاتی از مرز ۱۸۰ هزار تومان عبور کرد. هرچند تا پایان روز، نرخ آن اندکی عقب‌نشینی کرد و به حدود ۱۷۵ هزار تومان رسید، اما این روند صعودی در روزهای بعد نیز تداوم یافت و شنبه ۱۲ اردیبهشت، دلار دوباره به ۱۸ هزار تومان رسید و همچنان بر مدار افزایش باقی ماند.

محاصره دریایی و قطع مهم‌ترین منابع درآمد ارزی کشور، احیای تقاضا پس از رکود جنگی، نااطمینانی سیاسی که سرمایه‌گذاران را به فرار از ریال واداشته، انتظارات تورمی که تشدید شده و نهایتاً مهاجرت سرمایه از بازارهای اشباع شده به سمت ارز و طلا را باید از مهم‌ترین عوامل جهش نرخ دلار دانست. 

آلبرت بغزیان، کارشناس بازار‌های مالی در گفت‌وگو با اقتصاد۲۴ به تحلیل علت جهش ناگهانی بازار‌ ارز پرداخت و چشم‌انداز آینده این بازار را تشریح کرد. وی با مروری بر عملکرد بازار‌ها در سال گذشته اظهار داشت: در سال گذشته، بازار دلار و طلا نسبت به دیگر کالا‌ها مانند مسکن و خودرو رشد بیشتری را تجربه کرد و در مقابل، بازار بورس روندی نزولی داشت. انتظار می‌رفت با سنگین‌تر شدن تحریم‌ها، درآمد ارزی کشور کاهش یابد و دلار رشد بیشتری را نیز به خود ببیند. اما با آغاز جنگ، اینترنت قطع و سایت‌ها بسته شد. به همین علت ارتباط‌های مالی و تجاری از دست رفت و این امر باعث شد تا بازار دلار برخلاف انتظارات، روندی نزولی را طی کند.

این کارشناس اقتصادی در ادامه با اشاره به اثرات جنگ ایران و آمریکا بر بازار ارز توضیح داد: دلیل کاهش تقاضا در بازار ارز روشن بود؛ چرا که تقاضایی برای ارز وجود نداشت، واردات انجام‌پذیر نبود و مسافرت‌های خارجی به طور کامل متوقف شد. در نتیجه این اتفاقات، تقاضا برای ارز خارجی به شدت کمتر شد و به همین ترتیب نرخ ارز تا مرز ۱۵۰ هزار تومان نیز پایین آمد.

وی در عین حال به وضعیت سایر بازار‌ها اشاره کرد و گفت: در همین دوران، کالا‌هایی از جمله خودرو که واردات آنها در طول جنگ با مشکل مواجه شد، با بسته بودن معاملات، وضعیتی کاملاً نامشخص و بلاتکلیف پیدا کردند. در این شرایط سردرگمی، قیمت خودرو به اعدادی رکورد زد که پیشتر هرگز سابقه نداشته است.

این کارشناس حوزه ارز با اشاره به اینکه طی روز‌های اخیر دو برابر شدن قیمت خودرو را مشاهده کردیم و بازار مسکن نیز دقیقاً همین روند صعودی را طی کرد، گفت: در طول جنگ و پس از آن، تقاضا برای مسکن پایین آمد، اما در مقابل عرضه مسکن نیز به شدت کاهش یافت و به همین خاطر بازار مسکن افزایش قیمتی بین ۶۰ تا ۷۰ درصد را تجربه کرد. نکته قابل توجه این است که گرانی شدید در بازار خودرو و مسکن در شرایطی رقم خورد که قیمت دلار همچنان پایین بود.

بغزیان در ادامه به تحولات پس از اعلام آتش‌بس اشاره کرد و گفت: پس از اعلام آتش‌بس، مقرر شد تا بازار سرمایه کم‌کم بازگشایی شود. بسته بودن بورس نتوانست سرمایه‌ها را به سمت بازار‌های دیگر ببرد؛ اما به محض اینکه صندوق‌های درآمد ثابت قابل معامله شدند، پول‌ها شروع به مهاجرت کردند. اولین مقصد این سرمایه‌ها، بازار خودرو بود. از آنجا که بازار مسکن سرمایه بسیار بیشتری می‌خواست، این حوزه به اندازه خودرو رشد نکرد.

وی با اشاره به تأثیر گزارش‌های شرکت‌های مالی بورسی از خسارت‌های دوران جنگ بر تصمیم سرمایه‌گذاران اظهار داشت: اخیراً با گزارش‌هایی که از شرکت‌های بورسی منتشر می‌شود و شرکت‌ها وضعیت تولید خود را اعلام می‌کنند، خروج سرمایه از بورس بیشتر از آنچه تصور می‌شد آغاز شده است. از آنجا که رقمی که بانک مرکزی بابت تورم اعلام کرده، رقم بسیار نگران‌کننده‌ای است و مسلماً همه مردم نمی‌توانند خودرو یا مسکن بخرند، در نتیجه سرمایه‌گذاران به سمت دارایی‌های جایگزین رفتند که بازار ارز یکی از اصلی‌ترین آن‌ها بود.

این کارشناس حوزه ارز در ادامه به عوامل افزایش‌دهنده تقاضای ارز و در نتیجه گرانی دلار اشاره کرد و گفت: همچنین پس از اعلام آتش‌بس، بخشی از واردات از برخی کریدور‌ها انجام می‌شود و بنابراین این امر نیز تقاضای ارز را بالا برده است. به نظر می‌رسد که تقاضای ارز در حال حاضر به اعداد پیش از جنگ رسیده است.

وی افزود: چون هنوز قیمت اونس جهانی طلا زیر ۵ هزار دلار است، این موضوع باعث شده که طلا به همان قیمت‌های آخر سال بازگردد؛ یعنی حدود گرمی ۱۹ تا ۲۰ میلیون تومان. نباید فراموش کرد اواخر سال گذشته، با وجود مشاهده همین قیمت‌ها در بازار طلا، خودرو و مسکن نرخ‌های پایین‌تری داشتند.

بغزیان درباره آینده نرخ ارز تصریح کرد: در صورت رفع مسدودی اینترنت، احتمالاً نرخ ارز افزایش می‌یابد؛ چرا که ترید‌هایی که در دوران جنگ متوقف شده بودند، دوباره به کار می‌افتند و امکان ورود و خروج سرمایه از این مسیر نیز فراهم می‌شود. این دسته از فعالان نیز وارد تقاضای ارز شده و می‌توانند ترید‌های جهانی انجام دهند.

این کارشناس حوزه ارز با اشاره به احتمال انتقال سرمایه‌ها از بازار خودرو به بازار ارز در روزهای آینده گفت: از آنجا که واردات خودرو قطع شده و خودروساز‌ها به دلیل حملات به فولاد مبارکه و مشکلات جدی در تأمین مواد اولیه دچار مشکل هستند، قیمت فعلی خودرو بیش از نرخ واقعی بازار قیمت‌گذاری شده است؛ بنابراین با شروع واردات، قیمت خودرو کاهش خواهد یافت و در چنین شرایطی سرمایه‌ها از بازار خودرو به سمت بازار ارز نقل مکان خواهند کرد.

بغزیان در پایان تأکید کرد: بنابراین در شرایط گشوده شدن تدریجی بازار بورس در آینده، احتمالاً شاهد افزایش دوباره نرخ ارز خواهیم بود. ضمناً از آنجا که نرخ تورم داخلی کشور بالاست، واردات نسبی به صرفه‌تر می‌شود و همین امر نیز به افزایش بیشتر نرخ ارز دامن خواهد زد. در آن شرایط، قیمت مسکن تا حدودی کاهش پیدا خواهد کرد.